Samenvatting Juridische Verkenning SW1

Juridische Verkenning

Algemene inleiding & begrippen
Wat is recht?
Eigenschappen / kenmerken:
 Geheeld van gedragsregels en normen
o Kan verschillende vormen aannemen:
 Recht verbiedt iets te doen  verbodsbepaling (vb. moord)
 Recht gebied iets te doen  gebodsbepaling (vb. aangifte van
erfenis)
 Aanvullende regels (vb. je koopt een fiets; wet = fiets moet
geleverd worden bij de winkel MAAR contractueel kan je die
laten leveren  je kan dus afwijken)
 Voorschrijven van bepaalde vormvoorwaarden (vb.
huiszoekingsbevel moet aan bepaalde voorwaarden voldoen)
 Doel = maatschappelijk leven ordenen
o Anders chaos
 Opgelegd door de overheid
o En vb niet door religie
o Verschillende overheden hebben elk binnen bevoegdheid regels die
ze gaan opleggen
 Vb. gemeentelijke overheid  vergunning om te renoveren
 Regels zijn afdwingbaar
o Regels zijn niet vrijblijvend  ze zijn verplicht, afdwingbaar door de
overheid ANDERS sancties (vb. boetes, gevangenisstraf, werkstraf)

Indeling van het recht (boom met takken)
Het geheel van regels….
Klassieke indeling (combinatie = mogelijk*) :
 Privaatrecht
o Regelt verhouding tussen de burgers (horizontale relatie)
o Sub-rechtstakken:
 Brugerlijk recht
 Vb. Trouwen, scheiden, …
 Gerechtelijk privaat
 Vb. voorwaarden in een contract (denk vb. van de auto)
 Internationaal privaatrecht
 Vb. een accident in Frankrijk (welk recht en welke
rechter bevoegd? Frans of Belgisch)




 Publiekrecht

, o Regelt verhouding tussen overheid en burger (verticale relatie)
o Sub-rechtstakken:
 Grondwettelijk recht (staatsrecht)
 Regelt alles wat te maken  de werking & indeling van
staat
 Vb. basisrechten en vrijheden
 Administratief recht
 Het geheel van regels over de werking van
overheidsinstanties
 Vb. beroep aanteken bij weigering leefloon
 Strafrecht en strafprocesrecht
 Strafrecht:
o De criminele gedragingen en de straffen
o Vb. diefstal  straf geven
 Strafprocesrecht:
o Hoe misdrijven opsporen & vaststellen
 Vb. een huiszoekingsbevel nodig
o Werking strafrechtbanken weergeven
 Vb. juryleden bij hof van assisen
 Fiscaal recht
 Regelen belastingen

*Vb. en een schadevergoeding betalen en gestraft worden door de overheid
= combinatie van burgerrecht en strafrecht

 Moeilijk te plaatsen binnen klassieke indeling (gemengd karakter)
1) Ondernemings- en economisch recht  vb. je hebt een bedrijf
a. Privaat: contacten met andere ondernemingen
b. Publiek: overheid kan boetes geven
2) Financieel recht  vb. je wilt een huis kopen
a. Privaat: je gaat een lening aanvragen bij de bank
b. Publiek: overheid gaat eisen opleggen aan de bank
3) Sociaal recht
a. Bestaat uit:
i. Arbeidsrecht = werkrelatie werkgever <-> werknemer
(privaat)
ii. Sociaalzekerheidsrecht = RSZ, pensioenen, etc. (publiek)
4) Intellectuele rechten
a. Privaat: privé iets doen vb. boek uitbrengen
b. Publiek: je moet dat laten beschermen  bepaalde som betalen




Andere indelingen:

,  Objectieve en subjectieve recht
o Objectief recht
= rechtsregels aan zich vb. eigendomsrecht
o Subjectief recht
overlappen = bepaalde aanspraak die je hebt als burger om objectief recht te
d doen gelden
o Vb. vragen aan chat
 Materieel en formeel recht
o Materieel recht
= alles wat met inhoud te maken heeft vb. eigendomsrecht
o Formeel recht
= op welke manier doe je dat naleven
 Nationaal en internationaal of supranationaal recht
o Nationaal recht
= binnen grondgebied van een land
o Internationaal recht
= buiten grondgebied van een land vb. landen sluiten verdragen

Bronnen van het recht
1. Wetgeving sensu lato (= in de ruimste zin van het woord)
 Internationale verdragen en wetgeving van supranationale organisaties
(EU)
o EU  maakt Europese wetten
 Verordening*
= rechtstreeks toepasselijk op alle lidstaten  vereist ❌
omzetting
 GPDR
 Richtlijnen*
= toepasselijk op alle lidstaten MAAR vorm en middelen
worden zelf gekozen  vereist omzetting
 Besluiten
= een beslissing
= manier om vb een boete uit te geven naar een specifieke
lidstaat
Individueel gericht

, Nationaal niveau
o Grondwet
 = op nationaal niveau de hoogste wetbron
 Publiek recht  grondwettelijk recht
 Grondwettelijke rechten  fundamentele rechten en vrijheden
 Inrichting en werking van de staat  in grondwet geschreven

o Wet – Decreet - Ordonnantie
 Wet = federaal niveau
 Decreet = gewesten en gemeenschappen
 Vlaams gewest
 Waals gewest
 Vlaamse gemeenschap
 Franstalige gemeenschap
 Duitstalige gemeenschap
 Ordonnantie = Brussels Hoofdstedelijk gewest

o Koninklijk Besluit – Besluit van Gemeenschaps- of Gewestregeringen
 Koninklijk Besluit
= gedetailleerde uitwerking van een wet  federaal niveau
 Besluit van Gemeenschaps- of Gewestregeringen
= gedetailleerde uitwerking van een decreet 
gemeenschapsniveau/ gewestniveau

o Provinciale reglementen
 Uitvaardigen op niveau van provincie
 Vb. provincie domeinen

o Gemeentelijke reglementen
 Uitvaardigen op niveau van gemeente
 Vb. gemeentelijke scholen, OCMW, …

 Rechtspraak
o Geheel van beslissingen en uitspraken van rechtbanken en hoven
o Wetgeving = vaag gegeven  rechtspraak gaat wet interpreteren
specifiek aan het probleem dat is gesteld
o Theorie: Elk geschil kan een andere beslissing krijgen
o Praktijk: Wanneer hoge rechtscollege een uitspraak doet  lagere
rechters gaan vaak beslissing volgen OMDAT de uitspraak in lagere
aanleg wordt vernietigd
 Rechtsleer
o Geschriften van rechtsgeleerden over juridische aspecten
o Vb. commentaar op een uitspraak



 Gewoonte
o Algemeen aanvaarde praktijk en overtuiging dat deze verplicht is