SV: DEEL 1 Inleiding tot het recht
Informatie over de cursus:
Examen = meerkeuze (40 vragen - A, B of C)
Juist antwoord = 0,5ptn, fout antwoord = -0,25ptn
Deel 1: [INLEIDING]
H1: WAT IS RECHT?
------------------------
1. [DEFINITIE V/H RECHT]
We worden als individu heel veel geconfronteerd door recht, alles wat we dagelijks doen
wordt beheerst door recht
- Bv. broodje kopen = koop- verkooprecht, fraude bij examen => examencomissie komt
samen
Dit zijn allerlei overeenkomsten die tot stand komen en waaraan we ons houden
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig afdwingbaar
gesteld.”
Er is dus sprake van recht wanneer er sprake is van volgende 3 componenten:
1. Ordening = Regels die het samenleven onder controle houdt, regels die het gedrag
van mensen ordent
2. Afdwingbaar = je moet de regels kunnen afdwingen, mensen die rechtsregel niet
naleven kunnen sanctioneren bv dmv rechtbanken, je hebt geen recht als u de
regel die je probeert te ordenen niet sterk kan maken.
3. Wijzigen/afschaffen = Regels die om bestaande regels te wijzigen en of af te
schaffen om recht te laten evolueren
Er wordt een onderscheid tussen objectief recht en subjectief recht gemaakt door juristen:
- Objectief recht: geheel van regels dus het recht zoals ze bestaat, zoals we ze kunnen
vaststellen, er worden voortdurend nieuwe regels gemaakt
Subjectief recht = de rechten die u ontleent aan het objectief recht.
o wij zijn een rechtssubject => we kunnen aan het objectief recht rechten
ontlenen, dan zijn het voor ons subjectieve rechten
o concreet: wetgeving zegt dat als we afbeelding nemen van een persoon, dan
mogen we de afbeelding niet reproduceren/veelvoudigen zonder de
toestemming van de geportreteerde = objectieve regel MAAR stel iemand
fotografeert je, je staat naast iemand die je niet perce super graag hebt, en de
foto komt op site van UA => je geeft het aan en je haalt bij rechter dit recht
aan: je subjectief recht onstaat doordat je je objectief recht inroept
1
,H2: INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT
--------------------------------------------
Nationaal recht is een bron van rechtsregels die voortkomen uit nationale wetgevers
We kunnen recht indelen in “nationaal recht” en “internationaal recht”
PRG1 [HET ONDERSCHEID PRIVAAT-PUBLIEK RECHT]
1. [BELANG VAN HET ONDERSCHEID]
Privaatrecht = relaties tussen burgers onderling
- Vb. Het verkopen/verhuren van een huis is tussen 2 burgers onderling, niemand hoeft
daartussen te komen.
Publiekrecht = relaties tussen burgers en overheid OF overheden onderling
- Vb1. Fiscaalrecht => overheid zegt tegen de burger dat die belasting, btw… moet
betalen
- Vb2. In België zijn er meerdere overheden zoals Vlaams parlement, college van burgers
en schepen => kunnen in conflict komen met elkaar => wat gaat publiekrecht hieraan
doen ???
2. [HET PRIVAATRECHT]
1. Het burgerlijk recht = de fundamentele regels voor iedere burger, regelt relaties tussen
burgers. Die regels functioneren op ons vanaf ons geboorte tot het overlijden
!! overeenkomsten moeten duidelijk bewezen zijn door geschreven document
Wat vinden we terug in het burgerlijk recht?
- Een opeenvolging van regels! Bv.:
Regels over het geboren worden, welk gezag mag je op je kinderen uitvoeren
Regels over ons functioneren (bv. overeenkomsten, huwen en scheiden, …)
Regels over ons overlijden, wat gebeurd er met bezittingen na overlijden?
Waar vinden we die regels over het burgerlijk terug?
- In het burgerlijk wetboek (BW)
- Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetten waarin we burgerlijk recht terugvinden.
Door een nieuwe wet werd het BW vervangen door het nieuw burgerlijk wetboek (NBW)
- Het BW wordt vervangen door het NBW stapsgewijs (hervorming) en bestaat uit
verschillende boeken
- Vb1: “bewijsrecht”, als individuen een overeenkomst afsluiten moet er een bewijs zijn
dat er een overeenkomst is afgesloten. Deze recht is hervormd naar een nieuw soort
bewijsrecht.
Vb2: Boek 6; problematiek van de aansprakelijkheid => wanneer je (per ongeluk)
schade aanbrengt
2
,2. Het ondernemingsrecht = Specifieke regels voor ondernemingen, het recht dat geldt voor
ondernemingen.
Wie is ondernemer, wie is burger?
Wat moet u doen als ondernemer?
Voorzien van technieken om u te helpen bij faillissementen
Waarom bestaat dit recht?
- Het reilen en zeilen tussen ondernemingen moet soepel verlopen (bv. transacties)
- Aparte regels om handel te drijven
- …
Waar vinden we die regels over het ondernemingsrecht?
- Wetboek Economisch Recht (WER); bestaat uit aparte boeken die aangeduid worden
dmv romeinse cijfers
Vb. Boek XX gaat over faillissement
Zeer groot wetboek waar ondernemingsrecht en economisch recht wordt
ondergebracht
Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetten waarin we ondernemingsrecht
terugvinden.
- Wetboek van vennootschappen en verenigingen ???
Vennootschap = techniek om handel te drijven
3. Gerechtelijk recht / privaatrechtelijk procesrecht = betrekking op het kunnen afdwingen
van regels
Het voorziet heel onze gerechtelijk organisatie
Het voorziet rechtscolleges
Men voorziet ons van de middelen/procedures om ons
ondernemingsrecht/burgerlijk recht te kunnen afdwingen
Waar vinden we die regels over het gerechtelijk recht?
- Het Gerechtelijk Wetboek
Geeft volledige rechtelijke structuur; indeling van de verschillende
rechtscolleges en procedures die we moeten toepassen (geeft hoe je bepaalde
procedures kan laten versnellen)
Vb. geeft aan naar welke rechtbank je voor welk probleem moet gaan
Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetten waarin we gerechtelijk recht
terugvinden.
3
, 3. [HET PUBLIEKRECHT]
1. Het grondwettelijk recht = Regels in onze grondwet, wat we kunnen terugvinden in onze
grondwet
Wat bevat de grondwet?
- Staatsstructuur (federale overheid, federaal parlement, gemeenschappen, gewesten,
provincies en gemeenten)
• Er is geen sprake van piramideverdeling; Vlaamse regering staat op zelfde
niveau als federale regering
- Fundamentele basisprincipes en beginselen voor onze maatschappij
Bv. Scheiding der machten; wetgevende, uitvoerende, en rechterlijke macht =>
machten functioneren los van elkaar, beslissen niet wat de ene wel of niet mag doen,
wanneer de 3 machten in handen liggen van 1 persoon spreken we van een dictatuur =
willen we absoluut niet
- Fundamentele rechten en vrijheden die worden gegarandeerd
- Enkele afzonderlijke wetten
2. Het bestuursrecht = Alle regels m.b.t. de werking van de uitvoerende macht
- Heeft betrekking op regels die de ambtenaren ???
3. Het fiscaal recht = Regelt de relatie tussen overheid en burger (staatsinkomen)
- Regelen van de staatsinkomsten: inkomstenbelasting,
vennootschapsbelasting, btw, registratierecht, …
WANT overheid heeft inkomsten nodig => gaan ze afdwingen dmv fiscaal recht
Bv. Burgers die belasting betalen,…
- Doen ze dmv verschillende wetboeken
Bv. Btw wetboek
4. Het strafrecht = Het geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en de
veiligheid worden uitgevaardigd en bepaalt de misdrijven en de straffen.
- Heeft betrekking op de relaties tussen burgers
- Er zijn bepaalde waarden die we niet kunnen aanvaarden => het strafrecht vertelt ons
welke straffen we kunnen krijgen voor bepaalde misdrijven.
- De strafwetgeving zegt wat niet mag en wat de straf ervoor is.
Vb. Er is een periode geweest waarin Euthanasie strafbaar was => Daar stonden dus
straffen op.
- WAAR te vinden?
We vinden deze rechten terug in het strafwetboek (SW)
Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetgevingen!
VB1. Huurder betaald huur niet, wat gebeurd er dan? => overheid komt er niet tussen,
vrederechter gaat beslissen wat er in die situatie moet gebeuren MAAR zolang je zelf geen actie
onderneemt gebeurd er niets, overheid gaat dus niet zelf zeggen ‘je huurder betaalde de huur
niet’
VB2. Iemand heeft te veel gedronken achter stuur => politie doet alcoholcontrole => sturen pv
door => overheid (openbaar ministerie) gaat beslissen om u te dagvaren
5. Het strafprocesrecht = Het afdwingen van de verboden gedragingen uit het strafrecht.
- De procedures die men volgt als gevolg dat het strafrecht van toepassing is geweest.
(= het proces vd sanctie)
- Waar te vinden?
Wetboek van strafvorderingen
Vb. stel je wordt aangehouden, wat zijn uw rechten
4
Informatie over de cursus:
Examen = meerkeuze (40 vragen - A, B of C)
Juist antwoord = 0,5ptn, fout antwoord = -0,25ptn
Deel 1: [INLEIDING]
H1: WAT IS RECHT?
------------------------
1. [DEFINITIE V/H RECHT]
We worden als individu heel veel geconfronteerd door recht, alles wat we dagelijks doen
wordt beheerst door recht
- Bv. broodje kopen = koop- verkooprecht, fraude bij examen => examencomissie komt
samen
Dit zijn allerlei overeenkomsten die tot stand komen en waaraan we ons houden
“Recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel
opgelegd, minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig afdwingbaar
gesteld.”
Er is dus sprake van recht wanneer er sprake is van volgende 3 componenten:
1. Ordening = Regels die het samenleven onder controle houdt, regels die het gedrag
van mensen ordent
2. Afdwingbaar = je moet de regels kunnen afdwingen, mensen die rechtsregel niet
naleven kunnen sanctioneren bv dmv rechtbanken, je hebt geen recht als u de
regel die je probeert te ordenen niet sterk kan maken.
3. Wijzigen/afschaffen = Regels die om bestaande regels te wijzigen en of af te
schaffen om recht te laten evolueren
Er wordt een onderscheid tussen objectief recht en subjectief recht gemaakt door juristen:
- Objectief recht: geheel van regels dus het recht zoals ze bestaat, zoals we ze kunnen
vaststellen, er worden voortdurend nieuwe regels gemaakt
Subjectief recht = de rechten die u ontleent aan het objectief recht.
o wij zijn een rechtssubject => we kunnen aan het objectief recht rechten
ontlenen, dan zijn het voor ons subjectieve rechten
o concreet: wetgeving zegt dat als we afbeelding nemen van een persoon, dan
mogen we de afbeelding niet reproduceren/veelvoudigen zonder de
toestemming van de geportreteerde = objectieve regel MAAR stel iemand
fotografeert je, je staat naast iemand die je niet perce super graag hebt, en de
foto komt op site van UA => je geeft het aan en je haalt bij rechter dit recht
aan: je subjectief recht onstaat doordat je je objectief recht inroept
1
,H2: INDELING VAN HET NATIONAAL RECHT
--------------------------------------------
Nationaal recht is een bron van rechtsregels die voortkomen uit nationale wetgevers
We kunnen recht indelen in “nationaal recht” en “internationaal recht”
PRG1 [HET ONDERSCHEID PRIVAAT-PUBLIEK RECHT]
1. [BELANG VAN HET ONDERSCHEID]
Privaatrecht = relaties tussen burgers onderling
- Vb. Het verkopen/verhuren van een huis is tussen 2 burgers onderling, niemand hoeft
daartussen te komen.
Publiekrecht = relaties tussen burgers en overheid OF overheden onderling
- Vb1. Fiscaalrecht => overheid zegt tegen de burger dat die belasting, btw… moet
betalen
- Vb2. In België zijn er meerdere overheden zoals Vlaams parlement, college van burgers
en schepen => kunnen in conflict komen met elkaar => wat gaat publiekrecht hieraan
doen ???
2. [HET PRIVAATRECHT]
1. Het burgerlijk recht = de fundamentele regels voor iedere burger, regelt relaties tussen
burgers. Die regels functioneren op ons vanaf ons geboorte tot het overlijden
!! overeenkomsten moeten duidelijk bewezen zijn door geschreven document
Wat vinden we terug in het burgerlijk recht?
- Een opeenvolging van regels! Bv.:
Regels over het geboren worden, welk gezag mag je op je kinderen uitvoeren
Regels over ons functioneren (bv. overeenkomsten, huwen en scheiden, …)
Regels over ons overlijden, wat gebeurd er met bezittingen na overlijden?
Waar vinden we die regels over het burgerlijk terug?
- In het burgerlijk wetboek (BW)
- Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetten waarin we burgerlijk recht terugvinden.
Door een nieuwe wet werd het BW vervangen door het nieuw burgerlijk wetboek (NBW)
- Het BW wordt vervangen door het NBW stapsgewijs (hervorming) en bestaat uit
verschillende boeken
- Vb1: “bewijsrecht”, als individuen een overeenkomst afsluiten moet er een bewijs zijn
dat er een overeenkomst is afgesloten. Deze recht is hervormd naar een nieuw soort
bewijsrecht.
Vb2: Boek 6; problematiek van de aansprakelijkheid => wanneer je (per ongeluk)
schade aanbrengt
2
,2. Het ondernemingsrecht = Specifieke regels voor ondernemingen, het recht dat geldt voor
ondernemingen.
Wie is ondernemer, wie is burger?
Wat moet u doen als ondernemer?
Voorzien van technieken om u te helpen bij faillissementen
Waarom bestaat dit recht?
- Het reilen en zeilen tussen ondernemingen moet soepel verlopen (bv. transacties)
- Aparte regels om handel te drijven
- …
Waar vinden we die regels over het ondernemingsrecht?
- Wetboek Economisch Recht (WER); bestaat uit aparte boeken die aangeduid worden
dmv romeinse cijfers
Vb. Boek XX gaat over faillissement
Zeer groot wetboek waar ondernemingsrecht en economisch recht wordt
ondergebracht
Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetten waarin we ondernemingsrecht
terugvinden.
- Wetboek van vennootschappen en verenigingen ???
Vennootschap = techniek om handel te drijven
3. Gerechtelijk recht / privaatrechtelijk procesrecht = betrekking op het kunnen afdwingen
van regels
Het voorziet heel onze gerechtelijk organisatie
Het voorziet rechtscolleges
Men voorziet ons van de middelen/procedures om ons
ondernemingsrecht/burgerlijk recht te kunnen afdwingen
Waar vinden we die regels over het gerechtelijk recht?
- Het Gerechtelijk Wetboek
Geeft volledige rechtelijke structuur; indeling van de verschillende
rechtscolleges en procedures die we moeten toepassen (geeft hoe je bepaalde
procedures kan laten versnellen)
Vb. geeft aan naar welke rechtbank je voor welk probleem moet gaan
Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetten waarin we gerechtelijk recht
terugvinden.
3
, 3. [HET PUBLIEKRECHT]
1. Het grondwettelijk recht = Regels in onze grondwet, wat we kunnen terugvinden in onze
grondwet
Wat bevat de grondwet?
- Staatsstructuur (federale overheid, federaal parlement, gemeenschappen, gewesten,
provincies en gemeenten)
• Er is geen sprake van piramideverdeling; Vlaamse regering staat op zelfde
niveau als federale regering
- Fundamentele basisprincipes en beginselen voor onze maatschappij
Bv. Scheiding der machten; wetgevende, uitvoerende, en rechterlijke macht =>
machten functioneren los van elkaar, beslissen niet wat de ene wel of niet mag doen,
wanneer de 3 machten in handen liggen van 1 persoon spreken we van een dictatuur =
willen we absoluut niet
- Fundamentele rechten en vrijheden die worden gegarandeerd
- Enkele afzonderlijke wetten
2. Het bestuursrecht = Alle regels m.b.t. de werking van de uitvoerende macht
- Heeft betrekking op regels die de ambtenaren ???
3. Het fiscaal recht = Regelt de relatie tussen overheid en burger (staatsinkomen)
- Regelen van de staatsinkomsten: inkomstenbelasting,
vennootschapsbelasting, btw, registratierecht, …
WANT overheid heeft inkomsten nodig => gaan ze afdwingen dmv fiscaal recht
Bv. Burgers die belasting betalen,…
- Doen ze dmv verschillende wetboeken
Bv. Btw wetboek
4. Het strafrecht = Het geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en de
veiligheid worden uitgevaardigd en bepaalt de misdrijven en de straffen.
- Heeft betrekking op de relaties tussen burgers
- Er zijn bepaalde waarden die we niet kunnen aanvaarden => het strafrecht vertelt ons
welke straffen we kunnen krijgen voor bepaalde misdrijven.
- De strafwetgeving zegt wat niet mag en wat de straf ervoor is.
Vb. Er is een periode geweest waarin Euthanasie strafbaar was => Daar stonden dus
straffen op.
- WAAR te vinden?
We vinden deze rechten terug in het strafwetboek (SW)
Er zijn ook heel veel afzonderlijke wetgevingen!
VB1. Huurder betaald huur niet, wat gebeurd er dan? => overheid komt er niet tussen,
vrederechter gaat beslissen wat er in die situatie moet gebeuren MAAR zolang je zelf geen actie
onderneemt gebeurd er niets, overheid gaat dus niet zelf zeggen ‘je huurder betaalde de huur
niet’
VB2. Iemand heeft te veel gedronken achter stuur => politie doet alcoholcontrole => sturen pv
door => overheid (openbaar ministerie) gaat beslissen om u te dagvaren
5. Het strafprocesrecht = Het afdwingen van de verboden gedragingen uit het strafrecht.
- De procedures die men volgt als gevolg dat het strafrecht van toepassing is geweest.
(= het proces vd sanctie)
- Waar te vinden?
Wetboek van strafvorderingen
Vb. stel je wordt aangehouden, wat zijn uw rechten
4
