Samenvatting - arbeidsociologie

Arbeidssociologie
 Geen datums kennen maar weten of ze nog leven of niet
 Laatste pagina van het examen bestaat uit begrippen verduidelijking (predestinatie
van weber: opvoorhand weten of ze je binnen gaan laten bij de hemel ofniet)

- Stachanov herkennen uitleg kunnen geven (medecompel = mijnwerkers) op
de foto kunnen benoemen = stahnovisme= completen gekheid ze werken
extreem veel, de ideale arbeider. Herdwerkend en zwijgzaam!!! Gaat hij
sowieso vragen
(Stachanov zal hij vragen met de foto en vertel er ook iets over! Foto met een
medekompel, kameraad in de mijnen.
Haalde 4 keer meer kolen naar boven dan een andere
Stachanovisme: complete gekheid. Is het extreme benadrukken van superhard
werken.
Een uitdrukking voor de ideale arbeider: hardwerkend en zwijgzaam)

Workingpool: precartiteit lastige arbeid

- Vergelijk Taylor en Ford op vlak van organisatie en andere zaken samen
met voorbeelden & kan eventueel toyo
- Begrippen waar hij aandacht aan besteed, deze zal hij kunnen vragen
- Sociale kwestie kennen (sociaal probleem!)
- Phalastère-idee!!
Ken stijn baert als hij hier vragen over stelt

, 2. Definitie arbeidssociologie
- Definitie arbeidssociologie:
de sociologische benadering van alle fenomenen die verband houden met arbeid:
 Organisatie en verdeling van arbeid;
 Waardering van arbeid;
 Beleving van arbeid…
 Centraal staat de wisselwerking tussen arbeid en maatschappij. De
arbeid is “sociaal ingebed”.
- Klemtoon op loonarbeid, de dominante vorm van betaalde arbeid.
- Arbeidsrelatie (= wederzijdse, zowel impliciete als expliciete verwachtingen
vanwerknemer en werkgever) (is dus ruimer dan het geschreven
arbeidscontract):
 Ruilrelatie
 Gezagsrelatie (machtsverhoudingen)
 Samenwerkingsrelatie
- Moderne samenlevingen:
 ontwikkelen normen, regels en bijpassende arrangementen
(instituties)
 die de arbeidsruil en dus de arbeidsrelaties in banen leiden
- Sociologen stellen:
 arbeid = sociaal genormeerd, gereguleerd


Vertrekpunt: concrete arbeidssituaties
- Aspecten van de arbeidssituatie: de 4 A’s:
 Arbeidsvoorwaarden
 Arbeidsomstandigheden
 Arbeidsinhoud
 Arbeidsverhoudingen

Arbeidsvoorwaarden (niet zo van buiten leren)
Impliciete regels en expliciete afspraken over de voorwaarden waaronder
arbeid wordt verricht. Het gaat meer bepaald over de contractvorm, het
loon, toeslagen en premies, de geboden werkzekerheid, de arbeidsduur en
het arbeidstijdstelsel, de mogelijkheden om opleidingen te volgen en
promotie te maken, enz.

Arbeidsomstandigheden
De materiële omgeving waarin gewerkt wordt, met haar implicaties voor de
veiligheid en de gezondheid van de werknemer; de sociale
omstandigheden zoals de aard van leiding geven, de groepscultuur e.d.; de
fysieke en psychische belasting van de werknemer.
 stoeltjes voor de leerkrachten, andere tafels.., hoeveel wordt je betaald..




Arbeidsinhoud

, De taken die men moet verrichten, de kennis en de vaardigheden die men
daarbij nodig heeft en verder kan ontwikkelen, de mate waarin men
autonoom beslissingen kan nemen over de organisatie van het werk en de
te volgen procedures.
 Vaak weinig over te vertellen, alles moet gebeuren via bepaalde
procedures, minste zegging kracht over dit onderdeel van de 4

Arbeidsverhoudingen
Het sociale klimaat in de onderneming, de medezeggenschap (onderwerpen
die al dan niet bespreekbaar zijn, participatiegraad), de ruimte voor een
collectieve aanpak van arbeidsproblemen.
 vb AUDIE aanval van werknemers door onderaannemers door niet akkoord
gaan van faillissement


Het arbeidsbestel: 3 arena’s
- Spelregels (instituties) structureren de arbeidsruil en geven mede vorm aan
arbeidsrelaties en concrete arbeidssituaties
- Structurering: via 3 onderling verbonden sociale velden of arena’s:
 de arbeidsorganisatie
 de arbeidsmarkt
 de collectieve arbeidsverhoudingen




Arbeidsorganisatie
- Productieprocessen,
efficiëntie en effectiviteit
- Benutting van het arbeidsvermogen en beheersing van het arbeidsgedrag
- Arbeidsdeling en –verdeling en hiërarchische coördinatie
- Gevolgen voor rollen en gedrag van diverse positiebekleders
- Actueel: technologische vernieuwing – nieuwe organisatievormen – nieuwe
verwachtingspatronen




Arbeidsmarkt
– Wederzijdse afhankelijkheid werkgevers en werknemers
– Mechanismen en regels die de uitwisseling van vraag naar en aanbod van
arbeid beheersen
– Arbeidsmarkt: allocatiefunctie
– Arbeidsmarkt: prijsvormings- en verdelingsfunctie
– Arbeidsmarkt en ongelijkheid

, Collectieve arbeidsverhoudingen
– Arbeidsrelaties, samenwerking en conflict
– Collectieve arbeidsproblemen
– Gestructureerde relaties tussen vakbonden, werkgeversorganisaties en
overheid
– Regulering: processen in de arbeidsorganisatie en op de arbeidsmarkt sturen


Drie onderling verbonden arena’s
Arbeidssociologie bestudeert zowel de structuur van als de dynamiek binnen
drie onderling verbonden velden of arena’s: de arbeidsorganisatie, de
arbeidsmarkt en de arbeidsverhoudingen

Wisselwerking met maatschappelijke omgeving
- Die velden of arena’s staan in
wisselwerking met bredere
maatschappelijke ontwikkelingen:

 Economische ontwikkelingen
 Technologische
ontwikkelingen (AI)
 Sociale en culturele
ontwikkelingen
 Politieke ontwikkelingen




3. De crusus
- Centrale invalshoek
arbeid in verandering: loonarbeid en arbeidsproblematiek vandaag, tegen de
achtergrond van veranderingen in het arbeidsbestel gedurende de laatste
decennia.
- Wat we nastreven:
 elementaire feitenkennis over het arbeidsbestel
 door een sociologische bril naar arbeid leren kijken (begrippen,
theorieën, empirisch onderzoek)
 kunnen toepassen op actualiteit!!

- Delen van de cursus
 Arbeid in heden en verleden (1, 2, 3)
 Industrialisatie en de herkomst van de arbeidsethiek (4, 5)
 Arbeid als last en als lust (6, 7, 8)
 Mens en arbeid (9, 10)
 Arbeidsmarkt en arbeidsverhoudingen (11, 12)




4 Tot slot: de nuttigheidsvraag