Kinderen & media
Les 1: mediagebruik bij kinderen & adolescenten
“Children and young people are a distinctive and significant cultural grouping in
their own right – a sizeable market share, a subculture even, and one which often
“leads the way” in the use of new media.”
1. Mediagebruik bij kinderen & jongeren vandaag
Publiek discours tav media & kinderen: veelal negatief
- Seksualiserende media
- Gewelddadige/gevaarlijke media
- Impact op cognitieve en sociale ontwikkeling, obesitas
- Geld uitgeven aan/in media
- Toegang tot “dark” activities (vb: gokken)
Wereldconsequenties (maatregelen worden genomen)
Tendensen binnen medialandschap
- Sterke toename in aanbod technologie
o Convergentie van mediatechnologie (bv: van video cassettes ->
videoplatformen op smartphone; interactieve live streams; alle apps
worden gecombineerd op Instagram)
o Concentratie in ownership
o Toename in commercialisatie
Vb: samsonworst – samson & marie
Gerelateerd aan tv-programma => aansporen tot
aankoop
o = “pester power”
Via kinderen de ouders overtuigen om een
bepaalde aankoop te doen
- Kinderen als doelpubliek
- Digitalisering biedt intense media-ervaringen
Zeer snel veranderend medialandschap
- Bv: Moore’s Law: hoeveelheid transitoren (en dus kracht van processoren)
verdubbelt elke 2 jaar
o Computers & andere elektronische apparaten worden steeds
krachtiger, sneller, goedkoper
- Introductie van nieuwe technologieën en verdwijnen van oudere
o Mobiele media en vooral smartphone transformeren mediabeleving
(vb: passief <-> (inter)actief)
- Media-effecten= domein dat steeds veranderingen en hun impact dient bij
te benen
Mediabezit Vlaanderen
- Grafieken:
, o Kinderen hebben steeds vaker hun eigen smartphone, tablet &
spelconsole
o Leeftijd wanneer kinderen eerste smartphone krijgen, wordt steeds
jonger (8 jaar)
o Snapchat & Instagram meest gebruikte platformen
- Persoonlijk bezit stijgt:
o Bij kinderen (8-12 jaar)
1ste middelbaar was sleutelmoment, maar nu al 5de-6de leerjaar
Op 4 jaar tijd is de gemiddelde leeftijd voor bezit smartphone
met vier jaar gezakt (van 12 naar 8 jaar!)
- Mobiele communicatie enorm prominent
o Smartphone is toegangspoort tot de wereld geworden (bv: nieuw,
communicatie met vrienden, maar ook mensen die ze niet kennen)
o Weinig restricties (vb: door ouders)
72.7% van kinderen mag zelfs apps installeren
- Schermtijd enorm hoog
o Vooral gebruikt voor video’s te kijken
o Begint erg vroeg
Belang media-effecten onderzoek bij kinderen & adolescenten
2. Kinderen als mediaconsument: een apart doelpubliek
Kinderen versus volwassenen
- Third person effect
o Perceptie dat anderen kwetsbaarder zijn voor invloed media
o Effect neemt toe indien ‘de andere’ jonger is
Morele paniek
Overdreven angst dat iets nieuw onze normen en
vooral jongeren/kinderen schaadt, aangewakkerd door
media/autoriteiten terwijl het bewijs beperkt is
- Twee verschillende standpunten
o Verschil in technologische expertise
Potentiële risico’s moeilijk in te schatten door ouders
(=onwetend)
Gevolgen voor ouderlijke begeleiding
Kinderen moeten zelf controle krijgen over hun eigen
mediagebruik (autonomie)
o Kinderen zijn kwetsbaar en hebben bescherming nodig
Media moral panics
Loslaten versus beschermen!
o Waarheid ligt in het midden…
Kenmerken kinderen versus volwassenen
Beperkte achtergrondkennis over de wereld heeft
impact op:
o Begrip mediaboodschap
o Beoordeling waarachtigheid mediaboodschap
, Tv-ads zijn meestal correct volgens 5-12
jarigen
Satire is moeilijk voor kinderen te
begrijpen want hebben vaak geen
achtergrondkennis (zoals volwassenen die
(vaak) wel hebben)
MAAR ook volwassenen kunnen niet
altijd waarachtigheid inschatten
(vb: FIRE)
Sterke leergierigheid
o Kinderen leren van media
Positief
Uitbreiding woordenschat, kennis
etc.
Negatief
Stereotypering
Normen/waarden
Gedrag
o Social learning theory
(Bandura) en de bobo doll
Kinderen leren gedrag
door anderen te
observeren, belonen
zorgt voor meer kans
op imitatie
Minder ervaring met media
o Conventies binnen medium (vb: filmtechnieken –
flashbacks, droomscène etc.)
o Productiecontext (vb: commerciële motieven)
o Genres (vb: satire)
o …
The child-effect
Ouders socialiseren kinderen
Maar kinderen socialiseren ook ouders (vb: TikTok)
Vooral zeer zichtbaar bij introductie nieuwe
technologieën (vb: tablets, internet)
Kinderen als heterogene groep
- Leeftijd: cognitieve ontwikkeling
o Hersenen ontwikkelen zich in snel tempo
o 5-jarigen/9-jarigen = veel verschillen
o Piaget’s stage theory – information processing theorieën (filmpje)
o Ook socio-emotionele ontwikkeling is van belang
- Persoonlijkheidskenmerken
o Extravert/introvert
o Prosociaal gedrag
o Reguleren emoties
o Sensation seeking
, - Geslacht
o Mediagebruik is zeer geslachtsgebonden
o Uit zich in keuze tv-programma’s, muziek, videogames etc.
o Biologisch? Of cultureel?
Socialisatie
Begint te veranderen (genderneutraliteit)
Adolescenten versus kinderen
- Onderscheid kinderen/adolescenten
o > 12 jaar = adolescent
o Blijvende groei hersenen: groei in abstract denken, empathie etc.
- Graduele verandering
- Negatieve reputatie
o ‘Storm and stress’ mythe
Mythe dat pubers veel stress hebben en stormachtig zijn
o MAAR: toename in onafhankelijkheid, ontwikkeling identiteit
- Identiteitsontwikkeling
o Ontwikkeling volwassen identiteit
o Experimenteren met verschillende identiteiten
o Belang van zelfexpressie/zelfpresentatie
Ook toegenomen belang zelfexpressie/zelfpresentatie online
- Sterkere onafhankelijkheid
o Meer buitenhuis (weg van ouders)
o Binnenshuis: mediaconsumptie in eigen kamer
Bedroom culture: slaapkamer als privé-ruimte; op zoek naar
onafhankelijkheid
- Risk behavior
o Roken, delicten, onveilige seks,…
o Verklaringen:
Onafhankelijkheidsclaim (grenzen aftasten)
Adolescent egocentrism (uniek<->maatschappij)
Zich afzetten tegen maatschappij/ouders
Hersenen nog niet volgroeid (risico onderschatting)
…
o Invloed media in nemen van risico gedrag (vb: vape challenge)
- Peers
o Positieve invloed: sociale steun, bron zelfvertrouwen
Vb: sociale steun via sociale media (vb: likes)
o Negatieve invloed: risicogedrag; antisociale groepsdruk
Goede band met ouders als buffer
- Puberteit
o Hormonale veranderingen
o Meisjes 2 jaar eerder dan jongens
o Seksuele ontwikkeling
Les 1: mediagebruik bij kinderen & adolescenten
“Children and young people are a distinctive and significant cultural grouping in
their own right – a sizeable market share, a subculture even, and one which often
“leads the way” in the use of new media.”
1. Mediagebruik bij kinderen & jongeren vandaag
Publiek discours tav media & kinderen: veelal negatief
- Seksualiserende media
- Gewelddadige/gevaarlijke media
- Impact op cognitieve en sociale ontwikkeling, obesitas
- Geld uitgeven aan/in media
- Toegang tot “dark” activities (vb: gokken)
Wereldconsequenties (maatregelen worden genomen)
Tendensen binnen medialandschap
- Sterke toename in aanbod technologie
o Convergentie van mediatechnologie (bv: van video cassettes ->
videoplatformen op smartphone; interactieve live streams; alle apps
worden gecombineerd op Instagram)
o Concentratie in ownership
o Toename in commercialisatie
Vb: samsonworst – samson & marie
Gerelateerd aan tv-programma => aansporen tot
aankoop
o = “pester power”
Via kinderen de ouders overtuigen om een
bepaalde aankoop te doen
- Kinderen als doelpubliek
- Digitalisering biedt intense media-ervaringen
Zeer snel veranderend medialandschap
- Bv: Moore’s Law: hoeveelheid transitoren (en dus kracht van processoren)
verdubbelt elke 2 jaar
o Computers & andere elektronische apparaten worden steeds
krachtiger, sneller, goedkoper
- Introductie van nieuwe technologieën en verdwijnen van oudere
o Mobiele media en vooral smartphone transformeren mediabeleving
(vb: passief <-> (inter)actief)
- Media-effecten= domein dat steeds veranderingen en hun impact dient bij
te benen
Mediabezit Vlaanderen
- Grafieken:
, o Kinderen hebben steeds vaker hun eigen smartphone, tablet &
spelconsole
o Leeftijd wanneer kinderen eerste smartphone krijgen, wordt steeds
jonger (8 jaar)
o Snapchat & Instagram meest gebruikte platformen
- Persoonlijk bezit stijgt:
o Bij kinderen (8-12 jaar)
1ste middelbaar was sleutelmoment, maar nu al 5de-6de leerjaar
Op 4 jaar tijd is de gemiddelde leeftijd voor bezit smartphone
met vier jaar gezakt (van 12 naar 8 jaar!)
- Mobiele communicatie enorm prominent
o Smartphone is toegangspoort tot de wereld geworden (bv: nieuw,
communicatie met vrienden, maar ook mensen die ze niet kennen)
o Weinig restricties (vb: door ouders)
72.7% van kinderen mag zelfs apps installeren
- Schermtijd enorm hoog
o Vooral gebruikt voor video’s te kijken
o Begint erg vroeg
Belang media-effecten onderzoek bij kinderen & adolescenten
2. Kinderen als mediaconsument: een apart doelpubliek
Kinderen versus volwassenen
- Third person effect
o Perceptie dat anderen kwetsbaarder zijn voor invloed media
o Effect neemt toe indien ‘de andere’ jonger is
Morele paniek
Overdreven angst dat iets nieuw onze normen en
vooral jongeren/kinderen schaadt, aangewakkerd door
media/autoriteiten terwijl het bewijs beperkt is
- Twee verschillende standpunten
o Verschil in technologische expertise
Potentiële risico’s moeilijk in te schatten door ouders
(=onwetend)
Gevolgen voor ouderlijke begeleiding
Kinderen moeten zelf controle krijgen over hun eigen
mediagebruik (autonomie)
o Kinderen zijn kwetsbaar en hebben bescherming nodig
Media moral panics
Loslaten versus beschermen!
o Waarheid ligt in het midden…
Kenmerken kinderen versus volwassenen
Beperkte achtergrondkennis over de wereld heeft
impact op:
o Begrip mediaboodschap
o Beoordeling waarachtigheid mediaboodschap
, Tv-ads zijn meestal correct volgens 5-12
jarigen
Satire is moeilijk voor kinderen te
begrijpen want hebben vaak geen
achtergrondkennis (zoals volwassenen die
(vaak) wel hebben)
MAAR ook volwassenen kunnen niet
altijd waarachtigheid inschatten
(vb: FIRE)
Sterke leergierigheid
o Kinderen leren van media
Positief
Uitbreiding woordenschat, kennis
etc.
Negatief
Stereotypering
Normen/waarden
Gedrag
o Social learning theory
(Bandura) en de bobo doll
Kinderen leren gedrag
door anderen te
observeren, belonen
zorgt voor meer kans
op imitatie
Minder ervaring met media
o Conventies binnen medium (vb: filmtechnieken –
flashbacks, droomscène etc.)
o Productiecontext (vb: commerciële motieven)
o Genres (vb: satire)
o …
The child-effect
Ouders socialiseren kinderen
Maar kinderen socialiseren ook ouders (vb: TikTok)
Vooral zeer zichtbaar bij introductie nieuwe
technologieën (vb: tablets, internet)
Kinderen als heterogene groep
- Leeftijd: cognitieve ontwikkeling
o Hersenen ontwikkelen zich in snel tempo
o 5-jarigen/9-jarigen = veel verschillen
o Piaget’s stage theory – information processing theorieën (filmpje)
o Ook socio-emotionele ontwikkeling is van belang
- Persoonlijkheidskenmerken
o Extravert/introvert
o Prosociaal gedrag
o Reguleren emoties
o Sensation seeking
, - Geslacht
o Mediagebruik is zeer geslachtsgebonden
o Uit zich in keuze tv-programma’s, muziek, videogames etc.
o Biologisch? Of cultureel?
Socialisatie
Begint te veranderen (genderneutraliteit)
Adolescenten versus kinderen
- Onderscheid kinderen/adolescenten
o > 12 jaar = adolescent
o Blijvende groei hersenen: groei in abstract denken, empathie etc.
- Graduele verandering
- Negatieve reputatie
o ‘Storm and stress’ mythe
Mythe dat pubers veel stress hebben en stormachtig zijn
o MAAR: toename in onafhankelijkheid, ontwikkeling identiteit
- Identiteitsontwikkeling
o Ontwikkeling volwassen identiteit
o Experimenteren met verschillende identiteiten
o Belang van zelfexpressie/zelfpresentatie
Ook toegenomen belang zelfexpressie/zelfpresentatie online
- Sterkere onafhankelijkheid
o Meer buitenhuis (weg van ouders)
o Binnenshuis: mediaconsumptie in eigen kamer
Bedroom culture: slaapkamer als privé-ruimte; op zoek naar
onafhankelijkheid
- Risk behavior
o Roken, delicten, onveilige seks,…
o Verklaringen:
Onafhankelijkheidsclaim (grenzen aftasten)
Adolescent egocentrism (uniek<->maatschappij)
Zich afzetten tegen maatschappij/ouders
Hersenen nog niet volgroeid (risico onderschatting)
…
o Invloed media in nemen van risico gedrag (vb: vape challenge)
- Peers
o Positieve invloed: sociale steun, bron zelfvertrouwen
Vb: sociale steun via sociale media (vb: likes)
o Negatieve invloed: risicogedrag; antisociale groepsdruk
Goede band met ouders als buffer
- Puberteit
o Hormonale veranderingen
o Meisjes 2 jaar eerder dan jongens
o Seksuele ontwikkeling
