Biofysica: begrippen en concepten
Hoofdstuk 2: Kinematica in 1 dimensie
Kinematica Beschrijving van de beweging van
een object, zonder de oorzaak van
het verloop van de beweging in de
beschrijving op te nemen
Dynamica Waarom bewegen voorwerpen?
(door krachten)
Scalaire grootheid Maatgetal met een eenheid
Vectoriële grootheid Maatgetal met een eenheid,
richting (en zin)
Referentiestelsel Assenstelsel met oorsprong
Verplaatsing Afstand tot de beginpositie
Snelheid Hoeveel afstand legt een voorwerp
binnen een bepaalde tijd af
Momentane snelheid Gemiddelde snelheid over
infinitesimaal kort tijdsinterval
Versnelling Hoe snel verandert de snelheid van
een voorwerp
Momentane versnelling Gemiddelde versnelling over
infinitesimaal kort tijdsinterval
Eenparige rechtlijnige beweging Beweging met constante snelheid
Eenparig-versnelde beweging Beweging met constante
versnelling
Valversnelling Op een gegeven locatie op aarde
en bij afwezigheid van
luchtweerstand vallen alle
voorwerpen met dezelfde
constante versnelling, ongeacht
hun massa
Hoofdstuk 4: Dynamica, bewegingswetten van Newton
Kracht De actie die de snelheid (grootte
en/of richting) van een voorwerp
verandert
Bewegingswetten van Newton Geven verband tussen kracht en
beweging
Eerste bewegingswet van Newton Wet van de traagheid: elk voorwerp
blijft in rust, of blijft in een rechte
lijn bewegen met een constante
snelheid, zolang er geen netto
kracht op werkt
Tweede bewegingswet van Newton Kracht is de actie die versnelling
veroorzaakt
Derde bewegingswet van Newton Actie is reactie, wanneer een
voorwerp een kracht uitoefent op
een tweede voorwerp, oefent het
tweede voorwerp een gelijke kracht
, uit op het eerste voorwerp in de
tegenovergestelde richting
Massa Maat voor de ‘traagheid’ of inertie
van een voorwerp, maat voor
weerstand tegen
snelheidsveranderingen
Resulterende kracht Vectoriële som van alle inwerkende
krachten
Fundamentele krachten Alle macroscopisch waarneembare
krachten hebben hun
microscopische oorsprong in één of
twee van de 4 fundamentele
krachten:
Gravitatiekracht (massa)
Elektromagnetische
interactie (Coulomb-kracht)
Zwakke kernkracht
(radioactief verval)
Sterke kernkracht
(atoomkernen)
Gewicht De kracht die de aarde uitoefent op
een voorwerp omwille van de
zwaartekracht (richting: verticaal
omlaag)
Normaalkracht De reactiekracht waarmee het
oppervlak terugduwt tegen het
voorwerp dat er contact mee
maakt (door elasticiteit,
elektromagnetische interacties)
(richting: loodrecht op het
contactoppervlak, grootte: even
groot maar tegengesteld aan
gewicht)
Trekkracht De kracht die het touw uitoefent op
het voorwerp
Hoofdstuk 5: De wetten van Newton: wrijving, cirkelvormige
beweging, weerstandskrachten
Wrijvingskrachten Contactkrachten die de (mogelijke)
beweging van oppervlakten op
elkaar tegenwerken (richting:
tegengesteld aan de mogelijke
verplaatsing tegenover het
oppervlak, rakend aan het
oppervlak, grootte: afhankelijk van
aard materiaal, ruwheid,…)
Kinetische wrijving Wrijving als gevolg van schuiven
Statische wrijving Wrijving die verhindert dat
oppervlakken over elkaar schuiven
, Menselijk lichaam Synoviale vloeistof dient als
smeermiddel om wrijving in
gewrichten te verminderen, ons
lichaam maakt dit zelf aan
Eenparig cirkelvormige beweging Beweging volgens een cirkelbaan
waarbij de grootte van de snelheid
constant is, de momentane
snelheid is altijd rakend aan de
cirkelbaan (raaklijn)
Centripetale versnelling Versnellingsvector bij de eenparig
cirkelvormige beweging die naar
het middelpunt van de cirkel wijst
Centripetale kracht Verantwoordelijk voor de
centripetale versnelling
Periode T Tijd nodig voor een complete
omwenteling
Frequentie f Aantal omwentelingen per seconde
Niet-eenparige cirkelvormige Een beweging volgens een
beweging cirkelbaan waarbij de grootte van
de snelheid niet constant is (en dus
niet alleen de richting verandert),
de nettokracht heeft ook een
component rakend aan de
cirkelbaan, net zoals de versnelling
Centripetale versnelling Richting van de snelheid wijzigt
Tangentiele versnelling Grootte van de snelheid wijzigt
Weerstandskracht Werkt de beweging tegen indien
een voorwerp doorheen een
vloeistof of een gas beweegt,
hangt af van de snelheid van het
voorwerp (ook van vorm voorwerp
en viscositeit fluïdum)
Eindsnelheid Wanneer de snelheid toeneemt, zal
de weerstandskracht ook
toenemen zodat de versnelling
begint af te nemen, na een
bepaalde tijd zal de
weerstandkracht even groot
worden als de zwaartekracht
waardoor het voorwerp een
constante eindsnelheid bereikt
Hoofdstuk 6: De zwaartekracht en de synthese van Newton
Universele gravitatiewet De zwaartekracht die een voorwerp
uitoefent op een tweede voorwerp
is gericht naar het eerste voorwerp
toe en is gelijk en tegengesteld
gericht aan de kracht die door het
tweede voorwerp uitgeoefend
Hoofdstuk 2: Kinematica in 1 dimensie
Kinematica Beschrijving van de beweging van
een object, zonder de oorzaak van
het verloop van de beweging in de
beschrijving op te nemen
Dynamica Waarom bewegen voorwerpen?
(door krachten)
Scalaire grootheid Maatgetal met een eenheid
Vectoriële grootheid Maatgetal met een eenheid,
richting (en zin)
Referentiestelsel Assenstelsel met oorsprong
Verplaatsing Afstand tot de beginpositie
Snelheid Hoeveel afstand legt een voorwerp
binnen een bepaalde tijd af
Momentane snelheid Gemiddelde snelheid over
infinitesimaal kort tijdsinterval
Versnelling Hoe snel verandert de snelheid van
een voorwerp
Momentane versnelling Gemiddelde versnelling over
infinitesimaal kort tijdsinterval
Eenparige rechtlijnige beweging Beweging met constante snelheid
Eenparig-versnelde beweging Beweging met constante
versnelling
Valversnelling Op een gegeven locatie op aarde
en bij afwezigheid van
luchtweerstand vallen alle
voorwerpen met dezelfde
constante versnelling, ongeacht
hun massa
Hoofdstuk 4: Dynamica, bewegingswetten van Newton
Kracht De actie die de snelheid (grootte
en/of richting) van een voorwerp
verandert
Bewegingswetten van Newton Geven verband tussen kracht en
beweging
Eerste bewegingswet van Newton Wet van de traagheid: elk voorwerp
blijft in rust, of blijft in een rechte
lijn bewegen met een constante
snelheid, zolang er geen netto
kracht op werkt
Tweede bewegingswet van Newton Kracht is de actie die versnelling
veroorzaakt
Derde bewegingswet van Newton Actie is reactie, wanneer een
voorwerp een kracht uitoefent op
een tweede voorwerp, oefent het
tweede voorwerp een gelijke kracht
, uit op het eerste voorwerp in de
tegenovergestelde richting
Massa Maat voor de ‘traagheid’ of inertie
van een voorwerp, maat voor
weerstand tegen
snelheidsveranderingen
Resulterende kracht Vectoriële som van alle inwerkende
krachten
Fundamentele krachten Alle macroscopisch waarneembare
krachten hebben hun
microscopische oorsprong in één of
twee van de 4 fundamentele
krachten:
Gravitatiekracht (massa)
Elektromagnetische
interactie (Coulomb-kracht)
Zwakke kernkracht
(radioactief verval)
Sterke kernkracht
(atoomkernen)
Gewicht De kracht die de aarde uitoefent op
een voorwerp omwille van de
zwaartekracht (richting: verticaal
omlaag)
Normaalkracht De reactiekracht waarmee het
oppervlak terugduwt tegen het
voorwerp dat er contact mee
maakt (door elasticiteit,
elektromagnetische interacties)
(richting: loodrecht op het
contactoppervlak, grootte: even
groot maar tegengesteld aan
gewicht)
Trekkracht De kracht die het touw uitoefent op
het voorwerp
Hoofdstuk 5: De wetten van Newton: wrijving, cirkelvormige
beweging, weerstandskrachten
Wrijvingskrachten Contactkrachten die de (mogelijke)
beweging van oppervlakten op
elkaar tegenwerken (richting:
tegengesteld aan de mogelijke
verplaatsing tegenover het
oppervlak, rakend aan het
oppervlak, grootte: afhankelijk van
aard materiaal, ruwheid,…)
Kinetische wrijving Wrijving als gevolg van schuiven
Statische wrijving Wrijving die verhindert dat
oppervlakken over elkaar schuiven
, Menselijk lichaam Synoviale vloeistof dient als
smeermiddel om wrijving in
gewrichten te verminderen, ons
lichaam maakt dit zelf aan
Eenparig cirkelvormige beweging Beweging volgens een cirkelbaan
waarbij de grootte van de snelheid
constant is, de momentane
snelheid is altijd rakend aan de
cirkelbaan (raaklijn)
Centripetale versnelling Versnellingsvector bij de eenparig
cirkelvormige beweging die naar
het middelpunt van de cirkel wijst
Centripetale kracht Verantwoordelijk voor de
centripetale versnelling
Periode T Tijd nodig voor een complete
omwenteling
Frequentie f Aantal omwentelingen per seconde
Niet-eenparige cirkelvormige Een beweging volgens een
beweging cirkelbaan waarbij de grootte van
de snelheid niet constant is (en dus
niet alleen de richting verandert),
de nettokracht heeft ook een
component rakend aan de
cirkelbaan, net zoals de versnelling
Centripetale versnelling Richting van de snelheid wijzigt
Tangentiele versnelling Grootte van de snelheid wijzigt
Weerstandskracht Werkt de beweging tegen indien
een voorwerp doorheen een
vloeistof of een gas beweegt,
hangt af van de snelheid van het
voorwerp (ook van vorm voorwerp
en viscositeit fluïdum)
Eindsnelheid Wanneer de snelheid toeneemt, zal
de weerstandskracht ook
toenemen zodat de versnelling
begint af te nemen, na een
bepaalde tijd zal de
weerstandkracht even groot
worden als de zwaartekracht
waardoor het voorwerp een
constante eindsnelheid bereikt
Hoofdstuk 6: De zwaartekracht en de synthese van Newton
Universele gravitatiewet De zwaartekracht die een voorwerp
uitoefent op een tweede voorwerp
is gericht naar het eerste voorwerp
toe en is gelijk en tegengesteld
gericht aan de kracht die door het
tweede voorwerp uitgeoefend
