Examen november 2024:
Grondslagen van het Sociaal
Werk
0| Inleiding
Radicalisering: een moeilijk debat
WAT IS RADICALISERING ?
Zaait veel verwarring in vele Westerse landen, zowel het wetenschappelijk
als het maatschappelijk debat
Waarom?
Er zijn verschillende moeilijkheden
Moeilijkheid 1: de complexiteit van het fenomeen
Het heeft allemaal te maken met angstepisodes.
VOOR de angstperiodes
2011
Begin de Arabische lente en burgeroorlogen in Syrië
Syriër strijders vertrekken naar Westen en andere delen naar de
wereld
o De eerste Syriërstrijders vertrokken naar het Westen (en ook
andere delen van de wereld)
o Er ontstaan groeperingen die gaan vechten tegen de
burgeroorlogen
2012
Eén van die groeperingen is IS
o Hadden een efficiënt propaganda middel
o Ze mobiliseren duizenden foreign terrorist fighters uit
verschillende westerse landen
Zomer 2014
Piek aantal vertrekkers
Reden?
1
, Oprichting van het Kalifaat door IS
Kalifaat: Islamitisch imperium, waar staat en religie verweven zijn
met elkaar
o IS beloofd een land waar iedereen vrij mag zijn
o Er gebeuren onthoofdingen
IS verspreid zich terug
TIJDENS de angstperiode
15/11/2015
Aanslagen Parijs
22/03/2016
Aanslagen België
NA de angstepisode
Na aanslagen 2016
Preventie
De-radicaliseringsprogramma’s
IS spat uit elkaar
o Belofte kalifaat is niet waargemaakt
o Jongeren vertrekken niet meer
Gevolg:
Jongeren met een migratie achtergrond worden gezien als een risico
EINDE angstepisode
2019
Feiten namen een nieuwe wending
Aanslag op een moskee in Nieuw- Zeeland
Een man verspreide online zijn rechtste ideeën
Kantelpunt:
Omdat de aanslagen nu omgeslagen waren
Vanaf 2019
Een ander discours
Niet over radicalisering, maar polarisering
2
, o Polarisering over debatten, migratie…
Conclusie
Het donkere pad naar terreurgeweld neemt veel verschillende
gedaantes en valt erg moeilijk te capteren
o Soms is het verweven met internationale conflicten,
geopolitieke belangen, ideologische bewegingen…
Moeilijkheid 2: Het begrip is ook naar fenomenen bereikt die niet zo
verontrustend zijn
Radicale ideeën kunnen bijzonder creatief zijn
Ze kunnen de motor zijn van een wenselijke sociale verandering
Moeilijkheid 3: Het begrip wordt sterk vereenzelvigd met wat radicale
islam wordt genoemd
Zorgt voor enorme discussies
o Mensen van de Islam voelen zich hierdoor geviseerd,
gecontroleerd en gestigmatiseerd
o Er komt opgang van recht-extremisme dat drijft tot islamhaat
en xenofobie
Meervoudige insteek
In het boek zetten we een notie rond het woord “Radicalisering”
Waarom?
We beklemtonen het probleemkarakter van het begrip en het
gebruik ervan
We onderzoeken “radicalisering” via een actieonderzoek
ACTIEONDERZOEK
Het verschil tussen een klassiek wetenschappelijk onderzoek en
actieonderzoek
Klassiek wetenschappelijk onderzoek
Bij dit onderzoek is er een kenner
Kenner:
o Bestudeert de sociale realiteit
o kennis producent + neutrale beschrijving
o Gaat observeren
o Hij doet een kennisobject studie
3
, Doelgroepen is een bron van kennis
Probleem?
Er is een afstand tussen de kenner en de sociale realiteit
Wat wringt er aan dit onderzoek?
De onderzoeker is een buitenstaander
o Gaat vooroordelen hebben
o Is intimiderend
o Doelgroep voelt zich een studie object
o Er zijn ethische bezwaren en ethische weerstand
Want er is een afstand tussen de onderzoeker en de
betrokkene
Participatief actieonderzoek
Verhouding tussen onderzoeker en betrokkene liggen anders
Kenner ziet de betrokkene als mede-onderzoeker
= coöperatief onderzoek
o Mensen doen actief mee aan het onderzoek
o Mede-onderzoeker is ook drager van kennis
Gevolg:
De deelnemers worden betrokken in het onderzoek waardoor het
participatief actieonderzoek wordt
Nog kenmerken:
kennis is niet meer neutraal, neemt een maatschappelijk
engagement
o Wetenschapper is ook gericht op verandering
Hij onderzoekt niet alleen dingen, maar hij gaat interveniëren
o met oog op sociale verandering
Bijv. vaststelling: leefloongerechtigden gaan gebukt onder administratief
belasting. Ze hebben geen kennis/ energie voor allemaal verschillende
formulieren voor te leggen. Ook de maatschappelijk werker van het OCMW
gaat gebukt onder administratief belasting, want het zijn teveel
formuleren. Nu gaan ze acties ondernemen en voorstellingen te doen om
meer administratieve eenvoud te realiseren. Samen met MW en
gerechtigden aan tafel zitten (actief)
DRIE BRILLEN OM NAAR RADICALISERING TE KIJKEN
4
Grondslagen van het Sociaal
Werk
0| Inleiding
Radicalisering: een moeilijk debat
WAT IS RADICALISERING ?
Zaait veel verwarring in vele Westerse landen, zowel het wetenschappelijk
als het maatschappelijk debat
Waarom?
Er zijn verschillende moeilijkheden
Moeilijkheid 1: de complexiteit van het fenomeen
Het heeft allemaal te maken met angstepisodes.
VOOR de angstperiodes
2011
Begin de Arabische lente en burgeroorlogen in Syrië
Syriër strijders vertrekken naar Westen en andere delen naar de
wereld
o De eerste Syriërstrijders vertrokken naar het Westen (en ook
andere delen van de wereld)
o Er ontstaan groeperingen die gaan vechten tegen de
burgeroorlogen
2012
Eén van die groeperingen is IS
o Hadden een efficiënt propaganda middel
o Ze mobiliseren duizenden foreign terrorist fighters uit
verschillende westerse landen
Zomer 2014
Piek aantal vertrekkers
Reden?
1
, Oprichting van het Kalifaat door IS
Kalifaat: Islamitisch imperium, waar staat en religie verweven zijn
met elkaar
o IS beloofd een land waar iedereen vrij mag zijn
o Er gebeuren onthoofdingen
IS verspreid zich terug
TIJDENS de angstperiode
15/11/2015
Aanslagen Parijs
22/03/2016
Aanslagen België
NA de angstepisode
Na aanslagen 2016
Preventie
De-radicaliseringsprogramma’s
IS spat uit elkaar
o Belofte kalifaat is niet waargemaakt
o Jongeren vertrekken niet meer
Gevolg:
Jongeren met een migratie achtergrond worden gezien als een risico
EINDE angstepisode
2019
Feiten namen een nieuwe wending
Aanslag op een moskee in Nieuw- Zeeland
Een man verspreide online zijn rechtste ideeën
Kantelpunt:
Omdat de aanslagen nu omgeslagen waren
Vanaf 2019
Een ander discours
Niet over radicalisering, maar polarisering
2
, o Polarisering over debatten, migratie…
Conclusie
Het donkere pad naar terreurgeweld neemt veel verschillende
gedaantes en valt erg moeilijk te capteren
o Soms is het verweven met internationale conflicten,
geopolitieke belangen, ideologische bewegingen…
Moeilijkheid 2: Het begrip is ook naar fenomenen bereikt die niet zo
verontrustend zijn
Radicale ideeën kunnen bijzonder creatief zijn
Ze kunnen de motor zijn van een wenselijke sociale verandering
Moeilijkheid 3: Het begrip wordt sterk vereenzelvigd met wat radicale
islam wordt genoemd
Zorgt voor enorme discussies
o Mensen van de Islam voelen zich hierdoor geviseerd,
gecontroleerd en gestigmatiseerd
o Er komt opgang van recht-extremisme dat drijft tot islamhaat
en xenofobie
Meervoudige insteek
In het boek zetten we een notie rond het woord “Radicalisering”
Waarom?
We beklemtonen het probleemkarakter van het begrip en het
gebruik ervan
We onderzoeken “radicalisering” via een actieonderzoek
ACTIEONDERZOEK
Het verschil tussen een klassiek wetenschappelijk onderzoek en
actieonderzoek
Klassiek wetenschappelijk onderzoek
Bij dit onderzoek is er een kenner
Kenner:
o Bestudeert de sociale realiteit
o kennis producent + neutrale beschrijving
o Gaat observeren
o Hij doet een kennisobject studie
3
, Doelgroepen is een bron van kennis
Probleem?
Er is een afstand tussen de kenner en de sociale realiteit
Wat wringt er aan dit onderzoek?
De onderzoeker is een buitenstaander
o Gaat vooroordelen hebben
o Is intimiderend
o Doelgroep voelt zich een studie object
o Er zijn ethische bezwaren en ethische weerstand
Want er is een afstand tussen de onderzoeker en de
betrokkene
Participatief actieonderzoek
Verhouding tussen onderzoeker en betrokkene liggen anders
Kenner ziet de betrokkene als mede-onderzoeker
= coöperatief onderzoek
o Mensen doen actief mee aan het onderzoek
o Mede-onderzoeker is ook drager van kennis
Gevolg:
De deelnemers worden betrokken in het onderzoek waardoor het
participatief actieonderzoek wordt
Nog kenmerken:
kennis is niet meer neutraal, neemt een maatschappelijk
engagement
o Wetenschapper is ook gericht op verandering
Hij onderzoekt niet alleen dingen, maar hij gaat interveniëren
o met oog op sociale verandering
Bijv. vaststelling: leefloongerechtigden gaan gebukt onder administratief
belasting. Ze hebben geen kennis/ energie voor allemaal verschillende
formulieren voor te leggen. Ook de maatschappelijk werker van het OCMW
gaat gebukt onder administratief belasting, want het zijn teveel
formuleren. Nu gaan ze acties ondernemen en voorstellingen te doen om
meer administratieve eenvoud te realiseren. Samen met MW en
gerechtigden aan tafel zitten (actief)
DRIE BRILLEN OM NAAR RADICALISERING TE KIJKEN
4
