Orthopedagogie
1. Orthopedagogie als wetenschap
1.1 Wat betekent orthopedagogie?
Pedagogiek en pedagogie
Pedagogiek of opvoedingswetenschap: is de wetenschap die het opvoeden
als object heeft en waarin het denken over opvoeden centraal staat.
Pedagogie: het handelen, uitvoeren, de praktijk van het opvoeden.
Pedagogie komt van ‘pais’ wat kind betekent en ‘agogein’ betekent leiden.
In het Grieks ‘paidagoogie’ dat betekent kinderleiding.
Opvoeden vertaalt zich in ontwikkelen, leren en veranderen. Dit vraagt tijd
en voltrekt zich geleidelijk. Daarom spreken we van een proces. Niemand
wordt hetzelfde opgevoed. Het heeft een evolutie gemaakt het was
vroeger van éénzijdige naar meervoudige beïnvloeding gegaan.
Er zijn 2 factoren die de opvoeding beïnvloeden:
- Innerlijke factoren: het gene wat een éénieder in aanleg
(erfelijkheid) bij de geboorte meekrijgt.
- Uiterlijke factoren: omstandigheden waarin het kind opgroeit: het
milieu, de omgeving en de situatie waarin het kind zich moet
ontwikkelen.
Dit zorgt ervoor dat opvoeden een uitdagende en complexe
opdracht is
De relatie tussen opvoedingsfiguur en kind:
- Omgang met verantwoordelijkheid:
Sensitieve responsiviteit: eerste levensfase is het kind
weerloos. Opvoeders dragen een grote verantwoordelijkheid
om hierop gevoelig te reageren zodat het kind zich goed voelt.
De normen en waarden worden eerst voorgeleefd door het
proces van opvoeden leert het kind zelf verantwoordelijkheid
nemen.
- Aandacht voor het unieke:
Niet de toekomst van je kind programmeren maar zich de tijd
geven voor de eigen onvoorziene weg te nemen. Dan pas is de
opvoeding geslaagd.
- Omgang met vrijheden en beperkingen:
Grenzen geven wanneer het kind grensoverschrijdend gedrag
stellen
Grenzen terug afnemen wanneer het kind opgroeit
,Orthopedagogiek en orthopedagogie
Orthopedagogiek: is afgeleid uit het Griek ‘Orthos’. Dit betekent recht of
juist zoals recht maken wat kromgegroeid is. Het is de wetenschap die de
bijzondere opvoeding als object heeft.
Orthopedagogie: een vorm van opvoeding die recht maakt wat van de
norm afwijkt of dreigt steeds verder af te wijken. Het gaat over het
handelen, uitvoeren, de praktijk van wat er scheefgroeide terug recht te
trekken.
Orthopedagogiek verwijst naar het handelen van professionelen. Ter host
noemt dit het werkveld van de orthopedagogiek als ‘de problematische
opvoedingssituatie (POS). De orthopedagogische hulpverleners proberen
via agogische handelen de situatie opnieuw perspectief te bieden. Ter host
ziet de betrokken in de POS breder dan het kind en de
opvoeder/begeleider.
Als opvoeder en kind in de opvoeding ‘vastlopen en er (ernstige)
opvoedingsproblemen ontstaan is dit meestal een aanleiding om beroep te
doen op orthopedagogische hulp.
In de moderne orthopedagogiek dient opvoeden gezien te worden in een
breed perspectief. Het gaat niet alleen om een overdracht te maken van
informatie van normen en waarden. Het steeds meer een professionele
opvoeder, een opvoedende spilfiguur. Die vertrekt vanuit de wensen en de
krachten van de client en grijpt pas in als de veiligheid en de integriteit
van de mensen worden bedreigd.
(Ortho)Agogiek
De term orthopedagogiek verwijst duidelijk naar kinderen en jongeren. De
term ‘ortho-agogiek’ verwijst naar de volwassenen. We spreken over
agogisch handelen wanneer de deskundige, methodische en intentioneel
omgaan met veranderingsprocessen. Zowel de pedagogiek als de
orthopedagiek dragen agogiek mee. De orthopedagoog heeft te maken
met het problematisch verloop van het opvoeden/begeleiden van mensen
en groepen.
De orthopedagogie (k) treedt op in een werking waar de opvoeder
opvoedingsproblemen ervaart. We onderscheiden de
functioneringsproblemen met de volgende normen:
- Zintuigelijke functioneringsproblemen:
Personen die een beperking ervaren op gebied van één of
meerdere zintuigen. Bijvoorbeeld: doof, slechtziend, …
- Motorische functioneringsproblemen:
, Personen die in hun motoriek belemmerd zijn. Bijvoorbeeld: 1
been af, verlamming…
- Cognitieve functioneringsproblemen:
Mensen die in hun intellectuele ontwikkeling (ernstig)
belemmerd zijn
- Gedrags- en emotionele functioneringsproblemen:
Mensen die door allerlei factoren in conflict zijn met zichzelf of
de omgeving.
- Meervoudige functioneringsproblemen:
De combinatie van de hierboven omschreven
functioneringsproblemen.
1.2 Orthopedagogiek en maatschappijvisie
Beeldvorming is een belangrijke achtergrond tegen dewelke zich het
agogische handelen afspeelt. Bijna alle hulpverleningsvormen hebben een
kerkelijke oorsprong. Andere voorzieningen zijn vanuit een pluralistische
organisatie zoals een OCMW gegroeid. Er is een vermaatschappelijking
van de zorg dit is een lange moeizame weg. Het is een boeiend parcours
dat de laatste jaren in een stroomversnelling is gekomen: we worden als
mens een burger op onze medeverantwoordelijkheid die gedrukt wordt om
medeburgers die het om welke reden moeilijk hebben in hun bestaan, in
de samenleving of de beiden samen. Niet iedereen is klaar voor een
inclusie samenleving. Dit wil zeggen dat niet iedereen klaar is voor een
samenleving of niet bereid is hiervoor.
Er zijn 5 soorten maatschapvisies.
Separatie
Onder separatie wordt verstaan dat personen met een handicap,
hulpbehoevende ouders, probleemjongeren… gescheiden worden van de
samenleving. Dit is enerzijds ter bescherming en anderzijds om de
samenleving niet te belasten met die confrontatie. Het gevolg hiervan is
vervreemding (moeilijk om terug in samenleving te voegen als je eerst
afgezonderd wordt). Er is een grote barrière tussen de persoon en de
samenleving. Sinds de tweede helft van de 20ste eeuw zien mensen er met
een handicap, bijzondere jeugdzorg, ouders mensen meer als de normale
samenleving gezien.
Integratie
Als reactie op de separatie, krijg je vanaf de jaren 60 de
integratiegedachte. Integratie is een proces van dichterbij komen. Het
individu probeert zich aan te passen aan de normale maatschappij.
Normalisatie
Normalisatie wordt dikwijls gezien als het einddoel van een geslaagde
integratie.
1. Orthopedagogie als wetenschap
1.1 Wat betekent orthopedagogie?
Pedagogiek en pedagogie
Pedagogiek of opvoedingswetenschap: is de wetenschap die het opvoeden
als object heeft en waarin het denken over opvoeden centraal staat.
Pedagogie: het handelen, uitvoeren, de praktijk van het opvoeden.
Pedagogie komt van ‘pais’ wat kind betekent en ‘agogein’ betekent leiden.
In het Grieks ‘paidagoogie’ dat betekent kinderleiding.
Opvoeden vertaalt zich in ontwikkelen, leren en veranderen. Dit vraagt tijd
en voltrekt zich geleidelijk. Daarom spreken we van een proces. Niemand
wordt hetzelfde opgevoed. Het heeft een evolutie gemaakt het was
vroeger van éénzijdige naar meervoudige beïnvloeding gegaan.
Er zijn 2 factoren die de opvoeding beïnvloeden:
- Innerlijke factoren: het gene wat een éénieder in aanleg
(erfelijkheid) bij de geboorte meekrijgt.
- Uiterlijke factoren: omstandigheden waarin het kind opgroeit: het
milieu, de omgeving en de situatie waarin het kind zich moet
ontwikkelen.
Dit zorgt ervoor dat opvoeden een uitdagende en complexe
opdracht is
De relatie tussen opvoedingsfiguur en kind:
- Omgang met verantwoordelijkheid:
Sensitieve responsiviteit: eerste levensfase is het kind
weerloos. Opvoeders dragen een grote verantwoordelijkheid
om hierop gevoelig te reageren zodat het kind zich goed voelt.
De normen en waarden worden eerst voorgeleefd door het
proces van opvoeden leert het kind zelf verantwoordelijkheid
nemen.
- Aandacht voor het unieke:
Niet de toekomst van je kind programmeren maar zich de tijd
geven voor de eigen onvoorziene weg te nemen. Dan pas is de
opvoeding geslaagd.
- Omgang met vrijheden en beperkingen:
Grenzen geven wanneer het kind grensoverschrijdend gedrag
stellen
Grenzen terug afnemen wanneer het kind opgroeit
,Orthopedagogiek en orthopedagogie
Orthopedagogiek: is afgeleid uit het Griek ‘Orthos’. Dit betekent recht of
juist zoals recht maken wat kromgegroeid is. Het is de wetenschap die de
bijzondere opvoeding als object heeft.
Orthopedagogie: een vorm van opvoeding die recht maakt wat van de
norm afwijkt of dreigt steeds verder af te wijken. Het gaat over het
handelen, uitvoeren, de praktijk van wat er scheefgroeide terug recht te
trekken.
Orthopedagogiek verwijst naar het handelen van professionelen. Ter host
noemt dit het werkveld van de orthopedagogiek als ‘de problematische
opvoedingssituatie (POS). De orthopedagogische hulpverleners proberen
via agogische handelen de situatie opnieuw perspectief te bieden. Ter host
ziet de betrokken in de POS breder dan het kind en de
opvoeder/begeleider.
Als opvoeder en kind in de opvoeding ‘vastlopen en er (ernstige)
opvoedingsproblemen ontstaan is dit meestal een aanleiding om beroep te
doen op orthopedagogische hulp.
In de moderne orthopedagogiek dient opvoeden gezien te worden in een
breed perspectief. Het gaat niet alleen om een overdracht te maken van
informatie van normen en waarden. Het steeds meer een professionele
opvoeder, een opvoedende spilfiguur. Die vertrekt vanuit de wensen en de
krachten van de client en grijpt pas in als de veiligheid en de integriteit
van de mensen worden bedreigd.
(Ortho)Agogiek
De term orthopedagogiek verwijst duidelijk naar kinderen en jongeren. De
term ‘ortho-agogiek’ verwijst naar de volwassenen. We spreken over
agogisch handelen wanneer de deskundige, methodische en intentioneel
omgaan met veranderingsprocessen. Zowel de pedagogiek als de
orthopedagiek dragen agogiek mee. De orthopedagoog heeft te maken
met het problematisch verloop van het opvoeden/begeleiden van mensen
en groepen.
De orthopedagogie (k) treedt op in een werking waar de opvoeder
opvoedingsproblemen ervaart. We onderscheiden de
functioneringsproblemen met de volgende normen:
- Zintuigelijke functioneringsproblemen:
Personen die een beperking ervaren op gebied van één of
meerdere zintuigen. Bijvoorbeeld: doof, slechtziend, …
- Motorische functioneringsproblemen:
, Personen die in hun motoriek belemmerd zijn. Bijvoorbeeld: 1
been af, verlamming…
- Cognitieve functioneringsproblemen:
Mensen die in hun intellectuele ontwikkeling (ernstig)
belemmerd zijn
- Gedrags- en emotionele functioneringsproblemen:
Mensen die door allerlei factoren in conflict zijn met zichzelf of
de omgeving.
- Meervoudige functioneringsproblemen:
De combinatie van de hierboven omschreven
functioneringsproblemen.
1.2 Orthopedagogiek en maatschappijvisie
Beeldvorming is een belangrijke achtergrond tegen dewelke zich het
agogische handelen afspeelt. Bijna alle hulpverleningsvormen hebben een
kerkelijke oorsprong. Andere voorzieningen zijn vanuit een pluralistische
organisatie zoals een OCMW gegroeid. Er is een vermaatschappelijking
van de zorg dit is een lange moeizame weg. Het is een boeiend parcours
dat de laatste jaren in een stroomversnelling is gekomen: we worden als
mens een burger op onze medeverantwoordelijkheid die gedrukt wordt om
medeburgers die het om welke reden moeilijk hebben in hun bestaan, in
de samenleving of de beiden samen. Niet iedereen is klaar voor een
inclusie samenleving. Dit wil zeggen dat niet iedereen klaar is voor een
samenleving of niet bereid is hiervoor.
Er zijn 5 soorten maatschapvisies.
Separatie
Onder separatie wordt verstaan dat personen met een handicap,
hulpbehoevende ouders, probleemjongeren… gescheiden worden van de
samenleving. Dit is enerzijds ter bescherming en anderzijds om de
samenleving niet te belasten met die confrontatie. Het gevolg hiervan is
vervreemding (moeilijk om terug in samenleving te voegen als je eerst
afgezonderd wordt). Er is een grote barrière tussen de persoon en de
samenleving. Sinds de tweede helft van de 20ste eeuw zien mensen er met
een handicap, bijzondere jeugdzorg, ouders mensen meer als de normale
samenleving gezien.
Integratie
Als reactie op de separatie, krijg je vanaf de jaren 60 de
integratiegedachte. Integratie is een proces van dichterbij komen. Het
individu probeert zich aan te passen aan de normale maatschappij.
Normalisatie
Normalisatie wordt dikwijls gezien als het einddoel van een geslaagde
integratie.
