HOOFDSTUK 1. INLEIDING..............................................................................14
Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht........................................................14
§ 1. Definitie............................................................................................14
§ 2. Kritiek op deze definitie en begripsafbakening.................................14
Afdeling 2. Het onderscheid tussen deontologie en moraal.......................15
Afdeling 3. Het onderscheid tussen strafrecht en strafrecht......................16
§1 Onderscheid........................................................................................16
§ 2. De autonomie van de tuchtvordering...............................................18
Afdeling 4. Het onderscheid tussen tuchtrecht en burgerrechtelijke
aansprakelijkheid........................................................................................26
§1 Onderscheid........................................................................................26
§2 Autonomie van de tuchtvordering......................................................26
Afdeling 5. Codificeren of niet?...................................................................26
HOOFDSTUK II. DE MAGISTRAAT....................................................................27
Afdeling 1. Deontologische waarden..........................................................27
§1 Onafhankelijkheid...............................................................................28
§2 Onpartijdigheid...................................................................................28
A. Onverenigbaarheden........................................................................30
1. Cumulatieverboden.......................................................................30
2. Bloed- of aanverwantschap...........................................................31
3. Verwerven van betwiste rechten en rechtsvorderingen (art. 1597
oud BW).............................................................................................31
B. Wrakings- en verschoningsgronden.................................................32
1° “wegens gewettigde verdenking”.................................................32
2° “indien de rechter of zijn echtgenoot persoonlijk belang bij het
geschil heeft”....................................................................................34
3° “indien de rechter of zijn echtgenoot een bloed- of aanverwant is
van de partijen of van een hunner in de rechte lijn is, (...), of in de
zijlijn tot in de vierde graad, of indien de rechter bloed- of
aanverwant in de voormelde graad is van de echtgenoot van een der
partijen”............................................................................................34
1
,4° “indien de rechter, zijn echtgenoot, hun bloed- of aanverwanten in
de opgaande en de nederdalende lijn, een geschil hebben over een
gelijksoortige aangelegenheid als waarover de partijen in geschil
zijn”...................................................................................................34
5° “indien in hun naam een geding aanhangig is voor een rechtbank
waarin een van de partijen rechter is; indien zij schuldeiser of
schuldenaar van een der partijen zijn”..............................................36
6° “indien een crimineel geding is gevoerd tussen hen en een van de
partijen, of hun echtgenoten, bloed- of aanverwanten in de rechte
lijn”....................................................................................................37
7° “indien er een burgerlijk geding hangende is tussen de rechter,
zijn echtgenoot, hun bloedverwanten in de opgaande en de
nederdalende lijn of hun aanverwanten in dezelfde lijn, en een van
de partijen, en dat geding, indien het door de partij is ingesteld,
begonnen is vóór het geding waarin de wraking wordt voorgedragen;
indien dat geding, ingeval het afgehandeld is, binnen zes maanden
vóór de wraking afgedaan is”...........................................................37
8° “indien de rechter voogd, toeziende voogd of curator, voorlopig
bewindvoerder of gerechtelijk raadsman, begiftigde of vermoedelijk
erfgenaam, meester of vennoot van een der partijen is; indien hij
beheerder of commissaris is van enigerlei instelling, vennootschap of
vereniging die partij is in het geding; indien een der partijen zijn
begiftigde of vermoedelijke erfgenaam is”.......................................38
9° “indien de rechter raad gegeven, gepleit of geschreven heeft over
het geschil; indien hij daarvan vroeger kennis heeft genomen als
rechter of als scheidsrechter, behalve indien hij in dezelfde aanleg:38
10° “indien de rechter heeft deelgenomen aan een vonnis in eerste
aanleg en hij van het geschil kennisneemt in hoger beroep”...........40
11° “indien hij als getuige is opgetreden; indien hij, sedert de
aanvang van het geding, door een partij op haar kosten ontvangen is
of geschenken van haar heeft aangenomen”....................................40
12° “indien er tussen hem (rechter) en een van de partijen een hoge
graad van vijandschap bestaat; indien er zijnerzijds aanrandingen,
mondelinge of schriftelijke beledigingen of bedreigingen hebben
plaats gehad sinds de aanleg van het geding of binnen zes maanden
vóór de voordracht van de wraking”.................................................41
13° “wegens tegenstrijdigheid van belangen”..................................42
2
, C. Gedrag in de werksfeer....................................................................43
D. Privé- en sociaal leven.....................................................................43
E. Recht van vereniging........................................................................44
F. Vrijheid van meningsuiting...............................................................47
§3 Integriteit............................................................................................50
§4 Terughoudendheid en discretie...........................................................51
i. Beroepsgeheim (art. 352 Sw.): personen die uit hoofde van hun staat
of beroep kennis dragen van geheimen die hun zijn toevertrouwd......51
A. Geheim van het beraad................................................................53
B. Geheim van het strafrechtelijk vooronderzoek.............................56
ii. “Geen commentaar”-regel...............................................................57
iii. Vermijden van mediatisering van de persoon van de magistraat....57
iv. Geen melding maken van zijn hoedanigheid van magistraat - geen
misbruik maken van het voorrecht van rechtsmacht (479 Sv.) - verbod
om in het publiek de tekenen van het ambt te dragen........................57
§5 Ijver: rechtspreken binnen een redelijke termijn en op gemotiveerde
wijze........................................................................................................58
§6 Respect en luisterbereidheid...............................................................59
§7 Gelijke behandeling............................................................................59
§8 Bekwaamheid.....................................................................................60
Afdeling 2. Tucht.........................................................................................60
Afdeling 3. Aansprakelijkheid......................................................................65
§1 Strafrechtelijke aansprakelijkheid.......................................................65
Schending beroepsgeheim – art. 352 Sw..............................................65
(Passieve) publieke omkoping art. 638, §1, 1°- 639 Sw........................65
Ambtsweigering (art. 633 Sw.).............................................................66
§2 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid....................................................66
Verhaal op de rechter: art. 1140 Ger. W...............................................67
Burgerlijke vordering in het raam van een strafvordering....................67
§3. Overheidsaansprakelijkheid voor optreden magistraat......................67
HOOFDSTUK III. DE NOTARIS..........................................................................69
3
, Afdeling 1. Verschillende functies van de notaris.......................................69
§ 1. Notaris - openbare ambtenaar..........................................................69
§ 2. Notaris - juridisch zakenman en estate-planner................................74
§ 3. Notaris – raadsman...........................................................................74
§ 4. Notaris - vertrouwensman.................................................................75
§ 5. Notaris – bemiddelaar.......................................................................76
§ 6. Notaris - schepper van recht.............................................................76
Afdeling 2. De notaris.................................................................................77
§ 1. Benoeming tot kandidaat-notaris en notaris.....................................77
§ 2. Vennootschappen van notarissen.....................................................78
§ 3. Onverenigbaarheden........................................................................79
§ 4. Verboden (neven)activiteiten............................................................80
Afdeling 3. De notariële beroepsorganisatie...............................................80
Afdeling 4. Deontologische code................................................................81
§ 1 Onpartijdigheid en onafhankelijkheid................................................81
§ 2 Informatie- en raadgevingsplicht.......................................................81
§ 3 Beroepsgeheim, mededelingsverbod en discretieplicht....................82
A. (Strafrechtelijk gesanctioneerd) beroepsgeheim.............................82
B. Mededelingsverbod..........................................................................84
C. Discretieplicht..................................................................................85
§ 4 Ereloon...............................................................................................85
§ 5 Publiciteit...........................................................................................86
§ 6 Varia...................................................................................................87
Afdeling 5. Tuchtrecht.................................................................................88
§1 Tuchtonderzoek...................................................................................88
§2 Auditoraat NK notarissen....................................................................88
§3 Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer......................................88
§4 Procedurele waarborgen.....................................................................89
§5 Rechtsmiddelen..................................................................................89
§6 Ombudsdienst voor het notariaat.......................................................89
Afdeling 6. Notariële aansprakelijkheid......................................................89
4
Afdeling 1. Deontologie en tuchtrecht........................................................14
§ 1. Definitie............................................................................................14
§ 2. Kritiek op deze definitie en begripsafbakening.................................14
Afdeling 2. Het onderscheid tussen deontologie en moraal.......................15
Afdeling 3. Het onderscheid tussen strafrecht en strafrecht......................16
§1 Onderscheid........................................................................................16
§ 2. De autonomie van de tuchtvordering...............................................18
Afdeling 4. Het onderscheid tussen tuchtrecht en burgerrechtelijke
aansprakelijkheid........................................................................................26
§1 Onderscheid........................................................................................26
§2 Autonomie van de tuchtvordering......................................................26
Afdeling 5. Codificeren of niet?...................................................................26
HOOFDSTUK II. DE MAGISTRAAT....................................................................27
Afdeling 1. Deontologische waarden..........................................................27
§1 Onafhankelijkheid...............................................................................28
§2 Onpartijdigheid...................................................................................28
A. Onverenigbaarheden........................................................................30
1. Cumulatieverboden.......................................................................30
2. Bloed- of aanverwantschap...........................................................31
3. Verwerven van betwiste rechten en rechtsvorderingen (art. 1597
oud BW).............................................................................................31
B. Wrakings- en verschoningsgronden.................................................32
1° “wegens gewettigde verdenking”.................................................32
2° “indien de rechter of zijn echtgenoot persoonlijk belang bij het
geschil heeft”....................................................................................34
3° “indien de rechter of zijn echtgenoot een bloed- of aanverwant is
van de partijen of van een hunner in de rechte lijn is, (...), of in de
zijlijn tot in de vierde graad, of indien de rechter bloed- of
aanverwant in de voormelde graad is van de echtgenoot van een der
partijen”............................................................................................34
1
,4° “indien de rechter, zijn echtgenoot, hun bloed- of aanverwanten in
de opgaande en de nederdalende lijn, een geschil hebben over een
gelijksoortige aangelegenheid als waarover de partijen in geschil
zijn”...................................................................................................34
5° “indien in hun naam een geding aanhangig is voor een rechtbank
waarin een van de partijen rechter is; indien zij schuldeiser of
schuldenaar van een der partijen zijn”..............................................36
6° “indien een crimineel geding is gevoerd tussen hen en een van de
partijen, of hun echtgenoten, bloed- of aanverwanten in de rechte
lijn”....................................................................................................37
7° “indien er een burgerlijk geding hangende is tussen de rechter,
zijn echtgenoot, hun bloedverwanten in de opgaande en de
nederdalende lijn of hun aanverwanten in dezelfde lijn, en een van
de partijen, en dat geding, indien het door de partij is ingesteld,
begonnen is vóór het geding waarin de wraking wordt voorgedragen;
indien dat geding, ingeval het afgehandeld is, binnen zes maanden
vóór de wraking afgedaan is”...........................................................37
8° “indien de rechter voogd, toeziende voogd of curator, voorlopig
bewindvoerder of gerechtelijk raadsman, begiftigde of vermoedelijk
erfgenaam, meester of vennoot van een der partijen is; indien hij
beheerder of commissaris is van enigerlei instelling, vennootschap of
vereniging die partij is in het geding; indien een der partijen zijn
begiftigde of vermoedelijke erfgenaam is”.......................................38
9° “indien de rechter raad gegeven, gepleit of geschreven heeft over
het geschil; indien hij daarvan vroeger kennis heeft genomen als
rechter of als scheidsrechter, behalve indien hij in dezelfde aanleg:38
10° “indien de rechter heeft deelgenomen aan een vonnis in eerste
aanleg en hij van het geschil kennisneemt in hoger beroep”...........40
11° “indien hij als getuige is opgetreden; indien hij, sedert de
aanvang van het geding, door een partij op haar kosten ontvangen is
of geschenken van haar heeft aangenomen”....................................40
12° “indien er tussen hem (rechter) en een van de partijen een hoge
graad van vijandschap bestaat; indien er zijnerzijds aanrandingen,
mondelinge of schriftelijke beledigingen of bedreigingen hebben
plaats gehad sinds de aanleg van het geding of binnen zes maanden
vóór de voordracht van de wraking”.................................................41
13° “wegens tegenstrijdigheid van belangen”..................................42
2
, C. Gedrag in de werksfeer....................................................................43
D. Privé- en sociaal leven.....................................................................43
E. Recht van vereniging........................................................................44
F. Vrijheid van meningsuiting...............................................................47
§3 Integriteit............................................................................................50
§4 Terughoudendheid en discretie...........................................................51
i. Beroepsgeheim (art. 352 Sw.): personen die uit hoofde van hun staat
of beroep kennis dragen van geheimen die hun zijn toevertrouwd......51
A. Geheim van het beraad................................................................53
B. Geheim van het strafrechtelijk vooronderzoek.............................56
ii. “Geen commentaar”-regel...............................................................57
iii. Vermijden van mediatisering van de persoon van de magistraat....57
iv. Geen melding maken van zijn hoedanigheid van magistraat - geen
misbruik maken van het voorrecht van rechtsmacht (479 Sv.) - verbod
om in het publiek de tekenen van het ambt te dragen........................57
§5 Ijver: rechtspreken binnen een redelijke termijn en op gemotiveerde
wijze........................................................................................................58
§6 Respect en luisterbereidheid...............................................................59
§7 Gelijke behandeling............................................................................59
§8 Bekwaamheid.....................................................................................60
Afdeling 2. Tucht.........................................................................................60
Afdeling 3. Aansprakelijkheid......................................................................65
§1 Strafrechtelijke aansprakelijkheid.......................................................65
Schending beroepsgeheim – art. 352 Sw..............................................65
(Passieve) publieke omkoping art. 638, §1, 1°- 639 Sw........................65
Ambtsweigering (art. 633 Sw.).............................................................66
§2 Burgerrechtelijke aansprakelijkheid....................................................66
Verhaal op de rechter: art. 1140 Ger. W...............................................67
Burgerlijke vordering in het raam van een strafvordering....................67
§3. Overheidsaansprakelijkheid voor optreden magistraat......................67
HOOFDSTUK III. DE NOTARIS..........................................................................69
3
, Afdeling 1. Verschillende functies van de notaris.......................................69
§ 1. Notaris - openbare ambtenaar..........................................................69
§ 2. Notaris - juridisch zakenman en estate-planner................................74
§ 3. Notaris – raadsman...........................................................................74
§ 4. Notaris - vertrouwensman.................................................................75
§ 5. Notaris – bemiddelaar.......................................................................76
§ 6. Notaris - schepper van recht.............................................................76
Afdeling 2. De notaris.................................................................................77
§ 1. Benoeming tot kandidaat-notaris en notaris.....................................77
§ 2. Vennootschappen van notarissen.....................................................78
§ 3. Onverenigbaarheden........................................................................79
§ 4. Verboden (neven)activiteiten............................................................80
Afdeling 3. De notariële beroepsorganisatie...............................................80
Afdeling 4. Deontologische code................................................................81
§ 1 Onpartijdigheid en onafhankelijkheid................................................81
§ 2 Informatie- en raadgevingsplicht.......................................................81
§ 3 Beroepsgeheim, mededelingsverbod en discretieplicht....................82
A. (Strafrechtelijk gesanctioneerd) beroepsgeheim.............................82
B. Mededelingsverbod..........................................................................84
C. Discretieplicht..................................................................................85
§ 4 Ereloon...............................................................................................85
§ 5 Publiciteit...........................................................................................86
§ 6 Varia...................................................................................................87
Afdeling 5. Tuchtrecht.................................................................................88
§1 Tuchtonderzoek...................................................................................88
§2 Auditoraat NK notarissen....................................................................88
§3 Nederlandstalige en Franstalige tuchtkamer......................................88
§4 Procedurele waarborgen.....................................................................89
§5 Rechtsmiddelen..................................................................................89
§6 Ombudsdienst voor het notariaat.......................................................89
Afdeling 6. Notariële aansprakelijkheid......................................................89
4
