Samenvatting AEC TENTAMEN JAAR 2 F&C 2 MAART HVA

AEC Samenvatting

Hoofdstuk 17 het aanbod van geld
 Wie zorgen er voor het aanbod van geld?
 Hoe meten we het aanbod van geld?
 Hoe is het toezicht op banken geregeld?

Koopkracht:
Inflatie: prijzen stijgen, koopkracht daalt
Hyperinflatie: gaan over in ruil in natura
Schaarste:

17.1 Functies van geld

Hoe sterker mensen zich specialiseren in een bepaald beroep, hoe belangrijker de rol van
geld.
Functies:
 Geld is een ruilmiddel
 Geld is een rekeneenheid
 Geld als oppotmiddel

17.1.1 Geld als ruilmiddel

Geld is een ruilmiddel, de ruil in twee delen splitsen
 Een tafel wordt verkocht voor een bepaald geldbedrag, dat geld wordt gebruikt om
andere dingen te kopen.
o Tijdwinst, toename arbeidsproductiviteit
 Transactiekosten nemen af door gebruik van geld
 Geld zijn liquide middelen

Bij een hoge inflatie verliest geld zijn koopkracht, minder lange tijd tussen verkoop en
aankoop. Bij torenhoge inflatie willen mensen geen geld meer ontvangen -> omdat geld
bijna niks meer waard is.

17.1.2 Geld als rekeneenheid (van moderne economiemarkt)

 Ruil economie= verschillende prijzen
 Geld als rekeneenheid maakt de economie transparanter
o Minder tijd kwijt omrekenen prijzen
 Hyperinflatie geen goede rekeneenheid, prijzen veranderen per dag
o Ten koste van arbeidsproductiviteit
o Daarom gaan landen vaak op vreemde valuta

17.1.3 Geld als oppotmiddel

 Geld bewaren voor in de toekomst-> bestedingen uitstellen of vervroegen (lenen)
 Geld sparen-> vermogen opbouwen (beleggen in aandelen/obligaties)

,  Opgepot geld= geld als vermogensobject

17.1.4 Geld als middel of als doel?

‘to make money’ geld is een levensdoel.
 Rekeneenheid voor success
 Tot gevolg onverantwoordelijke riscio’s nemen-> heeft tot crisis geleidt

17.2 Geldsoorten

17.2.1 Munten
Intrinsieke waarde van geld= de waarde van geldmunten hangt af van de marktwaarde van
metaal
Nominale waarde= is de waarde die op de munteenheid staat

Nadelen
 Zwaargewicht, productie en transportkosten zijn hoog

17.2.2 Bankbiljetten
Uitgeven van bankbiljetten en munten= monopolie van de centrale bank
 Nieuw geld omzetten leidt tot hyperinflatie
 Bankbiljetten fiduciair geld= zijn waarde niet ontleent aan de intrinsieke waarde
o Adam Smith: ‘All money is a matter of belief’

17.2.3 Giraal geld (chartaal= munten en bankbiljetten)
Bankrekening= direct opeisbaar te goed bij een bank (niet tastbaar geld, digitale vorm)
 Rente verdienen door geld uit te lenen
o Beloning die de geldlener (debiteur) moet betalen aan de geldverstrekker
(crediteur) voor afstaan van liquide middelen
o Risico dat niet debiteur niet kan terugbetalen of wilt terugbetalen =
debiteurenrisico
Alleen een bank met een vergunning van de centrale bank mag nieuw geld scheppen
 Mag leningen verstrekken aan klanten in vorm van direct opeisbare vorderingen op
de bank
 Rekening-couranttegoed = direct opeisbaar te goed
o De bank krijgt een vordering op de klant
o Klant betaald rente, na verloop geldbedrag aflossen
= wederzijdse schuldaanvaarding, omdat bank direct opeisbare schuld aan lener en klant
schuld bij de bank

Liquiditeitspositie verslechterd door veel leningen te verstrekken weinig tegoeden te
hebben= bank is kwetsbaar -> klanten hun tegoeden opeisen, kan de bank niet aan zijn
verplichtingen voldoen => faillissement
 Kredietcrisis, geen kredietverleningen meer verstrekken
 Consument geen bestedingsplannen realiseren
 Bestedingen dalen
 Economische crisis

, 17.3 Geldhoeveelheid en binnenlandse liquiditeitenmassa

17.3.1 De geldhoeveelheid M1

ECB meet de geldhoeveelheid in de eurozone door balansen van monetaire (MFI’s)
instellingen
 MFI’s: financiële instellingen die nieuw geld kunnen creëren: ECB en geldscheppende
banken
 Geldgebruikers= publiek

M1= Primaire liquiditeitenmassa (direct betalen)
 Chartaal (tastbaar)
 Giraal geld
 Geldhoeveelheid= de primaire liquiditeiten in de handen van het publiek
(klanten)
Kasmiddelen van banken gaat van het chartale geld in omloop af.

17.3.2 De binnenlandse liquiditeitenmassa: M3

Secundaire liquiditeitenmassa= spaarrekeningen looptijd <2
 Direct opeisbare spaartegoeden en termijndeposito’s
 Geen betaalmiddel, wel snel overmaken naar je betaalrekening
o Bijna geld
 Bijna geld iedereen uitgeven -> inflatie-> controle ECB
Secundair = dus
 Korte spaargeld
 Korte termijndeposito’s

M3= primaire liquiditeitenmassa + secundaire liquiditeitenmassa

17.4 Banken en toezicht

17.4.1 Financiële instellingen
Financiële instellingen = handelen in geld
 Banken
 Verzekeringsmaatschappijen
 Pensioenfondsen
 Sociale fondsen
 Beleggingsinstellingen
Kredietkraan te ver open-> prijsstijgingen (door te veel uitgaves, investeringen)
Te ver dicht-> bestedingen omlaag-> economische groei stil