Brede schoolpraktijk
Vlaamse onderwijsstructuur en onderwijsbeleid op verschillende
niveaus
Onderwijs in Vlaanderen
In België (federale staat)
Berusten de onderwijsbevoegdheden bij de gemeenschappen. De Vlaamse,
Franse en Duitstalige gemeenschap hebben elk hun eigen onderwijssysteem.
De federale regering blijft wel bevoegd voor:
o Leerplichtleeftijd
o Diplomavoorwaarden
o Pensioenregeling voor het personeel
Voor Vlaanderen -> De Vlaamse regering met de Vlaamse minsister van
onderwijs en vorming, is verantwoordelijk voor bijna alle aspecten van het
onderwijsbeleid.
Onderwijsbevoegdheden
Vrijheid van onderwijs: is opgenomen in de grond wet en wilt zeggen dat
iedereen recht heeft op keuze van onderwijs en de mogelijkheid heeft om een
school op te starten.
Onderwijsvrijheid is sinds 1830 al in de grondwet verankerd.
o Elke gemeenste 1 gemeenteschool (vrije school mocht dit overnemen) en
verplicht kosteloos onderwijs (= geen inschrijvingsgeld, maar een
maximumfactuur)
o Voor republikeinen en liberalen was onderwijs een manier voor het individu
en de maatschappij om zich te ontwikkelen
o Katholieken zagen er vooral een manier in om hun invloed op de
samenleving te bewaren
o Samen met persvrijheid en vrije mening, godsdienstvrijheid (niet in
katholieke scholen) en vrijheid van vereniging bijdragen tot een mondige
en sterke Belgische opinie
o Besef organisatie van onderwijs afhankelijk van subsidiëring van de staat
Schoolpact (1958): is het onderwijs akkoord door 3 partijen na de schoolstrijd.
Hierin werden 4 principes vastgelegd:
1. De erkenning van private en publieke scholen
2. De vrije keuze van ouders tussen een publieke en private school
3. Overheidssubsidies voor private scholen
4. Het recht van leerlingen in een publieke basis= en secundaire school om
te kiezen tussen katholiek, protestants, joods of niet-confessionele
onderwijs in levensbeschouwelijke lessen
Het pact erkende twee grote onderwijsnetten en de vrije scholen gingen ermee
akkoord dat ze zich aan dezelfde onderwijsregelementering zouden onderwerpen
als het officieel onderwijs, in ruil voor een vergelijkbare hoeveelheid
overheidssubsidies.
1
,Leerplicht: is geen schoolplicht, ouders mogen er dus ook voor kiezen hun
kinderen thuisonderwijs te geven (zolang er aan de regels wordt voldaan).
In België heeft elk kind recht op onderwijs. Om dat recht te garanderen bestaat
er leerplicht. Die start op 1 september van het jaar waarin een kind 5 jaar wordt
en duurt 12 schooljaren, tot 18 jaar (of tot 30 juni van dat jaar).
Vanaf 5 jaar geldt 290 halve dagen leerplicht in de kleuterklas. Een 5-jarige die al
naar het lager onderwijs gaat, is voltijds leerplichtig.
Een leerling is voltijds leerplichtig tot 15 of 16 jaar. Daarna wordt hij deeltijds
leerplichtig: een combinatie van leren en werken. De meeste jongeren blijven
toch voltijds naar school gaan. Wie vóór 18 jaar een diploma secundair onderwijs
behaalt, stopt op dat moment met leerplicht.
De leerplicht geldt voor alle kinderen die in België verblijven, ook voor kinderen
met een andere nationaliteit. Vanaf de 60e dag na inschrijving in de gemeente
moeten zij naar school gaan. Scholen mogen geen leerlingen weigeren op basis
van geslacht of verblijfsstatuut.
Ook leerplicht voor:
o Kinderen met een beperking
o Kinderen met een andere nationaliteit (vanaf de 60 ste dag na hun
inschrijving)
o Kinderen die in het buitenland wonen (hangt af van de officiële woonplaats
van de leerling)
o Kinderen met ouders zonder vaste woonplaats (woonwagenbewoners,
kermis- en circusexploitanten)
Thuisonderwijs moet gericht zijn op:
o Ontplooiing van de persoonlijkheid, talenten en geestelijke en lichamelijke
vermogens van het kind
o Bijbrengen van eerbied voor de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheid
o Bijbrengen van eerbied voor de culturele waarden van het kind zelf en van
anderen
o Voorbereiding van het kind op een actief leven als volwassene.
Deze kinderen moeten op vaste tijdstippen deelnemen aan de examens van de
examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap.
o Uiterlijk in het schooljaar waarin je kind 13 jaar wordt voor 1 januari, moet
je kind het getuigschrift basisonderwijs behalen.
Voorbeeld 1: Je kind wordt 13 in 2022. Je kind behaalt het getuigschrift ten
laatste in juni 2023.
Voorbeeld 2: Je kind wordt 13 in 2023. Je kind behaalt het getuigschrift ten
laatste in juni 2024.
2
, o Uiterlijk in het schooljaar waarin je kind 16 jaar wordt voor 1 januari, moet
je kind minstens het getuigschrift eerste graad secundair onderwijs
behalen.
Voorbeeld 1: Je kind wordt 16 in 2022. Je kind behaalt het getuigschrift
eerste graad secundair onderwijs ten laatste tijdens het schooljaar 2022-
2023.
Voorbeeld 2: Je kind wordt 16 in 2023. Je kind behaalt het getuigschrift
eerste graad secundair onderwijs ten laatste tijdens het schooljaar 2023-
2024.
De Vlaamse onderwijsstructuur
Officieel onderwijs: scholen georganiseerd in opdracht van een overheid
o De Vlaamse regering (de Vlaamse gemeenschap
o De provincies
o De steden en gemeenten
Officieel onderwijs is verplicht tot (levensbeschouwelijke) neutraliteit
Vrij onderwijs: scholen die niet georganiseerd worden door een overheid maar
wel door privé-personen of privé-organisaties
o Confessionele scholen (aan een godsdienst gebonden)
o Niet-confessionele scholen
Onderwijsnetten verenigen gelijkaardige inrichtende machten
(schoolbesturen). Binnen een onderwijsnet bestaan er 1 of meerdere
onderwijskoepels.
3
, Deze onderwijskoepels ondersteunen de inrichtende machten (bv door het
ontwikkelen van leerplannen) en vertegenwoordigen hen (bv in
onderhandelingen met de overheid).
De inrichtende macht is verantwoordelijk voor één of meerdere scholen,
vergelijkbaar met de raad van bestuur in een bedrijf. De dagelijkse leiding van
een school wordt overgelaten aan de directeur van de school.
Een onderwijsnet is een representatieve vereniging van inrichtende machten
en neemt dikwijls bepaalde verantwoordelijkheden van de inrichtende macht
over. Ze stellen bijvoorbeeld eigen leerplannen en lesroosters op. De betrokken
inrichtende machten staan zo een deel van hun autonomie af aan de netten.
Er zijn drie onderwijsnetten met binnen elk net 1 of meer onderwijs koepels:
1. Het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
Raad van het GO: verenigt alle scholen georganiseerd in opdracht van de
Vlaamse gemeenschap.
-> Topman Koen Pelleriaux
2. Het officieel gesubsidieerd onderwijs (OGO)
- OVSG: verenigt alle scholen georganiseerd door een gemeentebestuur of
stadsbestuur
- POV: verenigt ale scholen georganiseerd door een provinciebestuur
-> Topvrouw Walentina Cools
3. Vrije onderwijs (VGO)
- KOV: verenigt alle katholieke scholen
- OKO: Verenigt vier kleinere koepels
-> Topman Bruno Vanobbergen
Basisonderwijs
Kleuteronderwijs:
o Instapmomenten tussen 2,5 en 3 jaar
o Vanaf 3 jaar geen vaste instapmomenten
o Maximale verlenging van 1 jaar
Lager onderwijs
o Start meestal op 1 september van het schooljaar waarin het kind 6 wordt
o Schoolrijpheid
o Taalscreening voor instap (Koala 5-jarige kleuters)
o Extra schooljaren mogelijk tot 14 jaar
o Getuigschrift basisonderwijs voor wie de eindtermen haalt (niet gehaald =
B-stroom)
Secundair onderwijs
o Getuigschrift basisonderwijs -> A-stroom
o Geen getuigschrift basisonderwijs -> B-stroom
o 2019 was er een hervorming:
- Doorstroom- en arbeidsgerichte studierichtingen
4
Vlaamse onderwijsstructuur en onderwijsbeleid op verschillende
niveaus
Onderwijs in Vlaanderen
In België (federale staat)
Berusten de onderwijsbevoegdheden bij de gemeenschappen. De Vlaamse,
Franse en Duitstalige gemeenschap hebben elk hun eigen onderwijssysteem.
De federale regering blijft wel bevoegd voor:
o Leerplichtleeftijd
o Diplomavoorwaarden
o Pensioenregeling voor het personeel
Voor Vlaanderen -> De Vlaamse regering met de Vlaamse minsister van
onderwijs en vorming, is verantwoordelijk voor bijna alle aspecten van het
onderwijsbeleid.
Onderwijsbevoegdheden
Vrijheid van onderwijs: is opgenomen in de grond wet en wilt zeggen dat
iedereen recht heeft op keuze van onderwijs en de mogelijkheid heeft om een
school op te starten.
Onderwijsvrijheid is sinds 1830 al in de grondwet verankerd.
o Elke gemeenste 1 gemeenteschool (vrije school mocht dit overnemen) en
verplicht kosteloos onderwijs (= geen inschrijvingsgeld, maar een
maximumfactuur)
o Voor republikeinen en liberalen was onderwijs een manier voor het individu
en de maatschappij om zich te ontwikkelen
o Katholieken zagen er vooral een manier in om hun invloed op de
samenleving te bewaren
o Samen met persvrijheid en vrije mening, godsdienstvrijheid (niet in
katholieke scholen) en vrijheid van vereniging bijdragen tot een mondige
en sterke Belgische opinie
o Besef organisatie van onderwijs afhankelijk van subsidiëring van de staat
Schoolpact (1958): is het onderwijs akkoord door 3 partijen na de schoolstrijd.
Hierin werden 4 principes vastgelegd:
1. De erkenning van private en publieke scholen
2. De vrije keuze van ouders tussen een publieke en private school
3. Overheidssubsidies voor private scholen
4. Het recht van leerlingen in een publieke basis= en secundaire school om
te kiezen tussen katholiek, protestants, joods of niet-confessionele
onderwijs in levensbeschouwelijke lessen
Het pact erkende twee grote onderwijsnetten en de vrije scholen gingen ermee
akkoord dat ze zich aan dezelfde onderwijsregelementering zouden onderwerpen
als het officieel onderwijs, in ruil voor een vergelijkbare hoeveelheid
overheidssubsidies.
1
,Leerplicht: is geen schoolplicht, ouders mogen er dus ook voor kiezen hun
kinderen thuisonderwijs te geven (zolang er aan de regels wordt voldaan).
In België heeft elk kind recht op onderwijs. Om dat recht te garanderen bestaat
er leerplicht. Die start op 1 september van het jaar waarin een kind 5 jaar wordt
en duurt 12 schooljaren, tot 18 jaar (of tot 30 juni van dat jaar).
Vanaf 5 jaar geldt 290 halve dagen leerplicht in de kleuterklas. Een 5-jarige die al
naar het lager onderwijs gaat, is voltijds leerplichtig.
Een leerling is voltijds leerplichtig tot 15 of 16 jaar. Daarna wordt hij deeltijds
leerplichtig: een combinatie van leren en werken. De meeste jongeren blijven
toch voltijds naar school gaan. Wie vóór 18 jaar een diploma secundair onderwijs
behaalt, stopt op dat moment met leerplicht.
De leerplicht geldt voor alle kinderen die in België verblijven, ook voor kinderen
met een andere nationaliteit. Vanaf de 60e dag na inschrijving in de gemeente
moeten zij naar school gaan. Scholen mogen geen leerlingen weigeren op basis
van geslacht of verblijfsstatuut.
Ook leerplicht voor:
o Kinderen met een beperking
o Kinderen met een andere nationaliteit (vanaf de 60 ste dag na hun
inschrijving)
o Kinderen die in het buitenland wonen (hangt af van de officiële woonplaats
van de leerling)
o Kinderen met ouders zonder vaste woonplaats (woonwagenbewoners,
kermis- en circusexploitanten)
Thuisonderwijs moet gericht zijn op:
o Ontplooiing van de persoonlijkheid, talenten en geestelijke en lichamelijke
vermogens van het kind
o Bijbrengen van eerbied voor de rechten van de mens en de fundamentele
vrijheid
o Bijbrengen van eerbied voor de culturele waarden van het kind zelf en van
anderen
o Voorbereiding van het kind op een actief leven als volwassene.
Deze kinderen moeten op vaste tijdstippen deelnemen aan de examens van de
examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap.
o Uiterlijk in het schooljaar waarin je kind 13 jaar wordt voor 1 januari, moet
je kind het getuigschrift basisonderwijs behalen.
Voorbeeld 1: Je kind wordt 13 in 2022. Je kind behaalt het getuigschrift ten
laatste in juni 2023.
Voorbeeld 2: Je kind wordt 13 in 2023. Je kind behaalt het getuigschrift ten
laatste in juni 2024.
2
, o Uiterlijk in het schooljaar waarin je kind 16 jaar wordt voor 1 januari, moet
je kind minstens het getuigschrift eerste graad secundair onderwijs
behalen.
Voorbeeld 1: Je kind wordt 16 in 2022. Je kind behaalt het getuigschrift
eerste graad secundair onderwijs ten laatste tijdens het schooljaar 2022-
2023.
Voorbeeld 2: Je kind wordt 16 in 2023. Je kind behaalt het getuigschrift
eerste graad secundair onderwijs ten laatste tijdens het schooljaar 2023-
2024.
De Vlaamse onderwijsstructuur
Officieel onderwijs: scholen georganiseerd in opdracht van een overheid
o De Vlaamse regering (de Vlaamse gemeenschap
o De provincies
o De steden en gemeenten
Officieel onderwijs is verplicht tot (levensbeschouwelijke) neutraliteit
Vrij onderwijs: scholen die niet georganiseerd worden door een overheid maar
wel door privé-personen of privé-organisaties
o Confessionele scholen (aan een godsdienst gebonden)
o Niet-confessionele scholen
Onderwijsnetten verenigen gelijkaardige inrichtende machten
(schoolbesturen). Binnen een onderwijsnet bestaan er 1 of meerdere
onderwijskoepels.
3
, Deze onderwijskoepels ondersteunen de inrichtende machten (bv door het
ontwikkelen van leerplannen) en vertegenwoordigen hen (bv in
onderhandelingen met de overheid).
De inrichtende macht is verantwoordelijk voor één of meerdere scholen,
vergelijkbaar met de raad van bestuur in een bedrijf. De dagelijkse leiding van
een school wordt overgelaten aan de directeur van de school.
Een onderwijsnet is een representatieve vereniging van inrichtende machten
en neemt dikwijls bepaalde verantwoordelijkheden van de inrichtende macht
over. Ze stellen bijvoorbeeld eigen leerplannen en lesroosters op. De betrokken
inrichtende machten staan zo een deel van hun autonomie af aan de netten.
Er zijn drie onderwijsnetten met binnen elk net 1 of meer onderwijs koepels:
1. Het GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
Raad van het GO: verenigt alle scholen georganiseerd in opdracht van de
Vlaamse gemeenschap.
-> Topman Koen Pelleriaux
2. Het officieel gesubsidieerd onderwijs (OGO)
- OVSG: verenigt alle scholen georganiseerd door een gemeentebestuur of
stadsbestuur
- POV: verenigt ale scholen georganiseerd door een provinciebestuur
-> Topvrouw Walentina Cools
3. Vrije onderwijs (VGO)
- KOV: verenigt alle katholieke scholen
- OKO: Verenigt vier kleinere koepels
-> Topman Bruno Vanobbergen
Basisonderwijs
Kleuteronderwijs:
o Instapmomenten tussen 2,5 en 3 jaar
o Vanaf 3 jaar geen vaste instapmomenten
o Maximale verlenging van 1 jaar
Lager onderwijs
o Start meestal op 1 september van het schooljaar waarin het kind 6 wordt
o Schoolrijpheid
o Taalscreening voor instap (Koala 5-jarige kleuters)
o Extra schooljaren mogelijk tot 14 jaar
o Getuigschrift basisonderwijs voor wie de eindtermen haalt (niet gehaald =
B-stroom)
Secundair onderwijs
o Getuigschrift basisonderwijs -> A-stroom
o Geen getuigschrift basisonderwijs -> B-stroom
o 2019 was er een hervorming:
- Doorstroom- en arbeidsgerichte studierichtingen
4
