Uitneembare prothetische tandheelkunde
H1 - Inleiding
1. Diagnose
Gezond gebit = afwezigheid pathologie (geen infectie/functionele problemen)
+ functioneel comfort (kauwen, esthetiek, fonetiek, parafunctie,…)
Anatomische variatie van ‘ideaal’ ≠ nood aan behandeling
HOEVEEL FUNCTIONELE EENHEDEN ZIJN NOODZAKELIJK VOOR EEN GEZOND GEBIT?
= afhankelijk van staat van het gebit, leeftijd, functionele verwachtingen van het individu
Kauwfunctie
- Vermogen om te kauwen (= objectief): bepaald a.d.h.v. Kauwtesten, goed te meten
(colorimetrische methode)
- Kauwcomfort (= subjectief): bepaald a.d.h.v. Vragen (subjectieve beleving)
Bv. Man zonder occlusie zal goed kunnen kauwen maar heeft toch slechte beleving,
mensen passen zich aan
Als occlusale paren daalt: verminderen van kauwvermogen > kauwcomfort
—> belang van kauwvermogen t.o.v. kauwcomfort?
(Eten ze nog alles? Mijden ze sommige voeding?)
Tanden nodig voor meer dan kauwen:
- Bijten, esthetiek, fonetiek (6 frontelementen)
- Steunfunctie (4 occlusale eenheden)
- (Para)functie = tanden gebruiken waarvoor ze niet bedoeld zijn (nagelbijten,)
—> Functies zijn allemaal beslissend voor het vereiste aantal tanden
Ontbrekende tanden enkel vervangen om: problemen op te lossen OF voorkomen
PRINCIPE VAN DE VERKORTE TANDENBOOG (SHORTENED DENTAL ARCH – SDA)
= Kaÿser (1995) + Gotfredsen & Walls (2007): 20 tanden (9-10 occluderende paren)
= vanaf 45 jaar zijn 20 tanden voldoende voor goede functie voor de rest van ons leven
(Gebit kan ook goed functioneren zonder molaren, gebit kan zo duurzaam zijn)
>170 studies: lange termijn (9j) cohort-onderzoek, 3 groepen bekijken:
1) mensen met verkorte tandenboog aangevuld met uitneembare prothese
2) mensen met volledige tandenboog
3) mensen met verloren tanden
Observationeel cohortonderzoek: klinisch traject gedurende 27-35 jaar
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 1
,Aantal ongerestaureerde tanden aan het einde van de opvolging
- CDA: complete tandboog (n = 72), volledige dentitie
- SDA: verkorte tandboog (n = 74), wss patiënten die sowieso al een voorgeschiedenis
hebben van slechtere mondhygiëne waardoor tanden werden getrokken
- SDA + RDP: verkorte tandenboog met partiële uitneembare prothese (n = 25), heeft
nadelig effect op gezondheid van restdentitie!
Conclusie: verkorte tandenboog zorgt voor restauratieve interventies
Overleving van tanden:
Tot aan 40 jaar opvolging van verkorte tandbogen:
- Toegenomen risico voor restauratieve interventies
- Toegenomen risico voor verlies premolaren
Maar: 87% van de deelnemers met verkorte tandenbogen, hadden deze staat/toestand
nog steeds na 40 jaar opvolging dus hadden niet de nood gevoeld naar iets anders te
gaan zoals een restauratie
Wat weten we over SDA?
Houdbare toestand? Ja, verhoogd risico voor laat verlies PM
Temporomandibulaire Nee, verhoogd risico in SDA zonder posterieure ondersteuning
aandoeningen
Parodontale status Geen SDA-effect, negatief effect van partiële uitneembare
prothese
Gebitsslijtage Klein effect, als je gewoon je tanden gebruikt voor wat ze dienen
Occlusale stabiliteit Kleine initiële migraties, aanpassing aan een nieuw evenwicht
Kauwvermogen Beperking gecompenseerd door meer kauwcycli
Kauwcomfort Kleine negatieve f-effecten
Mondgezondheid Nee, negatieve impact van partiële uitneembare prothese, soms
gerelateerde zien mensen een uitneembare prothese als iets vervelend
levenskwaliteit
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 2
,2. Behandelingsplanning
1. SYSTEMATISCHE VERZAMELING VAN GEGEVENS
- Persoonlijke gegevens
- Klachten, verzoeken, verwachtingen
- Medische voorgeschiedenis
- Klinisch onderzoek: extra/intra-oraal, x-ray, studie modellen, specifieke onderz.
2. DIAGNOSE & DOELSTELLINGEN
Het probleem aanduiden/diagnose
- Inventaris van verkregen gegevens
- Selectie van relevante gegevens: niet alles dat afwijkt van de norm heeft
behandeling nodig
- Diagnose + doelstellingen duidelijk aanduiden
Doelstellingen
è Realistische behandelingsdoelstellingen nastreven:
functionaliteit als uitgangspunt + principe van verkorte tandenboog
è Overbehandeling vermijden (ook opletten met onderbehandeling, oude
mensen)
è Behoud van occlusie (tanden) als mogelijk/wenselijk,
Niet mogelijk? Nastreven behoud van processus alveolaris (tandwortels)
Tanden zijn gemaakt om een heel leven mee te gaan: dat nastreven is onmogelijk!
DUS zo lang mogelijk eigen tanden houden, niet mogelijk? Wortels proberen te houden
WANT als je je tand wegneemt: alveolair bot gaat ook weggaan want dat heeft dan geen
bestaansreden meer, constant bothermodellering: kan zijn dat prothese na een jaar
niet meer tegoei past! (Hoektanden blijven meestal het langst, proberen te houden)
Testen van doelstellingen:
- Is de voorgestelde behandeling noodzakelijk om essentiële functies te herstellen of
om voorspelbare schade te voorkomen?
- Komt de voorgestelde behandeling tegemoet aan de noden van de patiënt?
Bv. Patiënt is heel onzeker om te lachen door weinig tanden, niet perse morfologisch
3. VOORSTEL VOOR ALTERNATIEVE BEHANDELINGEN (INVENTARIS + CONSULTATIE)
- Voorbereidende behandelingen
- Restauratieve behandelingen = herstel van verloren (of delen van) tanden
Communicatie over de verschillende behandelalternatieven is belangrijk voor het
welslagen van de behandeling! = shared decision making (overlegmodel)
Alternatieve behandelingen:
- Niets doen: afwezigheid van pathologie, functioneel comfort —> principe SDA
- Partiële of volledige uitneembare prothese
o Vast/uitneembaar: gedeeltelijk/volledig tandeloze patiënt
o Met/zonder implantaat
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 3
, 4. BEHANDELING
Tandvervanging bij de partieel edentate patiënt
- Partiële: plaat of frame prothese
- Tandgedragen brug: conventionele (tanden omslijpen)
of adhesief brug
- Implantaatgedragen kroon/brug
Overzicht:
Factoren die levenskwaliteit & tevredenheid partiële uitneembare prothese beïnvl.
- Systematic review: 18 originele rapporten op 4002 patiënten
o 2 prospectieve vergelijkende onderzoeken
o Andere: transversale en retrospectieve studies
- Conclusie: zeldzame en eerder bescheiden verbeteringen van
levenskwaliteit/tevredenheid partiële uitneembare prothese
- Risico’s: cariës, prothese falen
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 4
H1 - Inleiding
1. Diagnose
Gezond gebit = afwezigheid pathologie (geen infectie/functionele problemen)
+ functioneel comfort (kauwen, esthetiek, fonetiek, parafunctie,…)
Anatomische variatie van ‘ideaal’ ≠ nood aan behandeling
HOEVEEL FUNCTIONELE EENHEDEN ZIJN NOODZAKELIJK VOOR EEN GEZOND GEBIT?
= afhankelijk van staat van het gebit, leeftijd, functionele verwachtingen van het individu
Kauwfunctie
- Vermogen om te kauwen (= objectief): bepaald a.d.h.v. Kauwtesten, goed te meten
(colorimetrische methode)
- Kauwcomfort (= subjectief): bepaald a.d.h.v. Vragen (subjectieve beleving)
Bv. Man zonder occlusie zal goed kunnen kauwen maar heeft toch slechte beleving,
mensen passen zich aan
Als occlusale paren daalt: verminderen van kauwvermogen > kauwcomfort
—> belang van kauwvermogen t.o.v. kauwcomfort?
(Eten ze nog alles? Mijden ze sommige voeding?)
Tanden nodig voor meer dan kauwen:
- Bijten, esthetiek, fonetiek (6 frontelementen)
- Steunfunctie (4 occlusale eenheden)
- (Para)functie = tanden gebruiken waarvoor ze niet bedoeld zijn (nagelbijten,)
—> Functies zijn allemaal beslissend voor het vereiste aantal tanden
Ontbrekende tanden enkel vervangen om: problemen op te lossen OF voorkomen
PRINCIPE VAN DE VERKORTE TANDENBOOG (SHORTENED DENTAL ARCH – SDA)
= Kaÿser (1995) + Gotfredsen & Walls (2007): 20 tanden (9-10 occluderende paren)
= vanaf 45 jaar zijn 20 tanden voldoende voor goede functie voor de rest van ons leven
(Gebit kan ook goed functioneren zonder molaren, gebit kan zo duurzaam zijn)
>170 studies: lange termijn (9j) cohort-onderzoek, 3 groepen bekijken:
1) mensen met verkorte tandenboog aangevuld met uitneembare prothese
2) mensen met volledige tandenboog
3) mensen met verloren tanden
Observationeel cohortonderzoek: klinisch traject gedurende 27-35 jaar
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 1
,Aantal ongerestaureerde tanden aan het einde van de opvolging
- CDA: complete tandboog (n = 72), volledige dentitie
- SDA: verkorte tandboog (n = 74), wss patiënten die sowieso al een voorgeschiedenis
hebben van slechtere mondhygiëne waardoor tanden werden getrokken
- SDA + RDP: verkorte tandenboog met partiële uitneembare prothese (n = 25), heeft
nadelig effect op gezondheid van restdentitie!
Conclusie: verkorte tandenboog zorgt voor restauratieve interventies
Overleving van tanden:
Tot aan 40 jaar opvolging van verkorte tandbogen:
- Toegenomen risico voor restauratieve interventies
- Toegenomen risico voor verlies premolaren
Maar: 87% van de deelnemers met verkorte tandenbogen, hadden deze staat/toestand
nog steeds na 40 jaar opvolging dus hadden niet de nood gevoeld naar iets anders te
gaan zoals een restauratie
Wat weten we over SDA?
Houdbare toestand? Ja, verhoogd risico voor laat verlies PM
Temporomandibulaire Nee, verhoogd risico in SDA zonder posterieure ondersteuning
aandoeningen
Parodontale status Geen SDA-effect, negatief effect van partiële uitneembare
prothese
Gebitsslijtage Klein effect, als je gewoon je tanden gebruikt voor wat ze dienen
Occlusale stabiliteit Kleine initiële migraties, aanpassing aan een nieuw evenwicht
Kauwvermogen Beperking gecompenseerd door meer kauwcycli
Kauwcomfort Kleine negatieve f-effecten
Mondgezondheid Nee, negatieve impact van partiële uitneembare prothese, soms
gerelateerde zien mensen een uitneembare prothese als iets vervelend
levenskwaliteit
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 2
,2. Behandelingsplanning
1. SYSTEMATISCHE VERZAMELING VAN GEGEVENS
- Persoonlijke gegevens
- Klachten, verzoeken, verwachtingen
- Medische voorgeschiedenis
- Klinisch onderzoek: extra/intra-oraal, x-ray, studie modellen, specifieke onderz.
2. DIAGNOSE & DOELSTELLINGEN
Het probleem aanduiden/diagnose
- Inventaris van verkregen gegevens
- Selectie van relevante gegevens: niet alles dat afwijkt van de norm heeft
behandeling nodig
- Diagnose + doelstellingen duidelijk aanduiden
Doelstellingen
è Realistische behandelingsdoelstellingen nastreven:
functionaliteit als uitgangspunt + principe van verkorte tandenboog
è Overbehandeling vermijden (ook opletten met onderbehandeling, oude
mensen)
è Behoud van occlusie (tanden) als mogelijk/wenselijk,
Niet mogelijk? Nastreven behoud van processus alveolaris (tandwortels)
Tanden zijn gemaakt om een heel leven mee te gaan: dat nastreven is onmogelijk!
DUS zo lang mogelijk eigen tanden houden, niet mogelijk? Wortels proberen te houden
WANT als je je tand wegneemt: alveolair bot gaat ook weggaan want dat heeft dan geen
bestaansreden meer, constant bothermodellering: kan zijn dat prothese na een jaar
niet meer tegoei past! (Hoektanden blijven meestal het langst, proberen te houden)
Testen van doelstellingen:
- Is de voorgestelde behandeling noodzakelijk om essentiële functies te herstellen of
om voorspelbare schade te voorkomen?
- Komt de voorgestelde behandeling tegemoet aan de noden van de patiënt?
Bv. Patiënt is heel onzeker om te lachen door weinig tanden, niet perse morfologisch
3. VOORSTEL VOOR ALTERNATIEVE BEHANDELINGEN (INVENTARIS + CONSULTATIE)
- Voorbereidende behandelingen
- Restauratieve behandelingen = herstel van verloren (of delen van) tanden
Communicatie over de verschillende behandelalternatieven is belangrijk voor het
welslagen van de behandeling! = shared decision making (overlegmodel)
Alternatieve behandelingen:
- Niets doen: afwezigheid van pathologie, functioneel comfort —> principe SDA
- Partiële of volledige uitneembare prothese
o Vast/uitneembaar: gedeeltelijk/volledig tandeloze patiënt
o Met/zonder implantaat
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 3
, 4. BEHANDELING
Tandvervanging bij de partieel edentate patiënt
- Partiële: plaat of frame prothese
- Tandgedragen brug: conventionele (tanden omslijpen)
of adhesief brug
- Implantaatgedragen kroon/brug
Overzicht:
Factoren die levenskwaliteit & tevredenheid partiële uitneembare prothese beïnvl.
- Systematic review: 18 originele rapporten op 4002 patiënten
o 2 prospectieve vergelijkende onderzoeken
o Andere: transversale en retrospectieve studies
- Conclusie: zeldzame en eerder bescheiden verbeteringen van
levenskwaliteit/tevredenheid partiële uitneembare prothese
- Risico’s: cariës, prothese falen
Uitneembare Prothetische Tandheelkunde – J. Duyck 4
