Deel IV: Oefencolleges
OEFENCOLLEGE 1:
Hoe eraan te beginnen?
Bij oefeningen enkel nieuw goederenrecht kennen en overgangsrecht, niet oud
recht.
o Vb. zeggen in concreet geval is het nieuw recht wel van toepassing, kan bij
fout-waar vragen
o vb. als dit dan geldt art 3.180, antwoord zou kunnen zijn fout boek 3 is in dit
geval niet van toepassing.
! Op examen kan een deel van de opgave irrelevant zijn.
CASUS 1
Marcus Antonius en Gaius Octavius zijn buren. Het lot wil dat het erf van Marcus Antonius enkel
ontsloten wordt door een smalle en modderige gemeenteweg. Marcus Antonius was het beu om altijd
een terreinwagen te moeten kopen, zeker in het licht van de komende verstrenging van de
verkeersbelasting die een gevoelige belastingverhoging zou kunnen inhouden. Via het erf van Gaius
Octavius kan hij redelijk gemakkelijk tot bij een geasfalteerde, brede openbare weg komen. In
december 2021 legt hij een eigen weggetje aan, dat hij verhardt, zodat hij met een bescheiden
stadswagen of met de fiets de geasfalteerde openbare weg kan bereiken.
Gaius Octavius heeft niets gedaan tegen de aanleg van het verharde weggetje op zijn grond,
aangezien hij helemaal niet gestoord wordt. Edoch, in april 2027 breekt een geduchte burenruzie los
en Gaius Octavius beslist om een versperring op te richten, die het verdere gebruik van het verharde
weggetje onmogelijk maakt. Hij zegt immers dat hij eigenaar is, en dus zijn erf mag afsluiten.
Welke zakelijke rechtsvordering(en) kan Marcus Antonius instellen tegen Gaius Octavius, zodat hij
zijn verharde weggetje terug kan gebruiken? Bespreek genuanceerd de mogelijkheden.
Zou uw antwoord verschillen mocht de ruzie uitbreken in 1° augustus 2033 en 2° augustus 2053?
OPMERKING: In deel 3, titel 3 behandelen we (pas) het zakelijk recht van erfdienstbaarheid. Daarom
geven we nu in de opgave mee dat de kwalificatie van de toestand van Marcus Antonius het bezit
van erfdienstbaarheid van overgang is. Op het examen zelf zal u zelf deze kwalificatie moeten maken
met aftoetsing van de wezenskenmerken van de erfdienstbaarheid (om aldus zelf vast te stellen of er
sprake kan zijn van een erfdienstbaarheid)
,Een ZR kan gevestigd worden door de verkrijgende verjaring. De termijn is nog niet verstreken want
er is nog maar 6 jaar voorbij. In augustus 2033 is de termijn verstreken als we spreken van GT. In
augustus 2053 is de termijn verstreken als we spreken van KT. Is M-A TGT of TKT? Hij is TKT omdat
hij weet dat hij via het erf van G- O gaat. Dan is er een 30-jarig bezit nodig. Art. 3.26 en 3.27 BW.
Is er sprake van deugdelijk bezit? Op het eerste zicht wel. In 2027 en 2033 is de termijn nog niet
verstreken. In 2053 wel.
M-A heeft geen ZR maar hij handelt wel alsof hij er een heeft. Hij kan een bezitsvordering instellen. Er
is macht over het goed met de bedoeling om titularis te zijn van die EBH. Er is deugdelijk bezit want
het is ongestoord en openbaar, hij heeft geen geweld gebruikt, het is niet verborgen. Er is een
stoornis of ontzetting van het bezit want de uitoefening van de overgang is niet meer mogelijk. Er is
geen geweld maar wel een feitelijkheid want een ogenschijnlijk bestaande EBH verhinderen door een
afsluiting is een agressieve daad van eigenrichting.
Is die binnen het jaar ingesteld? Dat weten we niet uit de opgave. Een bezitsvordering is dus mogelijk
(art. 3.25 BW).
Een actio confessoria is ook een mogelijkheid. Daarbij moet eerst nagekeken worden of er wel een
ZR is. Op het eerste zicht niet. Stilzwijgend zou dat wel kunnen maar het is weinig waarschijnlijk dat
de rechter dat zou aanvaarden.
CASUS 2
De NV Sabena is eigenaar van een mooie vloot moderne vliegtuigen. Vanwege de coronacrisis
geraakt ze echter in een zware financiële crisis en ze verkoopt een aantal vliegtuigen aan de NV
Belgian Air. De NV Engine Lease is hierover vertoornd: de NV Sabena leaset (eenvoudigweg: huurt)
immers de motoren die in de verkochte vliegtuigen zaten van Engine lease (alle overige
bestanddelen van het vliegtuig behoren toe aan Sabena). Dat bleek ook uit de motorboeken die de
NV Sabena aan de koper Belgian Air had overhandigd.
De NV Engine Lease wendt zich tot u en vraagt of ze de motoren kan terugvorderen. Wees hierbij
genuanceerd.
Het is duidelijk dat Engine Lease eigenaar is. Revindicatie
De revindicatie is een vordering tot teruggave of herstel van het bezit. De revindicant moet aantonen
dat de verweerder het gerevindiceerde goed in zijn feitelijke of juridische macht heeft, waarbij het
irrelevant is of de verweerder bezitter of houder is. Teruggave: Bij toekenning van de revindicatie of
stakingsvordering moet de inbreukpleger het goed teruggeven, of minstens ophouden het bezit van
de eisende titularis van het ZR te storen. Zo heeft de verkoop van het goed na het instellen van de
eigendomsvordering geen effect, in die zin dat eventuele latere kopers de uitspraak moeten
, aanvaarden. De latere koper of verkrijger van een ZGR zou wel beroep kunnen doen op de
verkrijgende verjaring. De inbreukpleger kan SV verschuldigd zijn, voor verlies, beschadiging,
gedeeltelijke afbraak van het ORG of de vervreemding van bijhorigheden, voor of na het inleiden van
de eis.
Roerende natrekking
Als uitgangspunt gebeurt dat ten voordele van de eigenaar van het hoofdgoed. Dat is het goed dat
functioneel noodzakelijk is. Het criterium is functioneel. De waarde van de onderdelen is irrelevant.
Vergoedingsregeling: De toewijziging aan een eigenaar van een van de verenigde goederen, leidt tot
tenietgaan van de rechten van de anderen. Als compensatie kan diegene die o.g.v.art 3.57 1e lid BW
zijn eigendomsrecht verliest, aanspraak maken op een vergoeding o.g.v. ongerechtvaardigde
verrijking (art 3.57 3e lid BW).
CASUS 3
Evarist is ondertussen bijna 80 jaar oud. Hij heeft nood aan meer geld voor zijn hobby – het
aanleggen van miniatuurspoorbanen, waarvoor hij een grote loods op een industrieterrein huurt. Hij
is eigenaar van een woning uit de jaren 1920. Hij beslist dan ook om zijn woning te verkopen aan
Yousra, maar behoudt zich hierbij een kosteloos en levenslang recht van bewoning (in de zin van art.
3.138, tweede lid BW) voor.
Tien jaar later komt Evarist ongelukkig ten val en moet hij verhuizen naar een rusthuis. Yousra begint
zich te verontrusten. Evarist had vrijwel al zijn geld uitgegeven aan zijn modelspoorbaan en de huur
van de grote loods, en zijn pensioen gaat nu vrijwel integraal op aan het rusthuis. De woning kan
Evarist dus niet meer onderhouden. Hij weigert echter hardnekkig om zijn recht van bewoning te
beëindigen, in de hoop dat hij spoedig kan terugkeren. Na enkele maanden blijkt echter dat een
terugkeer onwaarschijnlijk is (Evarist kan zich nauwelijks nog verplaatsen), zonder dat Evarist van
mening verandert. Evarist is echter voor het overige nog gezond, zodatzijn spoedige overlijden
onwaarschijnlijk is.
Yousra komt bij u en vraagt hoe het recht van bewoning kan eindigen zonder de medewerking van
Evarist. Overloop de verschillende mogelijkheden.
Vraag: Kan eenzijdig het recht worden beindigt, al dan niet via rechterlijke tussenkomst?
OPMERKING: In deel 3, titel 4 behandelen we (pas) het zakelijk recht van vruchtgebruik en het recht
van bewoning (dat een species is van het recht van vruchtgebruik). Daarom geven we nu in de
opgave mee dat het nu voor u volstaat om te weten dat het in casu een kosteloos toegestaan
zakelijk gebruiksrecht betreft)
OEFENCOLLEGE 1:
Hoe eraan te beginnen?
Bij oefeningen enkel nieuw goederenrecht kennen en overgangsrecht, niet oud
recht.
o Vb. zeggen in concreet geval is het nieuw recht wel van toepassing, kan bij
fout-waar vragen
o vb. als dit dan geldt art 3.180, antwoord zou kunnen zijn fout boek 3 is in dit
geval niet van toepassing.
! Op examen kan een deel van de opgave irrelevant zijn.
CASUS 1
Marcus Antonius en Gaius Octavius zijn buren. Het lot wil dat het erf van Marcus Antonius enkel
ontsloten wordt door een smalle en modderige gemeenteweg. Marcus Antonius was het beu om altijd
een terreinwagen te moeten kopen, zeker in het licht van de komende verstrenging van de
verkeersbelasting die een gevoelige belastingverhoging zou kunnen inhouden. Via het erf van Gaius
Octavius kan hij redelijk gemakkelijk tot bij een geasfalteerde, brede openbare weg komen. In
december 2021 legt hij een eigen weggetje aan, dat hij verhardt, zodat hij met een bescheiden
stadswagen of met de fiets de geasfalteerde openbare weg kan bereiken.
Gaius Octavius heeft niets gedaan tegen de aanleg van het verharde weggetje op zijn grond,
aangezien hij helemaal niet gestoord wordt. Edoch, in april 2027 breekt een geduchte burenruzie los
en Gaius Octavius beslist om een versperring op te richten, die het verdere gebruik van het verharde
weggetje onmogelijk maakt. Hij zegt immers dat hij eigenaar is, en dus zijn erf mag afsluiten.
Welke zakelijke rechtsvordering(en) kan Marcus Antonius instellen tegen Gaius Octavius, zodat hij
zijn verharde weggetje terug kan gebruiken? Bespreek genuanceerd de mogelijkheden.
Zou uw antwoord verschillen mocht de ruzie uitbreken in 1° augustus 2033 en 2° augustus 2053?
OPMERKING: In deel 3, titel 3 behandelen we (pas) het zakelijk recht van erfdienstbaarheid. Daarom
geven we nu in de opgave mee dat de kwalificatie van de toestand van Marcus Antonius het bezit
van erfdienstbaarheid van overgang is. Op het examen zelf zal u zelf deze kwalificatie moeten maken
met aftoetsing van de wezenskenmerken van de erfdienstbaarheid (om aldus zelf vast te stellen of er
sprake kan zijn van een erfdienstbaarheid)
,Een ZR kan gevestigd worden door de verkrijgende verjaring. De termijn is nog niet verstreken want
er is nog maar 6 jaar voorbij. In augustus 2033 is de termijn verstreken als we spreken van GT. In
augustus 2053 is de termijn verstreken als we spreken van KT. Is M-A TGT of TKT? Hij is TKT omdat
hij weet dat hij via het erf van G- O gaat. Dan is er een 30-jarig bezit nodig. Art. 3.26 en 3.27 BW.
Is er sprake van deugdelijk bezit? Op het eerste zicht wel. In 2027 en 2033 is de termijn nog niet
verstreken. In 2053 wel.
M-A heeft geen ZR maar hij handelt wel alsof hij er een heeft. Hij kan een bezitsvordering instellen. Er
is macht over het goed met de bedoeling om titularis te zijn van die EBH. Er is deugdelijk bezit want
het is ongestoord en openbaar, hij heeft geen geweld gebruikt, het is niet verborgen. Er is een
stoornis of ontzetting van het bezit want de uitoefening van de overgang is niet meer mogelijk. Er is
geen geweld maar wel een feitelijkheid want een ogenschijnlijk bestaande EBH verhinderen door een
afsluiting is een agressieve daad van eigenrichting.
Is die binnen het jaar ingesteld? Dat weten we niet uit de opgave. Een bezitsvordering is dus mogelijk
(art. 3.25 BW).
Een actio confessoria is ook een mogelijkheid. Daarbij moet eerst nagekeken worden of er wel een
ZR is. Op het eerste zicht niet. Stilzwijgend zou dat wel kunnen maar het is weinig waarschijnlijk dat
de rechter dat zou aanvaarden.
CASUS 2
De NV Sabena is eigenaar van een mooie vloot moderne vliegtuigen. Vanwege de coronacrisis
geraakt ze echter in een zware financiële crisis en ze verkoopt een aantal vliegtuigen aan de NV
Belgian Air. De NV Engine Lease is hierover vertoornd: de NV Sabena leaset (eenvoudigweg: huurt)
immers de motoren die in de verkochte vliegtuigen zaten van Engine lease (alle overige
bestanddelen van het vliegtuig behoren toe aan Sabena). Dat bleek ook uit de motorboeken die de
NV Sabena aan de koper Belgian Air had overhandigd.
De NV Engine Lease wendt zich tot u en vraagt of ze de motoren kan terugvorderen. Wees hierbij
genuanceerd.
Het is duidelijk dat Engine Lease eigenaar is. Revindicatie
De revindicatie is een vordering tot teruggave of herstel van het bezit. De revindicant moet aantonen
dat de verweerder het gerevindiceerde goed in zijn feitelijke of juridische macht heeft, waarbij het
irrelevant is of de verweerder bezitter of houder is. Teruggave: Bij toekenning van de revindicatie of
stakingsvordering moet de inbreukpleger het goed teruggeven, of minstens ophouden het bezit van
de eisende titularis van het ZR te storen. Zo heeft de verkoop van het goed na het instellen van de
eigendomsvordering geen effect, in die zin dat eventuele latere kopers de uitspraak moeten
, aanvaarden. De latere koper of verkrijger van een ZGR zou wel beroep kunnen doen op de
verkrijgende verjaring. De inbreukpleger kan SV verschuldigd zijn, voor verlies, beschadiging,
gedeeltelijke afbraak van het ORG of de vervreemding van bijhorigheden, voor of na het inleiden van
de eis.
Roerende natrekking
Als uitgangspunt gebeurt dat ten voordele van de eigenaar van het hoofdgoed. Dat is het goed dat
functioneel noodzakelijk is. Het criterium is functioneel. De waarde van de onderdelen is irrelevant.
Vergoedingsregeling: De toewijziging aan een eigenaar van een van de verenigde goederen, leidt tot
tenietgaan van de rechten van de anderen. Als compensatie kan diegene die o.g.v.art 3.57 1e lid BW
zijn eigendomsrecht verliest, aanspraak maken op een vergoeding o.g.v. ongerechtvaardigde
verrijking (art 3.57 3e lid BW).
CASUS 3
Evarist is ondertussen bijna 80 jaar oud. Hij heeft nood aan meer geld voor zijn hobby – het
aanleggen van miniatuurspoorbanen, waarvoor hij een grote loods op een industrieterrein huurt. Hij
is eigenaar van een woning uit de jaren 1920. Hij beslist dan ook om zijn woning te verkopen aan
Yousra, maar behoudt zich hierbij een kosteloos en levenslang recht van bewoning (in de zin van art.
3.138, tweede lid BW) voor.
Tien jaar later komt Evarist ongelukkig ten val en moet hij verhuizen naar een rusthuis. Yousra begint
zich te verontrusten. Evarist had vrijwel al zijn geld uitgegeven aan zijn modelspoorbaan en de huur
van de grote loods, en zijn pensioen gaat nu vrijwel integraal op aan het rusthuis. De woning kan
Evarist dus niet meer onderhouden. Hij weigert echter hardnekkig om zijn recht van bewoning te
beëindigen, in de hoop dat hij spoedig kan terugkeren. Na enkele maanden blijkt echter dat een
terugkeer onwaarschijnlijk is (Evarist kan zich nauwelijks nog verplaatsen), zonder dat Evarist van
mening verandert. Evarist is echter voor het overige nog gezond, zodatzijn spoedige overlijden
onwaarschijnlijk is.
Yousra komt bij u en vraagt hoe het recht van bewoning kan eindigen zonder de medewerking van
Evarist. Overloop de verschillende mogelijkheden.
Vraag: Kan eenzijdig het recht worden beindigt, al dan niet via rechterlijke tussenkomst?
OPMERKING: In deel 3, titel 4 behandelen we (pas) het zakelijk recht van vruchtgebruik en het recht
van bewoning (dat een species is van het recht van vruchtgebruik). Daarom geven we nu in de
opgave mee dat het nu voor u volstaat om te weten dat het in casu een kosteloos toegestaan
zakelijk gebruiksrecht betreft)
