Recht en Beleid
Samenvatting – Sociaal statuut van
zelfstandigen
1. Inleiding
Zelfstandigen verschillen van werknemers en ambtenaren
Geen automatische sociale zekerheid → zelf aansluiten en bijdragen
betalen
Sociale bescherming is beperkter dan bij werknemers
2. Sociale zekerheid voor zelfstandigen
Zelfstandigen zijn verzekerd voor 5 takken:
1. Geneeskundige verzorging
2. Arbeidsongeschiktheid, invaliditeit & moederschap
3. Gezinsbijslag
4. Pensioen
5. Faillissementsverzekering (= overbruggingsrecht)
Niet verzekerd voor:
Werkloosheid
Arbeidsongevallen
Bijdragen verlopen via sociale verzekeringsfondsen (bv. Acerta, Liantis,
Securex).
Examen:
Staat een zelfstandige in met zijn volledig vermogen voor schuldeisers?
Ja, ook het vermogen van de huwelijkspartner kan aangesproken worden.
3. Toepassingsgebied: wie is zelfstandige?
Zelfstandige = natuurlijke persoon die:
Zonder arbeidsovereenkomst werkt
Onder eigen gezag
Met winstoogmerk
Op continue en niet-occasionele basis
,Geen zelfstandigen:
Ambtenaren en onderwijspersoneel (gebonden aan statuut)
Vrijwilligers (geen winstoogmerk)
Iemand die occasioneel spullen verkoopt (bv. rommelmarkt)
4. Helpers en meewerkende partner
Helper: ondersteunt zelfstandige zonder arbeidsovereenkomst
Meewerkende echtgenoot/partner:
o Wordt vermoed mee te werken
o Vermoeden kan worden weerlegd met verklaring op eer
o Voordeliger bijdragenstelsel
Belangrijk: ruime vrijheid → je kan stoppen wanneer je wil
5. Student-zelfstandige
Voordelig apart statuut (ondernemerschap stimuleren)
3 voorwaarden:
1. Leeftijd: minstens 18 jaar, max. tot einde schooljaar waarin men 25 wordt
2. Student: minstens 27 studiepunten
3. Zelfstandige activiteit met onderwerping aan sociaal statuut
Lagere sociale bijdragen
Beperkte sociale rechten
27 studiepunten ook nodig voor groeipakket
6. Verplichtingen van zelfstandigen
Verplicht aansluiten bij:
Sociaal verzekeringsfonds
Ziekenfonds
Sociale bijdragen:
Per kwartaal
Voorlopig berekend op inkomen van 3 jaar geleden
Later definitieve regularisatie
,Speciale regelingen voor:
Starters (forfaitaire bijdragen)
Bijberoep (geen minimuminkomen)
Meewerkende partner
Student-zelfstandigen
Niet of te laat betalen = boetes + regularisaties
Bij financiële moeilijkheden: vrijstelling aanvragen bij RSVZ
7. Sociale prestaties
Gezinsbijslag & gezondheidszorg: gelijk aan werknemers
Arbeidsongeschiktheid:
o Wachttijd (carenz)
o Verkort bij ziekte ≥ 8 dagen
Moederschap:
o Max. 12 weken (3 verplicht, 9 facultatief)
Overbruggingsrecht:
o Maandelijkse uitkering
o Behoud sociale rechten
o Bij faillissement of gedwongen stopzetting (max. 12 maanden)
Voortgezette verzekering:
o Ex-zelfstandige kan tot 2 jaar rechten behouden via vrijwillige
bijdragen
8. Conclusie
Het sociaal statuut van zelfstandigen biedt een basisbescherming, maar is
minder uitgebreid dan bij werknemers. Zelfstandigen dragen zelf
verantwoordelijkheid voor aansluiting, bijdragen en administratie. Er bestaan
aangepaste statuten (starter, bijberoep, student, meewerkende partner) en
vangnetten zoals vrijstelling en overbruggingsrecht.
, Samenvatting – Maatschappelijke integratie
(leefloon)
1. Doel en kader
Iedere persoon heeft recht op maatschappelijke integratie
Dit recht wordt verzekerd door het OCMW
OCMW = federale bevoegdheid
Kadert binnen SDG 1: geen armoede
Aanvraag kan ook elektronisch (OCMW online)
2. Algemene voorwaarden voor maatschappelijke
integratie
De aanvrager moet ALTIJD voldoen aan alle voorwaarden:
1. Werkelijke verblijfplaats in België
o Beperkt verblijf in het buitenland kan onder voorwaarden
2. Leeftijd
o Men moet meerderjarig zijn
Niet-begeleide minderjarige vluchtelingen zijn uitgesloten
3. Nationaliteit
o Belg
o OF uitzonderingen:
EU-burger (met duurzaam verblijf)
Vreemdeling ingeschreven in bevolkingsregister
Staatlozen
Vluchtelingen of subsidiair beschermden
4. Onvoldoende bestaansmiddelen
o Volledige inzage in financiële situatie vereist
5. Werkbereidheid
o Tenzij onmogelijk om gezondheids- of billijkheidsredenen
6. Residuair karakter
o Leefloon is een vangnet
o Pas recht als men geen andere sociale rechten meer heeft (bv.
werkloosheidsuitkering)
Samenvatting – Sociaal statuut van
zelfstandigen
1. Inleiding
Zelfstandigen verschillen van werknemers en ambtenaren
Geen automatische sociale zekerheid → zelf aansluiten en bijdragen
betalen
Sociale bescherming is beperkter dan bij werknemers
2. Sociale zekerheid voor zelfstandigen
Zelfstandigen zijn verzekerd voor 5 takken:
1. Geneeskundige verzorging
2. Arbeidsongeschiktheid, invaliditeit & moederschap
3. Gezinsbijslag
4. Pensioen
5. Faillissementsverzekering (= overbruggingsrecht)
Niet verzekerd voor:
Werkloosheid
Arbeidsongevallen
Bijdragen verlopen via sociale verzekeringsfondsen (bv. Acerta, Liantis,
Securex).
Examen:
Staat een zelfstandige in met zijn volledig vermogen voor schuldeisers?
Ja, ook het vermogen van de huwelijkspartner kan aangesproken worden.
3. Toepassingsgebied: wie is zelfstandige?
Zelfstandige = natuurlijke persoon die:
Zonder arbeidsovereenkomst werkt
Onder eigen gezag
Met winstoogmerk
Op continue en niet-occasionele basis
,Geen zelfstandigen:
Ambtenaren en onderwijspersoneel (gebonden aan statuut)
Vrijwilligers (geen winstoogmerk)
Iemand die occasioneel spullen verkoopt (bv. rommelmarkt)
4. Helpers en meewerkende partner
Helper: ondersteunt zelfstandige zonder arbeidsovereenkomst
Meewerkende echtgenoot/partner:
o Wordt vermoed mee te werken
o Vermoeden kan worden weerlegd met verklaring op eer
o Voordeliger bijdragenstelsel
Belangrijk: ruime vrijheid → je kan stoppen wanneer je wil
5. Student-zelfstandige
Voordelig apart statuut (ondernemerschap stimuleren)
3 voorwaarden:
1. Leeftijd: minstens 18 jaar, max. tot einde schooljaar waarin men 25 wordt
2. Student: minstens 27 studiepunten
3. Zelfstandige activiteit met onderwerping aan sociaal statuut
Lagere sociale bijdragen
Beperkte sociale rechten
27 studiepunten ook nodig voor groeipakket
6. Verplichtingen van zelfstandigen
Verplicht aansluiten bij:
Sociaal verzekeringsfonds
Ziekenfonds
Sociale bijdragen:
Per kwartaal
Voorlopig berekend op inkomen van 3 jaar geleden
Later definitieve regularisatie
,Speciale regelingen voor:
Starters (forfaitaire bijdragen)
Bijberoep (geen minimuminkomen)
Meewerkende partner
Student-zelfstandigen
Niet of te laat betalen = boetes + regularisaties
Bij financiële moeilijkheden: vrijstelling aanvragen bij RSVZ
7. Sociale prestaties
Gezinsbijslag & gezondheidszorg: gelijk aan werknemers
Arbeidsongeschiktheid:
o Wachttijd (carenz)
o Verkort bij ziekte ≥ 8 dagen
Moederschap:
o Max. 12 weken (3 verplicht, 9 facultatief)
Overbruggingsrecht:
o Maandelijkse uitkering
o Behoud sociale rechten
o Bij faillissement of gedwongen stopzetting (max. 12 maanden)
Voortgezette verzekering:
o Ex-zelfstandige kan tot 2 jaar rechten behouden via vrijwillige
bijdragen
8. Conclusie
Het sociaal statuut van zelfstandigen biedt een basisbescherming, maar is
minder uitgebreid dan bij werknemers. Zelfstandigen dragen zelf
verantwoordelijkheid voor aansluiting, bijdragen en administratie. Er bestaan
aangepaste statuten (starter, bijberoep, student, meewerkende partner) en
vangnetten zoals vrijstelling en overbruggingsrecht.
, Samenvatting – Maatschappelijke integratie
(leefloon)
1. Doel en kader
Iedere persoon heeft recht op maatschappelijke integratie
Dit recht wordt verzekerd door het OCMW
OCMW = federale bevoegdheid
Kadert binnen SDG 1: geen armoede
Aanvraag kan ook elektronisch (OCMW online)
2. Algemene voorwaarden voor maatschappelijke
integratie
De aanvrager moet ALTIJD voldoen aan alle voorwaarden:
1. Werkelijke verblijfplaats in België
o Beperkt verblijf in het buitenland kan onder voorwaarden
2. Leeftijd
o Men moet meerderjarig zijn
Niet-begeleide minderjarige vluchtelingen zijn uitgesloten
3. Nationaliteit
o Belg
o OF uitzonderingen:
EU-burger (met duurzaam verblijf)
Vreemdeling ingeschreven in bevolkingsregister
Staatlozen
Vluchtelingen of subsidiair beschermden
4. Onvoldoende bestaansmiddelen
o Volledige inzage in financiële situatie vereist
5. Werkbereidheid
o Tenzij onmogelijk om gezondheids- of billijkheidsredenen
6. Residuair karakter
o Leefloon is een vangnet
o Pas recht als men geen andere sociale rechten meer heeft (bv.
werkloosheidsuitkering)
