Inhoud
I VOLKSVERHUISINGEN ............................................................................................ 6
Inleiding ............................................................................................................... 6
1 De transformatie van het Romeinse rijk ................................................................ 6
Inleiding: de val van Rome .................................................................................. 6
1.1. De vroege keizertijd (27-235) ........................................................................ 6
1.2. De derde-eeuwe crisis (235-284) .................................................................. 6
1.3. Diocletianus en Constantijn (ca 283-337) ..................................................... 7
1.4. Het laatantieke Rijk (227-476) ...................................................................... 8
Conclusie ......................................................................................................... 8
2 De “barbaarse” volksverhuizingen 2.1. Definitie en afbakening .............................. 9
2.2. Verklaringsmodellen ................................................................................... 9
2.3. De crisis aan de westgren .......................................................................... 10
3 Resultaat: (dis)continuïteit? .............................................................................. 11
3.1. Theorieën ................................................................................................. 11
3.2. Barbarisering en romanisering ................................................................... 12
Conclusie........................................................................................................... 12
II EEN RURALE SAMENLEVING ................................................................................ 13
1 Landbouw, handle en nijverheid ........................................................................ 13
1.1 situatie in het romeinse rijk ......................................................................... 13
1.2 Landbouw in de vreoge middeleeuwen ........................................................ 13
1.3 Handel en nijverheid in de vroege middeleeuwen ......................................... 15
2 Land en lordship .............................................................................................. 19
2.1 HEERLIJKE MACHT ..................................................................................... 19
2.2 Vrij en onvrij ............................................................................................... 20
2.2 Beheer en organisatie van de landbouw ....................................................... 21
2.2 Rurale bewoningsvormen ........................................................................... 22
Conclusie........................................................................................................... 23
III De post imperiale rijken ....................................................................................... 24
Inleiding ............................................................................................................. 24
1
, 1. Politiek in postimperiaal Europa ....................................................................... 24
CASE 1: Brittannië: Angelen, Saksen, Juten en Noormanen ................................. 24
CASE 2: Gallië: Franken, Bourgondiërs en Allemannen ....................................... 25
2. Componenten van macht ................................................................................ 31
2.1. Romeinse elementen ................................................................................ 31
2.2. Barbaarse elementen ................................................................................ 32
2.3. Christelijke elementen .............................................................................. 33
Conclusie........................................................................................................... 34
IV Karolingische rijken ............................................................................................. 34
1 Van hofmeiers tot keizers .................................................................................. 34
1.1 Hofmeiers van Austrasië en Neustrië ........................................................... 34
1.2 Koningen van het Frankische rijk ................................................................. 34
1.3 De aanspraak op de keizertitel. ................................................................... 35
2 De uitbreiding van de Frankische hegemonie ...................................................... 36
2.1. Aquitanië, Alemannië en Beieren ................................................................ 36
2.2. Het Longobardische Rijk ............................................................................ 37
2.3. Saksen, Friezen en Avaren ......................................................................... 37
3 Het Karolingische bestuur ................................................................................. 38
3.1. Regicentrisme .......................................................................................... 38
3.2. Elementen van eenheid ............................................................................. 39
3.3. Moreel-religieuze ambities ......................................................................... 39
4 Rijksdelingen en transformaties......................................................................... 41
4.1. Het einde van de Karolingische eenheid? .................................................... 41
4.2. Externe invallers........................................................................................ 42
4.3. De adel: een centrifugale kracht? ............................................................... 43
Conclusie ....................................................................................................... 45
Naar een post-Karolingisch Europa (888 – 987) ..................................................... 45
5.1 Oost-Francië: de Ottonen ........................................................................... 45
5.2 West-Francië de Capetingers ...................................................................... 46
Conclusie........................................................................................................... 47
V Een kerk in lekenland ........................................................................................... 47
Inleiding ............................................................................................................. 47
2
, 1 De institutionele Kerk ....................................................................................... 48
1.1 Hiërarchie ................................................................................................. 48
1.2 Status en levenswijze ................................................................................. 48
1.3 Inkomsten ................................................................................................. 49
1.4 Eigenkerken en parochies ........................................................................... 50
2 Lekenspiritualiteit en geloofsonderricht ............................................................. 50
3 De bisschoppen: herders en heren .................................................................... 51
Inleiding.......................................................................................................... 51
3.1. Pastoraal gezag ......................................................................................... 51
3.2. Heerlijke macht ........................................................................................ 51
3.3. Relaties met lekenheersers ........................................................................ 51
3.4. De opmars van de Romeinse Kerk .............................................................. 52
4 Het monnikenwezen ......................................................................................... 53
4.1 Het vroege monnikenwezen ........................................................................ 53
4.2 monastieke levenswijzen ............................................................................ 55
4.3 relaties met leken....................................................................................... 56
Conclusie........................................................................................................... 56
Iers-Keltische Traditie.pdf ....................................................................................... 57
VII De rurale samenleving in de hoge en late middeleeuwen ...................................... 58
Inleiding ............................................................................................................. 58
1 De eeuwen van expansie (hoge middeleeuwen) .................................................. 58
1.1. De warme middeleeuwen .......................................................................... 58
1.2. De groei van de rurale economie ................................................................ 59
1.3. Demografische groei ................................................................................. 61
1.4. Sociale verhoudingen en heerlijkheid ......................................................... 61
2 De laatmiddeleeuwse contractie (late middeleeuwen) ........................................ 62
2.1 kleine ijstijd ............................................................................................... 62
2.2 demografische crisi .................................................................................... 63
2.3 De rurale depresie ...................................................................................... 65
2.4 Sociale verhoudingen en heerlijkeheid ......................................................... 65
Conclusie........................................................................................................... 66
VIII COMEERCIELE REVOLUTIE EN RECESSIE ........................................................... 67
3
, IX DE OPKOMST VAN STEDEN .................................................................................. 67
Inleiding ............................................................................................................. 67
1 Stad ontwikkeling ............................................................................................. 67
1.1 Genese en groei ......................................................................................... 67
1.2 Regionale verschillen ................................................................................. 68
1.3 Laatmiddeleeuwse evoluties ...................................................................... 68
2 Stadsbestuur ................................................................................................... 68
2.1 Stadscommunes........................................................................................ 68
2.2 Stedelijke charters ..................................................................................... 69
2.3 Instellingen en ambten ............................................................................... 69
2.4 Steden in groter geheel ............................................................................... 70
3 Stedelijke economie ......................................................................................... 70
3.1 kooplieden en patriciërs ............................................................................. 70
3.2 Stedelijke nijverheid ................................................................................... 71
3.3 De huishoudeconomie in de lage landen ..................................................... 72
Conclusie........................................................................................................... 73
X Rijken, vorsten, steden en heerlijkheden ............................................................... 73
1 Bestuurlijke ontwikkeling .................................................................................. 73
1.1. Rechtspraak ............................................................................................. 73
1.2. Fiscaliteit.................................................................................................. 74
1.3. Bureaucratie en ambtenaren...................................................................... 74
1.4. ‘Assembly politics’ en koninklijke hoven ...................................................... 74
2 Franse rijk en de opmars van de Capetingers ...................................................... 74
2.1. De vroege Capetingers .............................................................................. 74
2.2. Consolidatie van het kroondomein ............................................................. 74
2.3. Centralisatie en bureaucatisering ............................................................... 75
2.4. Suprematie onder Filips IV ......................................................................... 76
3 Engeland in the ‘Age of Conquest’ ...................................................................... 77
3.1. Het Noordzeerijk van Knoet ........................................................................ 77
3.2. Anglo-Normandisch Engeland ................................................................... 78
3.3. Het Angevijnse Rijk .................................................................................... 79
3.4. Engeland en de Magna Carta...................................................................... 79
4