Gezondheidsopvoeding: mentaal welzijn
Inhoud
Gezondheidsopvoeding: mentaal welzijn ................................................................... 1
Hoofdstuk 1: Biopsychosociaal model.................................................................... 2
Hoofdstuk 2: mentale gezondheid ........................................................................ 10
Hoofdstuk 3: sociale gezondheid ......................................................................... 30
Hoofdstuk 4: slaap en rust ................................................................................... 32
1
,Hoofdstuk 1: Biopsychosociaal model
Volgens biopsychosociaal model gaat gezondheid over:
- Geestelijke, psychische of mentale gezondheid: gezondheid van de geest,
zelfzorg en weerbaarheid zijn hierbij essentieel.
Bv. emoties, draagkracht, draaglast, overtuigingen, zelfvertrouwen, …
- Lichamelijke of fysieke gezondheid: de aan- of afwezigheid van ziekte van het
lichaam
Bv. erfelijke kenmerken, geslacht, gewicht, leeftijd, fitheid, beperkingen, …
- Sociale gezondheid: contacten en interacties
Bv. buren, vrienden, kennissen, collega’s, opvoeding, …
Er is sprake van wisselwerking tussen de 3 factoren die onze gezondheid bepalen.
→holistische visie: men kijkt naar de mens al één geheel die uit afzonderlijke stukjes
bestaat: fysiek, sociaal en psychologisch, de beïnvloeden elkaar continu en wederzijds.
Examenvraag: uit een casus kunnen halen of zelf een casus schrijven.
Samira is een 34-jarige vrouw die sinds enkele maanden last heeft van lage rugpijn.
In het begin dacht ze dat het vanzelf wel zou overgaan, maar de pijn bleef aanhouden. Hierdoor is ze
minder gaan bewegen en meldde ze zich regelmatig ziek op haar werk.
De rugklachten zorgen ervoor dat Samira steeds minder durft te sporten. Haar conditie neemt af, en
doordat ze vaker thuis blijft, voelt ze zich lichamelijk vermoeider. Ook merkt ze dat ze sneller aankomt
omdat ze minder actief is. (lichamelijk)
De aanhoudende pijn en de beperkingen die dit met zich meebrengt, leiden tot frustratie en somberheid.
Samira begint te piekeren: “Wat als dit nooit meer overgaat? Hoe ga ik mijn werk volhouden?”. Haar
zelfvertrouwen daalt en ze voelt zich steeds machtelozer. (mentaal)
2
,Door haar klachten slaat Samira uitnodigingen van vrienden vaker af. Ze is bang dat ze de pijn niet aankan
tijdens een etentje of een wandeling. Hierdoor wordt haar sociale kring kleiner, en ze voelt zich eenzaam
en onbegrepen. (sociaal)
Voorbeeld depressie:
Biologische factoren: Psychologische factoren: Sociale factoren:
- Erfelijk - Persoonlijkheid - Problemen werk
- Aanleg voor hebben - Nood aan bevestiging - Geen erkenning als kind
- Stress bij zwangerschap - Perfectionisme - Afwezig ouder
- Lichamelijke ziekte - Onzekerheid - Narcistische
- Voeding persoonlijkheden
- Conflicten
- Eenzaamheid
3
, Leerpad sociale kaart :
Wat is de sociale kaart?
• De Sociale Kaart is een databank van het Departement Zorg van de Vlaamse
overheid.
• Deze databank bevat actuele en kwalitatieve informatie over het zorgaanbod in
Vlaanderen en het Nederlandskundig aanbod in het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest.
• Dat zorgaanbod zijn zorgaanbieders van zowel zorgvoorzieningen, zoals onder
andere woonzorgcentra en kinderopvang, als gezondheidszorgberoepen, zoals
huisartsen, psychologen enzovoort.
• Per zorgaanbieder vind je de adres- en contactgegevens, maar ook de
beschrijving van het aanbod, doelgroep, openingsuren, erkenningsgegevens...
• De website wordt gebruikt door hulp- en zorgverleners, doorverwijzers, maar ook
door burgers
Wat maakt die Sociale Kaart dan zo speciaal dat er een decreet voor geschreven is?
Je kan alle informatie toch vinden via Google of via AI?
1. Ten eerste is de Sociale Kaart een website vanuit de overheid. Iedereen kan
content op internet plaatsen, zonder dat daar veel controle op is. Alle informatie
uit de Sociale Kaart daarentegen wordt nagekeken. Zo wordt niet elke categorie
van zorgaanbieders zomaar opgenomen, er zijn duidelijke criteria die garant
staan voor de kwaliteit.
2. Een tweede voordeel is dat je gerichte zoekresultaten in één compacte lijst krijgt.
Met enkele klikken heb je een overzicht van de mogelijkheden.
3. Daarnaast staat alle info van een zorgaanbieder op één fiche in plaats van op
verschillende sites. Je ziet eenvoudig en snel welke informatie je nodig hebt.
4. Je kunt ook gericht zoeken en een overzicht krijgen van zorgaanbieders in een
bepaalde gemeente of binnen een bepaalde beroepssector.
5. Er zijn in de Sociale Kaart nog extra mogelijkheden, zoals lijsten downloaden,
delen, afdrukken en favorieten opslaan…
6. De website is voortdurend in verandering rekening houdend met de evoluties in
het werkveld, veranderingen in het beleid en met vragen en opmerkingen van de
gebruikers.
4
Inhoud
Gezondheidsopvoeding: mentaal welzijn ................................................................... 1
Hoofdstuk 1: Biopsychosociaal model.................................................................... 2
Hoofdstuk 2: mentale gezondheid ........................................................................ 10
Hoofdstuk 3: sociale gezondheid ......................................................................... 30
Hoofdstuk 4: slaap en rust ................................................................................... 32
1
,Hoofdstuk 1: Biopsychosociaal model
Volgens biopsychosociaal model gaat gezondheid over:
- Geestelijke, psychische of mentale gezondheid: gezondheid van de geest,
zelfzorg en weerbaarheid zijn hierbij essentieel.
Bv. emoties, draagkracht, draaglast, overtuigingen, zelfvertrouwen, …
- Lichamelijke of fysieke gezondheid: de aan- of afwezigheid van ziekte van het
lichaam
Bv. erfelijke kenmerken, geslacht, gewicht, leeftijd, fitheid, beperkingen, …
- Sociale gezondheid: contacten en interacties
Bv. buren, vrienden, kennissen, collega’s, opvoeding, …
Er is sprake van wisselwerking tussen de 3 factoren die onze gezondheid bepalen.
→holistische visie: men kijkt naar de mens al één geheel die uit afzonderlijke stukjes
bestaat: fysiek, sociaal en psychologisch, de beïnvloeden elkaar continu en wederzijds.
Examenvraag: uit een casus kunnen halen of zelf een casus schrijven.
Samira is een 34-jarige vrouw die sinds enkele maanden last heeft van lage rugpijn.
In het begin dacht ze dat het vanzelf wel zou overgaan, maar de pijn bleef aanhouden. Hierdoor is ze
minder gaan bewegen en meldde ze zich regelmatig ziek op haar werk.
De rugklachten zorgen ervoor dat Samira steeds minder durft te sporten. Haar conditie neemt af, en
doordat ze vaker thuis blijft, voelt ze zich lichamelijk vermoeider. Ook merkt ze dat ze sneller aankomt
omdat ze minder actief is. (lichamelijk)
De aanhoudende pijn en de beperkingen die dit met zich meebrengt, leiden tot frustratie en somberheid.
Samira begint te piekeren: “Wat als dit nooit meer overgaat? Hoe ga ik mijn werk volhouden?”. Haar
zelfvertrouwen daalt en ze voelt zich steeds machtelozer. (mentaal)
2
,Door haar klachten slaat Samira uitnodigingen van vrienden vaker af. Ze is bang dat ze de pijn niet aankan
tijdens een etentje of een wandeling. Hierdoor wordt haar sociale kring kleiner, en ze voelt zich eenzaam
en onbegrepen. (sociaal)
Voorbeeld depressie:
Biologische factoren: Psychologische factoren: Sociale factoren:
- Erfelijk - Persoonlijkheid - Problemen werk
- Aanleg voor hebben - Nood aan bevestiging - Geen erkenning als kind
- Stress bij zwangerschap - Perfectionisme - Afwezig ouder
- Lichamelijke ziekte - Onzekerheid - Narcistische
- Voeding persoonlijkheden
- Conflicten
- Eenzaamheid
3
, Leerpad sociale kaart :
Wat is de sociale kaart?
• De Sociale Kaart is een databank van het Departement Zorg van de Vlaamse
overheid.
• Deze databank bevat actuele en kwalitatieve informatie over het zorgaanbod in
Vlaanderen en het Nederlandskundig aanbod in het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest.
• Dat zorgaanbod zijn zorgaanbieders van zowel zorgvoorzieningen, zoals onder
andere woonzorgcentra en kinderopvang, als gezondheidszorgberoepen, zoals
huisartsen, psychologen enzovoort.
• Per zorgaanbieder vind je de adres- en contactgegevens, maar ook de
beschrijving van het aanbod, doelgroep, openingsuren, erkenningsgegevens...
• De website wordt gebruikt door hulp- en zorgverleners, doorverwijzers, maar ook
door burgers
Wat maakt die Sociale Kaart dan zo speciaal dat er een decreet voor geschreven is?
Je kan alle informatie toch vinden via Google of via AI?
1. Ten eerste is de Sociale Kaart een website vanuit de overheid. Iedereen kan
content op internet plaatsen, zonder dat daar veel controle op is. Alle informatie
uit de Sociale Kaart daarentegen wordt nagekeken. Zo wordt niet elke categorie
van zorgaanbieders zomaar opgenomen, er zijn duidelijke criteria die garant
staan voor de kwaliteit.
2. Een tweede voordeel is dat je gerichte zoekresultaten in één compacte lijst krijgt.
Met enkele klikken heb je een overzicht van de mogelijkheden.
3. Daarnaast staat alle info van een zorgaanbieder op één fiche in plaats van op
verschillende sites. Je ziet eenvoudig en snel welke informatie je nodig hebt.
4. Je kunt ook gericht zoeken en een overzicht krijgen van zorgaanbieders in een
bepaalde gemeente of binnen een bepaalde beroepssector.
5. Er zijn in de Sociale Kaart nog extra mogelijkheden, zoals lijsten downloaden,
delen, afdrukken en favorieten opslaan…
6. De website is voortdurend in verandering rekening houdend met de evoluties in
het werkveld, veranderingen in het beleid en met vragen en opmerkingen van de
gebruikers.
4
