PERSONEN-, FAMILIE- EN RELATIEVERMOGENSRECHT
TITEL I. HUWELIJK......................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN....................................................................................................4
AFDELING 1. DEFINITIE.......................................................................................... 4
AFDELING 2. VERDRAGSRECHTELIJKE BESCHERMING...........................................4
HOOFDSTUK II. GRONDVEREISTEN OM TE TROUWEN......................................................5
AFDELING 1. TWEE PERSONEN VAN VERSCHILLEND OF HETZELFDE GESLACHT...5
AFDELING 2. HUWBARE LEEFTIJD..........................................................................5
§1 Principe......................................................................................................... 5
§2 Ontheffing van leeftijdsvereiste....................................................................5
AFDELING 3. TOESTEMMING VAN DE AANSTAANDE ECHTGENOTEN.....................6
§1 Algemeen...................................................................................................... 6
§2 Verloving....................................................................................................... 6
§3 Gemis van toestemming............................................................................... 6
§4 Gebrek in de toestemming............................................................................ 8
AFDELING 4. INSTEMMING VAN DE OUDERS VAN DE MINDERJARIGE BRUID OF
BRUIDEGOM........................................................................................................ 10
AFDELING 5. GEEN VORIG NIET-ONTBONDEN HUWELIJK OF NIET-BEËINDIGDE
WETTELIJKE SAMENWONING............................................................................... 10
AFDELING 6. GEEN BLOED- OF AANVERWANTSCHAP IN VERBODEN GRAAD.......11
§1 Bloedverwantschap in verboden graad.......................................................11
§2 Aanverwantschap in verboden graad..........................................................11
§3 Vermoedde bloedverwantschap na vonnis waarbij de vermoedelijke
verwekker veroordeeld is tot alimentatie........................................................12
§4 Verwantschap in verboden graad op grond van adoptie.............................12
HOOFDSTUK III. VORMVEREISTEN OM TE TROUWEN.....................................................13
AFDELING 1. VOOR HET AANGAAN VAN HET HUWELIJK: DE HUWELIJKSAANGIFTE
............................................................................................................................ 13
§1 Aangifteplicht.............................................................................................. 13
§2 Informatie omtrent de getuigen bij het huwelijk.........................................14
§3 Wachttermijn............................................................................................... 14
§4 Weigering om de aangifte te ondertekenen................................................14
AFDELING 2. BIJ HET SLUITEN VAN HET HUWELIJK: DE HUWELIJKSVOLTREKKING
............................................................................................................................ 14
§1 Territoriaal bevoegde ambtenaar van de burgerlijke stand........................14
§2 Huwelijksdag............................................................................................... 15
§3 Huwelijkslocatie........................................................................................... 16
§4 Uitwisseling van de jawoorden....................................................................16
HOOFDSTUK IV. SANCTIEREGELING..................................................................................17
1
, Afdeling 1. Voorkomende huwelijksbeletselen....................................................17
Afdeling 2. Vernietigende huwelijksbeletselen – nietigverklaring van het huwelijk
............................................................................................................................ 17
§1 Volstrekte nietigheidsgronden.....................................................................17
§2 Betrekkelijke nietigheidsgronden................................................................17
§3 Gevolgen van de nietigverklaring................................................................17
§4 Putatief huwelijk.......................................................................................... 17
HOOFDSTUK V. BEWIJS VAN HET HUWELIJK....................................................................18
Afdeling 1. Principe............................................................................................. 18
Afdeling 2. Uitzonderingen..................................................................................18
HOOFDSTUK VI. GEVOLGEN VAN HET HUWELIJK............................................................18
PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL...................................................................................................19
HOOFDSTUK I. ARTIKELEN 212 TOT 224 OBW...................................................................19
Afdeling 1. Artikel 212 OBW – imperatieve bepalingen.......................................19
Van toepassing door het enkele feit van het huwelijk......................................19
Imperatief karakter.......................................................................................... 20
Gelijke handelingsbekwaamheid van echtgenoten..........................................20
Afdeling 2. Artikelen 213 en 214 OBW – Persoonlijke huwelijksverplichtingen. . .20
Samenwoningsverplichting.............................................................................. 21
Getrouwheidsverplichting................................................................................ 21
Hulpverplichting............................................................................................... 22
Bijstandsverplichting........................................................................................ 23
Afdeling 3. Artikel 215 OBW – bescherming van de gezinswoning......................24
Algemeen......................................................................................................... 24
Bescherming van de gezinswoning..................................................................25
Bescherming van het huisraad........................................................................26
Afdeling 4. Artikel 216 OBW – Beroepskeuze......................................................26
Recht om een beroep uit te oefenen................................................................27
Gebruik van de naam van de echtgenoot in beroepsbetrekkingen..................27
Afdeling 5. Artikel 217 OBW – Inning en besteding van inkomsten.....................27
Algemeen......................................................................................................... 27
Inning van inkomsten....................................................................................... 28
Besteding van inkomsten................................................................................. 28
Afdeling 6. Artikel 218 OBW – Openen van een bankrekening............................28
Recht om een rekening te openen en een brandkast te huren (1 e lid).............28
Vermoeden van uitsluitende bestuursbevoegdheid (2 e lid)..............................28
Kennisgeving aan de echtgenoot.....................................................................29
Sancties........................................................................................................... 29
Afdeling 7. Artikel 219 OBW – Lastgeving tussen echtgenoten...........................29
2
, Beperkingen..................................................................................................... 29
Modaliteiten..................................................................................................... 29
Afdeling 8. Artikel 220 OBW – Gerechtelijke machtiging en indeplaatsstelling.. .29
Afdeling 9. Artikel 221 OBW – Bijdrage in de lasten van het huwelijk.................30
Lasten van het huwelijk................................................................................... 30
Bijdrage naar vermogen..................................................................................31
Bijzondere uitvoeringssanctie: de ontvangstmachtiging..................................31
Afdeling 10. Artikel 222 OBW – Hoofdelijkheid van huishoudelijke schulden en
opvoedingschulden............................................................................................. 33
Huishoudelijke schulden.................................................................................. 33
Buitensporige schulden....................................................................................33
Afdeling 11. Artikel 223 OBW - Dringende maatregelen.....................................33
Alternatieve geschillenoplossing......................................................................33
Toepassingsvoorwaarden voor rechterlijke beslechting van een verzoek tot
dringende maatregelen.................................................................................... 34
Mogelijke maatregelen..................................................................................... 34
Geldingsduur en herziening.............................................................................35
Afdeling 12. Artikel 224 OBW – Nietigverklaring van bepaalde handelingen......35
3
,TITEL I. HUWELIJK
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN
AFDELING 1. DEFINITIE
Het huwelijk is een instituut waartoe twee personen uit vrije wil toetreden door middel
van een vormgebonden overeenkomst, met als kern het tot stand brengen van een
duurzame levensgemeenschap.
Het burgerlijk huwelijk moet goed worden onderscheiden van het kerkelijk huwelijk.
Gelet op de scheiding van Kerk en Staat moet in België de voltrekking van het
burgerlijk huwelijk die van een kerkelijk huwelijk voorgaan (art. 21, 2 e lid Gw.)1
AFDELING 2. VERDRAGSRECHTELIJKE BESCHERMING
Het recht om te huwen wordt gewaarborgd door artikel 16 UVRM, 12 EVRM en 23
BUPO-verdrag.
˃ Het recht om te huwen voor mannen en vrouwen van huwbare leeftijd
Het recht om te huwen impliceert het recht om – zonder wachttermijn –
te hertrouwen na ontbinding van een vorig huwelijk
Het recht om te huwen houdt in te huwen met een vrij gekozen
huwelijkspartner
1
Art. 21. Grondwet.
De Staat heeft niet het recht zich te bemoeien met de benoeming of de installatie der
bedienaren van enige eredienst of hun te verbieden briefwisseling te houden met hun overheid
en de akten van deze overheid openbaar te maken, onverminderd, in laatstgenoemd geval, de
gewone aansprakelijkheid inzake drukpers en openbaarmaking.
Het burgerlijk huwelijk moet altijd aan de huwelijksinzegening voorafgaan, behoudens de
uitzonderingen door de wet te stellen, indien daartoe redenen zijn.
4
, HOOFDSTUK II. GRONDVEREISTEN OM TE TROUWEN
AFDELING 1. TWEE PERSONEN VAN VERSCHILLEND OF HETZELFDE GESLACHT
Door de wet van 13 februari 2003 tot openstelling van het huwelijk voor personen van
hetzelfde geslacht, in werking getreden op 1 juni 2003, werd het mogelijk voor twee
personen van hetzelfde geslacht om met elkaar te trouwen.
Het huwelijk is geslachtsneutraal
Artikel 134 OBW: ‘ kan worden aangegaan door twee personen van verschillend
of van hetzelfde geslacht, indien het huwelijk is aangegaan tussen personen
van hetzelfde geslacht, is artikel 315 OBW niet van toepassing’.
Het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht heeft geen gevolgen
op het vlak van afstamming van vaderszijde: de vaderschapsregel van
artikel 315 is niet van toepassing
Een kind kan dus geen oorspronkelijke afstammingsband hebben met
twee mannen2
Zie evenwel artikel 325/2 OBW (moeder en meemoeder)
AFDELING 2. HUWBARE LEEFTIJD
§1 Principe
Artikel 144 OBW schrijft voor dat niemand een huwelijk mag aangaan voor hij de
leeftijd van 18 jaar heeft bereikt.
§2 Ontheffing van leeftijdsvereiste
Redenen
Om ‘gewichtige redenen’ kan de familierechtbank het verbod om te huwen voor de
leeftijd van 18 jaar opheffen (art. 145 OBW).
Wat precies met die blanconorm van gewichtige redenen wordt bedoeld, wordt
niet gepreciseerd in de wet, maar overgelaten aan de appreciatie van de
familierechtbank.
Vroeger: zwangerschap is een gewichtige reden (was maatschappelijk
niet aanvaardbaar en moesten snel trouwen om geen schande te
hebben) → heden geen goed argument meer want verbeterd statuut van
het kind niet.
Niet aanvaard: verblijfsrechtelijke redenen (schijnhuwelijk), financiële
redenen
Wel aanvaard: wij willen het huwelijk in de kern beleven, beogen een
duurzame leefgemeenschap
Procedure
Familierechtbank is bevoegd (art. 145, 2e lid OBW)
Territoriaal bevoegd is de rechtbank van de woonplaats van de minderjarige of
bij gebrek daaraan, zijn gewone verblijfplaats (art. 629bis, §2 Ger.W.)
Indienen van de vordering bij (eenzijdig) verzoekschrift ofwel door beide ouders,
door één van hen, door de voogd of de minderjarige zelf.
De procedure wordt ingeleid tegen een bepaalde dag, daarna doet de rechtbank
uitspraak binnen 15 dagen
Hoger beroep moet binnen 8 dagen na de kennisgeving (per gerechtsbrief) van
het vonnis worden ingesteld
2
Erkenning is ook geen optie, indien ze wordt gedaan moet de afstammingsband met de
andere vader succesvol betwist worden (art. 329 OBW) → oplossing: adoptie
5
TITEL I. HUWELIJK......................................................................................................................... 4
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN....................................................................................................4
AFDELING 1. DEFINITIE.......................................................................................... 4
AFDELING 2. VERDRAGSRECHTELIJKE BESCHERMING...........................................4
HOOFDSTUK II. GRONDVEREISTEN OM TE TROUWEN......................................................5
AFDELING 1. TWEE PERSONEN VAN VERSCHILLEND OF HETZELFDE GESLACHT...5
AFDELING 2. HUWBARE LEEFTIJD..........................................................................5
§1 Principe......................................................................................................... 5
§2 Ontheffing van leeftijdsvereiste....................................................................5
AFDELING 3. TOESTEMMING VAN DE AANSTAANDE ECHTGENOTEN.....................6
§1 Algemeen...................................................................................................... 6
§2 Verloving....................................................................................................... 6
§3 Gemis van toestemming............................................................................... 6
§4 Gebrek in de toestemming............................................................................ 8
AFDELING 4. INSTEMMING VAN DE OUDERS VAN DE MINDERJARIGE BRUID OF
BRUIDEGOM........................................................................................................ 10
AFDELING 5. GEEN VORIG NIET-ONTBONDEN HUWELIJK OF NIET-BEËINDIGDE
WETTELIJKE SAMENWONING............................................................................... 10
AFDELING 6. GEEN BLOED- OF AANVERWANTSCHAP IN VERBODEN GRAAD.......11
§1 Bloedverwantschap in verboden graad.......................................................11
§2 Aanverwantschap in verboden graad..........................................................11
§3 Vermoedde bloedverwantschap na vonnis waarbij de vermoedelijke
verwekker veroordeeld is tot alimentatie........................................................12
§4 Verwantschap in verboden graad op grond van adoptie.............................12
HOOFDSTUK III. VORMVEREISTEN OM TE TROUWEN.....................................................13
AFDELING 1. VOOR HET AANGAAN VAN HET HUWELIJK: DE HUWELIJKSAANGIFTE
............................................................................................................................ 13
§1 Aangifteplicht.............................................................................................. 13
§2 Informatie omtrent de getuigen bij het huwelijk.........................................14
§3 Wachttermijn............................................................................................... 14
§4 Weigering om de aangifte te ondertekenen................................................14
AFDELING 2. BIJ HET SLUITEN VAN HET HUWELIJK: DE HUWELIJKSVOLTREKKING
............................................................................................................................ 14
§1 Territoriaal bevoegde ambtenaar van de burgerlijke stand........................14
§2 Huwelijksdag............................................................................................... 15
§3 Huwelijkslocatie........................................................................................... 16
§4 Uitwisseling van de jawoorden....................................................................16
HOOFDSTUK IV. SANCTIEREGELING..................................................................................17
1
, Afdeling 1. Voorkomende huwelijksbeletselen....................................................17
Afdeling 2. Vernietigende huwelijksbeletselen – nietigverklaring van het huwelijk
............................................................................................................................ 17
§1 Volstrekte nietigheidsgronden.....................................................................17
§2 Betrekkelijke nietigheidsgronden................................................................17
§3 Gevolgen van de nietigverklaring................................................................17
§4 Putatief huwelijk.......................................................................................... 17
HOOFDSTUK V. BEWIJS VAN HET HUWELIJK....................................................................18
Afdeling 1. Principe............................................................................................. 18
Afdeling 2. Uitzonderingen..................................................................................18
HOOFDSTUK VI. GEVOLGEN VAN HET HUWELIJK............................................................18
PRIMAIR HUWELIJKSSTELSEL...................................................................................................19
HOOFDSTUK I. ARTIKELEN 212 TOT 224 OBW...................................................................19
Afdeling 1. Artikel 212 OBW – imperatieve bepalingen.......................................19
Van toepassing door het enkele feit van het huwelijk......................................19
Imperatief karakter.......................................................................................... 20
Gelijke handelingsbekwaamheid van echtgenoten..........................................20
Afdeling 2. Artikelen 213 en 214 OBW – Persoonlijke huwelijksverplichtingen. . .20
Samenwoningsverplichting.............................................................................. 21
Getrouwheidsverplichting................................................................................ 21
Hulpverplichting............................................................................................... 22
Bijstandsverplichting........................................................................................ 23
Afdeling 3. Artikel 215 OBW – bescherming van de gezinswoning......................24
Algemeen......................................................................................................... 24
Bescherming van de gezinswoning..................................................................25
Bescherming van het huisraad........................................................................26
Afdeling 4. Artikel 216 OBW – Beroepskeuze......................................................26
Recht om een beroep uit te oefenen................................................................27
Gebruik van de naam van de echtgenoot in beroepsbetrekkingen..................27
Afdeling 5. Artikel 217 OBW – Inning en besteding van inkomsten.....................27
Algemeen......................................................................................................... 27
Inning van inkomsten....................................................................................... 28
Besteding van inkomsten................................................................................. 28
Afdeling 6. Artikel 218 OBW – Openen van een bankrekening............................28
Recht om een rekening te openen en een brandkast te huren (1 e lid).............28
Vermoeden van uitsluitende bestuursbevoegdheid (2 e lid)..............................28
Kennisgeving aan de echtgenoot.....................................................................29
Sancties........................................................................................................... 29
Afdeling 7. Artikel 219 OBW – Lastgeving tussen echtgenoten...........................29
2
, Beperkingen..................................................................................................... 29
Modaliteiten..................................................................................................... 29
Afdeling 8. Artikel 220 OBW – Gerechtelijke machtiging en indeplaatsstelling.. .29
Afdeling 9. Artikel 221 OBW – Bijdrage in de lasten van het huwelijk.................30
Lasten van het huwelijk................................................................................... 30
Bijdrage naar vermogen..................................................................................31
Bijzondere uitvoeringssanctie: de ontvangstmachtiging..................................31
Afdeling 10. Artikel 222 OBW – Hoofdelijkheid van huishoudelijke schulden en
opvoedingschulden............................................................................................. 33
Huishoudelijke schulden.................................................................................. 33
Buitensporige schulden....................................................................................33
Afdeling 11. Artikel 223 OBW - Dringende maatregelen.....................................33
Alternatieve geschillenoplossing......................................................................33
Toepassingsvoorwaarden voor rechterlijke beslechting van een verzoek tot
dringende maatregelen.................................................................................... 34
Mogelijke maatregelen..................................................................................... 34
Geldingsduur en herziening.............................................................................35
Afdeling 12. Artikel 224 OBW – Nietigverklaring van bepaalde handelingen......35
3
,TITEL I. HUWELIJK
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN
AFDELING 1. DEFINITIE
Het huwelijk is een instituut waartoe twee personen uit vrije wil toetreden door middel
van een vormgebonden overeenkomst, met als kern het tot stand brengen van een
duurzame levensgemeenschap.
Het burgerlijk huwelijk moet goed worden onderscheiden van het kerkelijk huwelijk.
Gelet op de scheiding van Kerk en Staat moet in België de voltrekking van het
burgerlijk huwelijk die van een kerkelijk huwelijk voorgaan (art. 21, 2 e lid Gw.)1
AFDELING 2. VERDRAGSRECHTELIJKE BESCHERMING
Het recht om te huwen wordt gewaarborgd door artikel 16 UVRM, 12 EVRM en 23
BUPO-verdrag.
˃ Het recht om te huwen voor mannen en vrouwen van huwbare leeftijd
Het recht om te huwen impliceert het recht om – zonder wachttermijn –
te hertrouwen na ontbinding van een vorig huwelijk
Het recht om te huwen houdt in te huwen met een vrij gekozen
huwelijkspartner
1
Art. 21. Grondwet.
De Staat heeft niet het recht zich te bemoeien met de benoeming of de installatie der
bedienaren van enige eredienst of hun te verbieden briefwisseling te houden met hun overheid
en de akten van deze overheid openbaar te maken, onverminderd, in laatstgenoemd geval, de
gewone aansprakelijkheid inzake drukpers en openbaarmaking.
Het burgerlijk huwelijk moet altijd aan de huwelijksinzegening voorafgaan, behoudens de
uitzonderingen door de wet te stellen, indien daartoe redenen zijn.
4
, HOOFDSTUK II. GRONDVEREISTEN OM TE TROUWEN
AFDELING 1. TWEE PERSONEN VAN VERSCHILLEND OF HETZELFDE GESLACHT
Door de wet van 13 februari 2003 tot openstelling van het huwelijk voor personen van
hetzelfde geslacht, in werking getreden op 1 juni 2003, werd het mogelijk voor twee
personen van hetzelfde geslacht om met elkaar te trouwen.
Het huwelijk is geslachtsneutraal
Artikel 134 OBW: ‘ kan worden aangegaan door twee personen van verschillend
of van hetzelfde geslacht, indien het huwelijk is aangegaan tussen personen
van hetzelfde geslacht, is artikel 315 OBW niet van toepassing’.
Het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht heeft geen gevolgen
op het vlak van afstamming van vaderszijde: de vaderschapsregel van
artikel 315 is niet van toepassing
Een kind kan dus geen oorspronkelijke afstammingsband hebben met
twee mannen2
Zie evenwel artikel 325/2 OBW (moeder en meemoeder)
AFDELING 2. HUWBARE LEEFTIJD
§1 Principe
Artikel 144 OBW schrijft voor dat niemand een huwelijk mag aangaan voor hij de
leeftijd van 18 jaar heeft bereikt.
§2 Ontheffing van leeftijdsvereiste
Redenen
Om ‘gewichtige redenen’ kan de familierechtbank het verbod om te huwen voor de
leeftijd van 18 jaar opheffen (art. 145 OBW).
Wat precies met die blanconorm van gewichtige redenen wordt bedoeld, wordt
niet gepreciseerd in de wet, maar overgelaten aan de appreciatie van de
familierechtbank.
Vroeger: zwangerschap is een gewichtige reden (was maatschappelijk
niet aanvaardbaar en moesten snel trouwen om geen schande te
hebben) → heden geen goed argument meer want verbeterd statuut van
het kind niet.
Niet aanvaard: verblijfsrechtelijke redenen (schijnhuwelijk), financiële
redenen
Wel aanvaard: wij willen het huwelijk in de kern beleven, beogen een
duurzame leefgemeenschap
Procedure
Familierechtbank is bevoegd (art. 145, 2e lid OBW)
Territoriaal bevoegd is de rechtbank van de woonplaats van de minderjarige of
bij gebrek daaraan, zijn gewone verblijfplaats (art. 629bis, §2 Ger.W.)
Indienen van de vordering bij (eenzijdig) verzoekschrift ofwel door beide ouders,
door één van hen, door de voogd of de minderjarige zelf.
De procedure wordt ingeleid tegen een bepaalde dag, daarna doet de rechtbank
uitspraak binnen 15 dagen
Hoger beroep moet binnen 8 dagen na de kennisgeving (per gerechtsbrief) van
het vonnis worden ingesteld
2
Erkenning is ook geen optie, indien ze wordt gedaan moet de afstammingsband met de
andere vader succesvol betwist worden (art. 329 OBW) → oplossing: adoptie
5
