Complete samenvatting Nederlands semester 1

Nederlands
Saskia Timmermans


HFSTK 1: Taalkrachtig onderwijs
1.1 Taal in de 21ste eeuw
Taal
- Is de hele dag aanwezig => zowel binnen als buiten de school
- Doel: communiceren, leren, kennis toepassen
- Krachtig bindmiddel dat communicatie mogelijk maakt
- Vormt een instrument om deel te nemen aan onze samenleving
- Talige competenties zijn belangrijk => om te kunnen functioneren in deze samenleving

- Is een Belangrijke sleutelcompetentie
- Creatief zijn met taal
- Taalgebruik aanpassen aan de situatie en het doelpubliek

Functies in de samenleving
Conceptualiserende functie
 Verschillen zoeken tussen het dagelijks leven nu en de tijd van vroeger
 Door zaken benoemen – dingen ordenen => meer grip krijgen op de wereld

Communicatieve of sociale functie
 Taal als communicatiemiddel gebruiken
 Interactie tussen mensen is belangrijk

Expressieve functie
 Taal als middel om uitdrukking te geven aan emoties

 Deze 3 zijn onlosmakelijk verbonden met de identiteit die een leerling ontwikkelt.

Taalcompetentie
Het geheel van talige kennis, vaardigheden, attitudes die nodig zijn om geschreven, gesproken en multimodale
teksten te begrijpen, te evalueren, te gebruiken, zodat:
 De deelname aan de samenleving mogelijk wordt
 Eigen doelen gerealiseerd kunnen worden
 Eigen kennis en mogelijkheden kunnen ontwikkeld worden

Kennis - vaardigheden - attitudes
Taalkennis
 Verwijst naar wat iemand bewust en onbewust weet over allerlei aspecten van taal - taalgebruik -
taalsysteem

Taalsysteem
 Taal beschouwen op verschillende manieren
 VB: klank, betekenis, woordvorming, zinsverband, gebruik van spelling

Taalgebruik
 Manier waarop mensen spreken en schrijven

Talige vaardigheden
 VB: Brief schrijven, audiofragment beluisteren, gesprek voeren

Taalvaardig zijn
 In staat zijn om talige handelingen uit te voeren




1.2 Taalonderwijs in de 21ste eeuw
Leren van taal
 Alle leerlingen moeten taalvaardig zijn

,  Taal = krachtig bindmiddel om te communiceren in de maatschappij
 Leerlingen leren taal door met taal bezig te zijn, taal te gebruiken

Leren in taal
 Taal gebruiken als middel om andere dingen te leren
 We worden beter in taal

Leren over taal
 Inzoomen op speciale talige doelen en leerinhouden
 Taalles speelt belangrijke rol

1.3 7 principes taalkrachtig onderwijs
Taalkrachtig onderwijs
Stimuleert een positieve talige grondhouding
 Basis/fundament voor de volgende zes principes
 Samenspel van:

Sociale omgeving
 Waarin kinderen taal kunnen en durven oefenen
 Aandacht geven aan randvoorwaarden die hen veiligheid, vertrouwen en plezier laten ervaren terwijl ze taal
leren

Veilige oefencontext bieden
 Ruimte geven zodat kinderen kunnen experimenteren met taal
 Je creëert een + en veilige omgeving om taal te laten groeien
 Lln mogen terwijl fouten maken
 Veilige spreek- en schrijfkansen aanbieden -> anders weet je niet hoe lln de taal in hun hoofd gebruiken, je
kan hen dan ook op die manier geen feedback geven

Talige repertoire van lln omarmen
 Elk kind word aanvaard zoals het is én dit toon je ook dat je elke lln aanvaardt zoals ze zijn
 Taal leren is een individueel proces
 Je moet goed weten waar lln al goed in zijn en waar minder goed

Hoge verwachtingen koesteren
 lln moeten voelen dat de lkr gelooft in hun taal leervermogen
 Het is belangrijk dat lln uitgedaagd worden en een rijk taalaanbod krijgen
 De lln moeten uitdagende talige taken kunnen uitvoeren.

Is contextrijk
 Vertrekken vanuit concrete materialen - vragen - situaties -> die verbinden met abstracte inhouden
 Inspelen op motivatie door te vertrekken vanuit de interesses en leefwereld v/d lln
 Er is een ondersteunende context => Woorden meerdere keren gebruiken zodat lln ze goed aanleren
=> Woorden in context bespreken
 Concrete ervaringen koppelen aan abstracte begrippen => Schooltaal w gestimuleerd
 Verbind woorden met eerder opgedane ervaringen en kennis => zo breid je je kennisnetwerk uit én gaje
Sneller nieuwe info een plekje geven in je hoofd

Rijke contexten creëren door
 Visuele ondersteuning: lln zien wat er gezegd wordt, en begrijpen de lessen op school beter
 Reële ervaringen: Echte ervaringen die de lln hebben meegemaakt
 Autheniek materiaal: Echte materialen gebruiken
 Rijk taalaanbod: Omgeving waar lln veel/vaak met taal in contact komen
 Veel talige ondersteuning: Vergelijk met andere talen
 Nieuwe leerstof verbinden met voorkennis: Wat hebben de lln al meegemaakt rond die woorden?

Is functioneel
Taal functioneel inzetten
 Lln zetten dit in om doelen te bereiken
 Voornaamste reden en motivatie om taal te gebruiken
 Ons (taal)onderwijs wordt functioneler voor lln als taal dient om allerlei andere doelen te bereiken, en dus
een middel wordt om betekenisvolle taken op te lossen: stappenplan, spellingregels, website uitpluizen,…

 Je moet wel nog altijd het talig doel voor ogen houden
 Je wilt dat lln luisteren, lezen, schrijven of spreken

 Het functioneel doel verhoogt de motiviatie en betrokkenheid en zorgt voor uitdaging en het verleggen van
grenzen bij lln

Taal
 Middel om betekenisvolle taken op te lossen

, Samenwerking zorgt voor functionaliteit
 Samenwerking inbouwen in schoolse taken = goede manier om lln reden te geven om opdracht tot een goed
einde te brengen

Is (inter)actief
 We moeten veel kansen krijgen om taal actief te gebruiken
 We moeten veel mondeling en schriftelijk taalaanbod krijgen
 We maken onderscheid tss:

Interactie tussen lln onderling
 Ervoor zorgen dat lln de kans krijgen om per 2 of in groep te laten werken aan taken waarbij de lln elkaars
input nodig hebben
 Zelf beslissen om homogene of heterogene groepen te vormen, waarbij je rekening houdt met
achtergrondkennis v/d lln

Interactie tss leraar en lln
 Elke lln in de klas moet voldoende persoonlijk taalaanbod krijgen + voldoende feedback
 Je moet zorgen voor het belang v/e goede vraagstelling, deze mag niet onderschat worden
 Taalstimulerend reageren op taaluitingen van lln is een belangrijk onderdeel van een goede interactieve
houding
 Stel prikkelende vragen voor de lln die het denken stimuleren, rijke verwoording voor te stellen en terug te
verwijzen naar het doel v/d taak
 Opinievragen en vragen die het denken stimuleren verrijken het taalproces.

Interactief en actief taalonderwijs
Interactief
 Actief zit in het woord  Belangrijk principe van taalkrachtig onderwijs
 Zelf zo veel mogelijk experimenteren met materialen bij lesinhouden  zo onthoud je de taal die erbij komt
kijken
Actief
 Hangt samen met een contextrijke en functionele aanpak
 Actieve klaspraktijk komt tot een interactieve klaspraktijk
 Hoe meer kwaliteitsvolle experimenteerkransen ze krijgen, hoe meer interactie- en
ondersteuningskansen ze krijgen

Geeft ondersteuning
Ondersteuning bieden door feedback te geven op taaluitingen v/d lln
 Feedback is een erg effectief ondersteuningsmiddel
 Ondersteuning door feedback terwijl leerling aan het lezen / luisteren / spreken / schrijven is
 Kwaliteitsvolle ondersteuning is een combinatie van feedback, feedup, feedforward
- Feedback: beschrijving van de huidige stand van zaken
- Feedup: beschrijving van de gewenste leeruitkomst
- Feedforward: beschrijving van de stap die nodig is om bij die gewenste leeruitkomst te belanden

Scaffolding
 Gerichter ondersteunen levert je meer op
 Juiste hoeveelheid ondersteuning bieden om de lln een trapje hoger te brengen
 Motiveert lln om tot een goed resultaat te komen

Modeling
 Jouw modelgezag kan meteen ingezet worden in het vervolg v/d discussie, wat de lln helpt om een doel te
bereiken

VB: als een groepje discussieert over de Tweede Wereldoorlog en niet tot een consensus komt omdat de lln niet naar
elkaar luisteren, is dat de ideale gelegenheid om voor te doen hoe je in een groep het woord kunt vragen

Differentiatie door persoonlijke ondersteuning
 Ervoor zorgen dat de kloof gedicht w tss wat de lln al kunnen en wat nog niet (persoonlijk gesprek tsn lkr en
lln kan helpen)
 Lln kunnen onderling ook individuele ondersteuning bieden
 Gericht ondersteunen als iedereen vastloopt
 Het taalleerproces is belangrijk (nadenken, bijleren, zelf probleem oplossen)
- Je kan de vraag terugkaatsen
- Je daagt zo de lln uit om zelf iets te verwoorden


Thuistaal als ondersteuning
 Thuistaal kan gericht ingezet w om leren van en in het Nederlands te ondersteunen
 Niet-Nederlandstalige lln missen vaak de nodige bagage in het Nederlands, hier kunnen ze hun thuistaal
inzetten om de nieuwe kennis te ondersteunen
 Lln met dezelfde thuistaal kunnen ook elkaar helpen

Heeft aandacht voor impliciet en expliciet leren