Samenvatting
JEUGDRECHT
Voorbeeld
Rechtspraak/personen
2025-2026
Begrip
Artikel
,INHOUDSTAFEL
ALGEMEEN ..................................................................................................................................................................... 3
DOOLHOF 1. DE ROUTE NAAR HET HEDENDAAGSE JEUGDRECHT .............................................................................. 4
HOOFDSTUK 1. VAN ONBEKWAME NAAR MINDERJARIGE ....................................................................................................... 4
A. Bekwaamheid van het kind ....................................................................................................................... 4
B. Huidige rechtspositie ................................................................................................................................... 9
HOOFDSTUK 2. DE GEFASEERDE ONTWIKKELING VAN HET JEUGDRECHT .................................................................................. 11
A. Aanloop naar een kinderbescherming .................................................................................................. 11
B. Hoogdagen van de kinderbescherming ................................................................................................ 13
Eerste stap .............................................................................................................................................................................. 13
Tweede stap .......................................................................................................................................................................... 15
C. Naar een decretaal jeugdhulprecht ...................................................................................................... 17
Eerste stap .............................................................................................................................................................................. 17
Tweede stap .......................................................................................................................................................................... 18
Derde stap.............................................................................................................................................................................. 19
Vierde stap ............................................................................................................................................................................. 22
D. Naar een decretaal jeugddelinquentierecht ........................................................................................ 23
Eerste stap .............................................................................................................................................................................. 23
Tweede stap .......................................................................................................................................................................... 26
Derde stap.............................................................................................................................................................................. 29
E. Actuele jeugddrecht ................................................................................................................................. 31
DOOLHOF 2. INTEGRALE JEUGDHULP......................................................................................................................... 32
HOOFDSTUK 1. DE BASISPRINCIPES VAN DE INTEGRALE JEUGDHULP ....................................................................................... 32
HOOFDSTUK 2. WEGWIJZERS DOORHEEN HET INTEGRALE JEUGDLANDSCHAP .......................................................................... 36
HOOFDSTUK 3. VRIJWILLIGE HULPVERLENING ..................................................................................................................... 38
A. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp: casussen cf. les vanaf 1u18-1u38 .......................................... 38
B. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp cf. les vanaf 1u38-2u06 .................................................... 41
VERDIEPING: COMPLEXE DOSSIERS EN VASTGELOPEN TRAJECTEN.......................................................................................... 45
HOOFDSTUK 4. GEDWONGEN HULPVERLENING .................................................................................................................. 45
A. Verontrustende situaties ............................................................................................................................ 45
B. Gemandateerde voorziening .................................................................................................................. 47
C. Signs of safety theorie................................................................................................................................ 48
D. Gedwongen maatregelen cf. les vanaf 1u10-1u45 .............................................................................. 50
E. Actuele discussie over het toepassingsgebied van het jeugdhulprecht ........................................... 55
DOOLHOF 3. JEUDDELINQUENTIERECHT ..................................................................................................................... 56
INLEIDING: VLAAMSE BEVOEGDHEDEN .............................................................................................................................. 56
HOOFDSTUK 1. BASISPRINCIPES VAN HET JEUGDDELINQUENTIERECHT ..................................................................................... 56
HOOFDSTUK 2. WEGWIJZERS DOORHEEN HET JEUGDDELINQUENTIERECHT CF. LES VANAF 1U18-2U14 (FILMPJES EN
GELUIDSFRAGMENTEN) .................................................................................................................................................... 61
A. Vooronderzoek in jeugddelinquentiezaken ........................................................................................... 61
1
, B. Einde van het vooronderzoek .................................................................................................................. 65
HOOFDSTUK 3. BUITENGERECHTELIJKE AFHANDELING VAN HET JEUGDDELICT .......................................................................... 66
A. Gastcollege VZW Parcours ....................................................................................................................... 66
Algemeen over VZW Parcours ............................................................................................................................................. 66
Leerproject ............................................................................................................................................................................. 68
Gemeenschapsdienst........................................................................................................................................................... 71
Positief project ....................................................................................................................................................................... 72
Herstelbemiddeling ............................................................................................................................................................... 73
HERGO .................................................................................................................................................................................... 76
IBK ............................................................................................................................................................................................ 77
HOM-traject ........................................................................................................................................................................... 77
B. Gewone les................................................................................................................................................. 78
HOOFDSTUK 4. GERECHTELIJKE AFHANDELING VAN HET JEUGDDELICT ................................................................................... 80
HOOFDSTUK 5. HET VERBLIJF IN EEN GEMEENSCHAPSINSTELLING ............................................................................................ 83
VERDIEPING: KWALIFICATIE VAN HET JEUGDRECHT/JEUGDDELINQUENTIEDECREET ................................................................... 86
A. Algemeen: Wat we al weten ................................................................................................................... 86
B. Nieuw recept ‘straffere’ smaak? ............................................................................................................. 87
De krachtlijnen Jeugddelinquentiedecreet....................................................................................................................... 87
Juridische kwalificatie: strafrecht of jeugdrecht?.............................................................................................................. 92
Gevolgen voor jeugdrecht: doorwerking strafrecht ......................................................................................................... 98
Gevolgen voor grensoverschrijdende samenwerking.................................................................................................... 100
Gevolgen voor strafrecht: doorwerking van het jeugdrecht ........................................................................................ 101
DOOLHOF 4. RECHTSPOSITIE ..................................................................................................................................... 103
HOOFDSTUK 1. HET RECHTSPOSITIEDECREET VOOR MINDERJARIGEN .................................................................................... 103
A. Algemeen over tZitemzo ......................................................................................................................... 103
B. Rechten in de jeugdhulp van 2004 tot nu ............................................................................................ 104
C. (On)bekwaamheid van de minderjarigen ........................................................................................... 105
D. Rechten in het (vernieuwd) DRM........................................................................................................... 107
HOOFDSTUK 2. HET RECHT OP BIJSTAND VAN EEN JEUGDADVOCAAT .................................................................................. 112
A. Opleiding .................................................................................................................................................. 112
B. Toegang tot een advocaat ................................................................................................................... 113
C. Takenpakket ............................................................................................................................................. 114
HOOFDSTUK 3. HET RECHT OP PARTICIPATIE IN DE JEUGDRECHTBANK................................................................................... 120
A. Recht op bijstand..................................................................................................................................... 120
B. Recht op participatie .............................................................................................................................. 122
C. Recht op een individuele beoordeling ................................................................................................. 123
VERDIEPING: KAPERS OP DE KUST VOOR HET OUDERLIJK GEZAG?........................................................................................ 124
A. Evolutie rechtspositie van minderjarigen – invulling ouderlijk gezag ................................................. 124
B. Rol van derden? ...................................................................................................................................... 127
C. Conclusie .................................................................................................................................................. 131
VERDIEPING: CHILD FRIENDLY JUSTICE ............................................................................................................................ 132
2
, LES 1 – 02/10
ALGEMEEN
Lesplanning
• Jeugdrecht: basiskennis
• Jeugdrecht: verdieping
• Jeugdhulpverlening: werkbezoek à ’t ZitemZo
o Medewerkers leren kennen en kijken wat ze daar doen
o Opdracht: jongeren stelt een vraag en je moet daarop kunnen antwoorden in een taal die
begrijpelijk is voor de jongere of een volwassene die iets vraagt voor een jongere
• Jeugddelinquentie: werkcollege
o Rol van parketmedewerker of jeugdadvocaat opnemen
Cursusmateriaal
• Handboek: Doolhoven van het jeugdrecht
• Wetboek Jeugdrecht à inclusief rechtspraak uit de lessen en beleidsdocumenten
• Slides
Scoreberekening
• Schriftelijk examen: 8/20
o Jeugdrecht: basiskennis
o Jeugdrecht: verdieping
• Mondelinge evaluatie: 4/20
o Jeugddelinquentie: werkcollege
• Excursie: 2/20
o Jeugdhulpverlening: werkbezoek
• Werkstuk: 6/20
o Jeugddelinquentie: werkcollege
3
JEUGDRECHT
Voorbeeld
Rechtspraak/personen
2025-2026
Begrip
Artikel
,INHOUDSTAFEL
ALGEMEEN ..................................................................................................................................................................... 3
DOOLHOF 1. DE ROUTE NAAR HET HEDENDAAGSE JEUGDRECHT .............................................................................. 4
HOOFDSTUK 1. VAN ONBEKWAME NAAR MINDERJARIGE ....................................................................................................... 4
A. Bekwaamheid van het kind ....................................................................................................................... 4
B. Huidige rechtspositie ................................................................................................................................... 9
HOOFDSTUK 2. DE GEFASEERDE ONTWIKKELING VAN HET JEUGDRECHT .................................................................................. 11
A. Aanloop naar een kinderbescherming .................................................................................................. 11
B. Hoogdagen van de kinderbescherming ................................................................................................ 13
Eerste stap .............................................................................................................................................................................. 13
Tweede stap .......................................................................................................................................................................... 15
C. Naar een decretaal jeugdhulprecht ...................................................................................................... 17
Eerste stap .............................................................................................................................................................................. 17
Tweede stap .......................................................................................................................................................................... 18
Derde stap.............................................................................................................................................................................. 19
Vierde stap ............................................................................................................................................................................. 22
D. Naar een decretaal jeugddelinquentierecht ........................................................................................ 23
Eerste stap .............................................................................................................................................................................. 23
Tweede stap .......................................................................................................................................................................... 26
Derde stap.............................................................................................................................................................................. 29
E. Actuele jeugddrecht ................................................................................................................................. 31
DOOLHOF 2. INTEGRALE JEUGDHULP......................................................................................................................... 32
HOOFDSTUK 1. DE BASISPRINCIPES VAN DE INTEGRALE JEUGDHULP ....................................................................................... 32
HOOFDSTUK 2. WEGWIJZERS DOORHEEN HET INTEGRALE JEUGDLANDSCHAP .......................................................................... 36
HOOFDSTUK 3. VRIJWILLIGE HULPVERLENING ..................................................................................................................... 38
A. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp: casussen cf. les vanaf 1u18-1u38 .......................................... 38
B. Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp cf. les vanaf 1u38-2u06 .................................................... 41
VERDIEPING: COMPLEXE DOSSIERS EN VASTGELOPEN TRAJECTEN.......................................................................................... 45
HOOFDSTUK 4. GEDWONGEN HULPVERLENING .................................................................................................................. 45
A. Verontrustende situaties ............................................................................................................................ 45
B. Gemandateerde voorziening .................................................................................................................. 47
C. Signs of safety theorie................................................................................................................................ 48
D. Gedwongen maatregelen cf. les vanaf 1u10-1u45 .............................................................................. 50
E. Actuele discussie over het toepassingsgebied van het jeugdhulprecht ........................................... 55
DOOLHOF 3. JEUDDELINQUENTIERECHT ..................................................................................................................... 56
INLEIDING: VLAAMSE BEVOEGDHEDEN .............................................................................................................................. 56
HOOFDSTUK 1. BASISPRINCIPES VAN HET JEUGDDELINQUENTIERECHT ..................................................................................... 56
HOOFDSTUK 2. WEGWIJZERS DOORHEEN HET JEUGDDELINQUENTIERECHT CF. LES VANAF 1U18-2U14 (FILMPJES EN
GELUIDSFRAGMENTEN) .................................................................................................................................................... 61
A. Vooronderzoek in jeugddelinquentiezaken ........................................................................................... 61
1
, B. Einde van het vooronderzoek .................................................................................................................. 65
HOOFDSTUK 3. BUITENGERECHTELIJKE AFHANDELING VAN HET JEUGDDELICT .......................................................................... 66
A. Gastcollege VZW Parcours ....................................................................................................................... 66
Algemeen over VZW Parcours ............................................................................................................................................. 66
Leerproject ............................................................................................................................................................................. 68
Gemeenschapsdienst........................................................................................................................................................... 71
Positief project ....................................................................................................................................................................... 72
Herstelbemiddeling ............................................................................................................................................................... 73
HERGO .................................................................................................................................................................................... 76
IBK ............................................................................................................................................................................................ 77
HOM-traject ........................................................................................................................................................................... 77
B. Gewone les................................................................................................................................................. 78
HOOFDSTUK 4. GERECHTELIJKE AFHANDELING VAN HET JEUGDDELICT ................................................................................... 80
HOOFDSTUK 5. HET VERBLIJF IN EEN GEMEENSCHAPSINSTELLING ............................................................................................ 83
VERDIEPING: KWALIFICATIE VAN HET JEUGDRECHT/JEUGDDELINQUENTIEDECREET ................................................................... 86
A. Algemeen: Wat we al weten ................................................................................................................... 86
B. Nieuw recept ‘straffere’ smaak? ............................................................................................................. 87
De krachtlijnen Jeugddelinquentiedecreet....................................................................................................................... 87
Juridische kwalificatie: strafrecht of jeugdrecht?.............................................................................................................. 92
Gevolgen voor jeugdrecht: doorwerking strafrecht ......................................................................................................... 98
Gevolgen voor grensoverschrijdende samenwerking.................................................................................................... 100
Gevolgen voor strafrecht: doorwerking van het jeugdrecht ........................................................................................ 101
DOOLHOF 4. RECHTSPOSITIE ..................................................................................................................................... 103
HOOFDSTUK 1. HET RECHTSPOSITIEDECREET VOOR MINDERJARIGEN .................................................................................... 103
A. Algemeen over tZitemzo ......................................................................................................................... 103
B. Rechten in de jeugdhulp van 2004 tot nu ............................................................................................ 104
C. (On)bekwaamheid van de minderjarigen ........................................................................................... 105
D. Rechten in het (vernieuwd) DRM........................................................................................................... 107
HOOFDSTUK 2. HET RECHT OP BIJSTAND VAN EEN JEUGDADVOCAAT .................................................................................. 112
A. Opleiding .................................................................................................................................................. 112
B. Toegang tot een advocaat ................................................................................................................... 113
C. Takenpakket ............................................................................................................................................. 114
HOOFDSTUK 3. HET RECHT OP PARTICIPATIE IN DE JEUGDRECHTBANK................................................................................... 120
A. Recht op bijstand..................................................................................................................................... 120
B. Recht op participatie .............................................................................................................................. 122
C. Recht op een individuele beoordeling ................................................................................................. 123
VERDIEPING: KAPERS OP DE KUST VOOR HET OUDERLIJK GEZAG?........................................................................................ 124
A. Evolutie rechtspositie van minderjarigen – invulling ouderlijk gezag ................................................. 124
B. Rol van derden? ...................................................................................................................................... 127
C. Conclusie .................................................................................................................................................. 131
VERDIEPING: CHILD FRIENDLY JUSTICE ............................................................................................................................ 132
2
, LES 1 – 02/10
ALGEMEEN
Lesplanning
• Jeugdrecht: basiskennis
• Jeugdrecht: verdieping
• Jeugdhulpverlening: werkbezoek à ’t ZitemZo
o Medewerkers leren kennen en kijken wat ze daar doen
o Opdracht: jongeren stelt een vraag en je moet daarop kunnen antwoorden in een taal die
begrijpelijk is voor de jongere of een volwassene die iets vraagt voor een jongere
• Jeugddelinquentie: werkcollege
o Rol van parketmedewerker of jeugdadvocaat opnemen
Cursusmateriaal
• Handboek: Doolhoven van het jeugdrecht
• Wetboek Jeugdrecht à inclusief rechtspraak uit de lessen en beleidsdocumenten
• Slides
Scoreberekening
• Schriftelijk examen: 8/20
o Jeugdrecht: basiskennis
o Jeugdrecht: verdieping
• Mondelinge evaluatie: 4/20
o Jeugddelinquentie: werkcollege
• Excursie: 2/20
o Jeugdhulpverlening: werkbezoek
• Werkstuk: 6/20
o Jeugddelinquentie: werkcollege
3
