Algemene psychologie volledige samenvatting BAMV VIVES KORTRIJK

DEEL 1: ALGEMENE PSYCHOLOGIE
- Kennismaking met de psychologie
- Waarneming
- Geheugen
- Leerprocessen
- Motivatie
- Emotie

Wat is psychologie?
“De psycholoog is elk van ons”
- Iedereen bestudeert mensen, analyseert gedrag
- Woorden als ‘depressie’ ‘verdringing’, ‘bewustzijn’, … in dagelijks
taalgebruik
 = Psychobabble (& therapytalk)
 Dat psychologische vakjargon gebruiken we meer en meer in onze
taal

- De ‘wetenschap van het zelfsprekende’
 Wat weten psychologen dat ik nog niet weet?

- Wetenschap van het gedrag en de mentale activiteiten
 Wat is wetenschap, wat is gedrag  wat kan je observeren
(gedraging)?
 Wat is gedrag  wat kan je observeren?

- Psychologie is niet altijd gelijk
 Bouwt zich op door falsifiëren (=bewijs vinden van onwaarheid), tot
kern komen


INTUÏTIEVE MENSENKENNIS:
Mensenkennis, intuïtie vs. psychologie

- Inzichten die we opdoen uit ervaringen met anderen en onszelf
 We gaan allemaal om met elkaar, met anderen
 Hoe meer je omgaat met anderen, hoe meer je die kan inschatten
 Heel spontaan, subjectief

- Spontaan zoeken naar inzicht
- Gezond verstand & buikgevoel ontwikkelen door om te gaan met
anderen
- Beperkt aantal individuele ervaringen (dingen die ons zijn bijgebleven)
 Dat individuele (de opbouw van ervaringen) hebben we nodig, maar
beperkt
 Er zijn bepaalde zaken bijgebleven & daardoor denken we soms in
stereotypen

- Alledaagse situaties
Bv. Je komt binnen & hebt 1 seconde contact met iemand -> goed/slecht.
Dat gaat niet persé over die persoon in het algemeen, enkel over de interactie
met jou
Bv. Verliefdheid -> is anders voor iedereen (individuele interpretatie die je hebt
van iemand)

,- Toevallige en subjectieve indrukken
 Vooroordelen, persoonlijke kleur, verwachtingen

- Leidt tot foute of eenzijdige voorspellingen
- Grove generaliseringen (in hokjes plaatsen, vooroordelen, …)


WETENSCHAPPELIJKE PSYCHOLOGIE:
- Objectieve vaststellingen
o Die door iedereen herhaald en gecontroleerd kunnen worden
o Objectiviteitsbeginsel vs. intersubjectiviteit
o Belangrijk om goede definities te hebben van hetgeen je onderzoekt
Bv. Een onderzoek naar het verband tussen gamen en agressie op de
speelplaats: je moet duidelijk definiëren wat we verstaan onder agressie
Onderzoek voeren naar de uitingen ervan + vastleggen in een lijst

- Systematische observatie
o Representatieve steekproeven
o Als je steekproeven doet: moeten ze representatief zijn
Bv. Bevolkingsonderzoek omtrent pensioenen, maar ‘ondervraagt’ enkel
studenten uit het middelbaar  die zijn niet representatief voor ‘de bevolking’

- Gecontroleerde situatie
o Storende invloeden vermijden
Bv. De effecten van alcohol op het al dan niet aanvaarden van een veiling bod

o In dagelijks leven doen we dat niet zo robotisch door te zeggen ‘ik
vermijd dit’
o We laten ons leiden door emoties & dat heeft een invloed
(=subjectief)
o Dat subjectieve is niet aanwezig in de psychologie (wel in de mens?)
Bv. Iemand die heel liefdevol is opgevoed, heeft meer vertrouwen dan iemand
die in VOS is opgevoed


- Zoeken naar diepere samenhangen
o Correlatie aantal ooievaars en aantal geboortes, …
 Correlatie = 2 fenomenen treden tegelijk op
 Causatie = causaal verband = het een is het gevolg van het ander
 2 zaken komen vaak tegelijk voor, maar niet noodzakelijk gelinkt
Bv. Ooievaars en baby’s: er was een correlatie tussen het aantal ooievaars
en tegelijk werden er veel baby’s geboren (als je niet dieper nadenkt kan je
hier in meegaan, terwijl dit niet logisch is)

o Mensen met een bril zijn slimmer, …
 Niet effectief bewezen (voorbeeld van de correlatie)

o Hip Hop en probleemgedrag
 Is dit effectief gelinkt aan elkaar? (Neen)

o Sneller vatbaar voor propaganda als he oppervlakkig denk

- Inkaderen in een bredere theorie

,
, VERRE VOORGESCHIEDENIS VAN DE PSYCHOLOGIE:
- Klassieke Griekse filosofen (Socrates, Plato)
- Socrates begon daar al mee, het denken van toen beïnvloedde al onze
emoties
 Idee dat iedereen eigen beeld van wereld heeft en wij kunnen niet
objectief kijken
 In welke mate zien/beleven wij hetzelfde? Kijken wij door een
filter/bril/…
 Optimist, pessimist, realist, …

- Emoties kunnen ons denken verstoren (bv. woede)
 Nadenken over mensen, hoe we ons voelen is van alle tijden

- Waarnemingen zijn altijd interpretaties: iedereen creëert zijn eigen
wereld
- Hangt af van hoe je kijkt ‘lenzen’ -> je ziet elk verschillende dingen
- Maar mogelijks niet de werkelijkheid (zie PPT 1 slide 14: voorbeeld
kubus)
Bv. Met rode lens naar een roos voorwerp kijken = rood, met een blauwe lens =
groen
Bv. Het glas is halfvol of het glas is halfleeg

- Onderscheid tussen ratio (redenering/DVM) en emotie
 Hoe hoofd koel houden + helder blijven denken ookal wordt de
druk/stress hoog
 Hoe mensen aanmanen rustig te blijven in crisissituaties
 Niet in onze emoties schieten -> sterke emoties = leiden tot
tunnelvernauwing
 Dan zie je enkel nog wat je denkt/voelt

- Legden een verband tussen geest en lichamelijke eigenschappen
 Emoties komen voort uit hart, lever, milt, …
 Psychische stoornissen uit gal (“zwartgallige stemming”)
 Dit zie je terugkomen in ons modern taalgebruik: ‘er ligt iets op mijn
lever’, …
 Dat komt dus van de oude Grieken die dachten dat psychische
stoornissen voortkwamen uit bepaalde organen (er is wel een link,
maar niet zo zwaar)


DE MEER DIRECTE VOORGESCHIEDENIS:
Middeleeuwen:
- Theocentrisme: geest en ziel staan los van de natuurwetten
- Het nadenken over de psychologische processen was eigenlijk zondig
- God heeft de mens naar zijn evenbeeld geschapen (Katholicisme)
 Schaping door God = perfect en geen vragen meer rond stellen
 Niet afvragen wat ligt daar nog onder, de geest, …
 De geest is dus een onoplosbaar mysterie (gangbaarheid toen)

Ontwikkelingen in de filosofie:
- Tijd van de renaissance
- René Descartes: rationalisme’ en ‘empirisme’
 Was een empirist = alles in werkelijkheid, door ervaringen, …