Samenvatting Geschiedenis, Hoofdstuk 5, 4
VWO
Witte tekst, boek
Begin van de Europese expansie 1500-1800
De alternatieve route naar Azië:
De Portugezen begonnen de kust van Afrika te verkennen voor twee
redenen:
o Bondgenoten tegen de Moslims
o Een zeeweg naar Azië vinden, zodat ze de specerijen niet
meer van de moslims hoefden te kopen.
Tijdlijn:
o 1488: Portugezen bereikte Kaap de Goede Hoop
o 1492: Columbus zet voet in Amerika
o 1498: De zeeweg via Afrika naar Azië ontdekt.
o 1519-1521: Portugees Magelhaen vaart om het zuidpunt van
Amerika, naar Azië.
Al deze ontdekkingen zorgden voor de Europeanen voor wereldwijde
handelscontacten en een toename in de welvaart. Veel producten uit de
koloniën werden ook mee naar Nederland genomen voor consumptie,
maar alleen voor de rijken. Hieruit ontstond ook het handelskapitalisme.
Plantagekoloniën en slavenhandel:
Spanje en Portugal paste dit als eerste toe: inplaats van factorijen te
stichten exploiteerde ze het land. Grondstoffen, veeteelt en
plantages.
Later paste andere Europese koloniseerde dit ook toe.
Echter voor dit werk was veel werkkracht nodig, dus besloten de
Europeanen in hun kolonien slavernij in te voeren.
Vaak gaven de Europeaanse landen handelscompagnieën een
monopolie op de slavenhandel.
o Voor Nederland de WIC.
Van de 16de tot 19de eeuw werden naar schatting elf tot veertien
miljoen Afrikanen als slaaf naar Amerika gevoerd.
Abolutionisme:
Eind 18de eeuw ontstond het abolitionisme. Dit was gebaseerd op
het feit dat de slavenhandel en slavernij ten strijde waren met de
rede en de menselijke natuur.
, In 1787 werd de Society for the abolition of the Slave Trade
opgericht.
Deze beweging kreeg pas succes in de 19de eeuw.
Europese expansie:
Veel doden onder indianen door 1) vermoord door Europeanen. 2)
Onbekende ziekten meegebracht door de Europeanen.
Slavernij in Afrika bestond al maar door Europeanen steeg de vraag.
De Europese macht reikte in de Nieuwe Tijd in Afrika niet ver,
Europeanen moesten gebruik maken van Arabische of Afrikaanse
slavenhandelaren.
Het wereldbeeld verandert
De aarde en het heelal:
Door de reizen van Willem van Rubroeck en Marco Polo leerden
Europeanen een groot deel van de wereld buiten Europa kennen.
Mensen geloofde in een geocentrisch wereldbeeld – De aarde is het
middelpunt van het universum, en de zon, sterren en planeten
draaien eromheen.
Echter Copernicus bracht daar verandering in met zijn boek De
revolutionibus orbium coelestium (Over de omwentelingen der
hemelkringen). Daarin stelde hij de volgende opvattingen vast:
o De zon is een vaste ster, omringd door planeten die rond haar
wentelen en waarvan zij het middelpunt en de fakkel vormt.
o Naast de hoofdplaneten zijn er nog secundaire planeten die als
satellieten rond hun hoofdplaneten draaien, en samen met hen
rond de zon.
o De aarde is een hoofdplaneet.
Copernicus beweringen gingen tegen de Bijbel in over wat er in de
schepping staat. à In 1616 door de Rooms Katholieke Kerk verboden.
De Renaissance
Oorsprong:
De Italiaanse stadstaten van de 14de eeuw waren niet tevreden over
hun eigen tijd. Zij wilden dingen veranderen. Daarbij namen ze de
cultuur van de Grieken en Romeinen als voorbeeld. à Renaissance
Dit was niet toevallig vanwege:
o Veel overblijfselen in Italië van Grieks-Romeinse cultuur.
o Door contacten met de Arabische wereld werd Grieks-
Romeinse literatuur bekend.
VWO
Witte tekst, boek
Begin van de Europese expansie 1500-1800
De alternatieve route naar Azië:
De Portugezen begonnen de kust van Afrika te verkennen voor twee
redenen:
o Bondgenoten tegen de Moslims
o Een zeeweg naar Azië vinden, zodat ze de specerijen niet
meer van de moslims hoefden te kopen.
Tijdlijn:
o 1488: Portugezen bereikte Kaap de Goede Hoop
o 1492: Columbus zet voet in Amerika
o 1498: De zeeweg via Afrika naar Azië ontdekt.
o 1519-1521: Portugees Magelhaen vaart om het zuidpunt van
Amerika, naar Azië.
Al deze ontdekkingen zorgden voor de Europeanen voor wereldwijde
handelscontacten en een toename in de welvaart. Veel producten uit de
koloniën werden ook mee naar Nederland genomen voor consumptie,
maar alleen voor de rijken. Hieruit ontstond ook het handelskapitalisme.
Plantagekoloniën en slavenhandel:
Spanje en Portugal paste dit als eerste toe: inplaats van factorijen te
stichten exploiteerde ze het land. Grondstoffen, veeteelt en
plantages.
Later paste andere Europese koloniseerde dit ook toe.
Echter voor dit werk was veel werkkracht nodig, dus besloten de
Europeanen in hun kolonien slavernij in te voeren.
Vaak gaven de Europeaanse landen handelscompagnieën een
monopolie op de slavenhandel.
o Voor Nederland de WIC.
Van de 16de tot 19de eeuw werden naar schatting elf tot veertien
miljoen Afrikanen als slaaf naar Amerika gevoerd.
Abolutionisme:
Eind 18de eeuw ontstond het abolitionisme. Dit was gebaseerd op
het feit dat de slavenhandel en slavernij ten strijde waren met de
rede en de menselijke natuur.
, In 1787 werd de Society for the abolition of the Slave Trade
opgericht.
Deze beweging kreeg pas succes in de 19de eeuw.
Europese expansie:
Veel doden onder indianen door 1) vermoord door Europeanen. 2)
Onbekende ziekten meegebracht door de Europeanen.
Slavernij in Afrika bestond al maar door Europeanen steeg de vraag.
De Europese macht reikte in de Nieuwe Tijd in Afrika niet ver,
Europeanen moesten gebruik maken van Arabische of Afrikaanse
slavenhandelaren.
Het wereldbeeld verandert
De aarde en het heelal:
Door de reizen van Willem van Rubroeck en Marco Polo leerden
Europeanen een groot deel van de wereld buiten Europa kennen.
Mensen geloofde in een geocentrisch wereldbeeld – De aarde is het
middelpunt van het universum, en de zon, sterren en planeten
draaien eromheen.
Echter Copernicus bracht daar verandering in met zijn boek De
revolutionibus orbium coelestium (Over de omwentelingen der
hemelkringen). Daarin stelde hij de volgende opvattingen vast:
o De zon is een vaste ster, omringd door planeten die rond haar
wentelen en waarvan zij het middelpunt en de fakkel vormt.
o Naast de hoofdplaneten zijn er nog secundaire planeten die als
satellieten rond hun hoofdplaneten draaien, en samen met hen
rond de zon.
o De aarde is een hoofdplaneet.
Copernicus beweringen gingen tegen de Bijbel in over wat er in de
schepping staat. à In 1616 door de Rooms Katholieke Kerk verboden.
De Renaissance
Oorsprong:
De Italiaanse stadstaten van de 14de eeuw waren niet tevreden over
hun eigen tijd. Zij wilden dingen veranderen. Daarbij namen ze de
cultuur van de Grieken en Romeinen als voorbeeld. à Renaissance
Dit was niet toevallig vanwege:
o Veel overblijfselen in Italië van Grieks-Romeinse cultuur.
o Door contacten met de Arabische wereld werd Grieks-
Romeinse literatuur bekend.
