Samenvatting Human Rights Law

2025-2026 Myrthe Rogmans




HUMAN RIGHTS LAW
EXAM

 Questions in English => Oral with written preparation (1 hour)
 Two open questions:
o Insight: compare, explain a quote, analyse relevance of transversal concepts…
o Case => making an legal analysis, right legal framework
 Semi open book: reader “selected judgments and documents” + “human rights treaties” + bound
copies of extras on blackboard + Translation Dictionary
o You may underline or color words or parts of a word. Symbols and cross-references are
allowed. Post-its with a title are also accepted.
o You may not write letters or numbers in your reader
 Answers: normally in English, except if you ask at the beginning of the exam to swith to Dutch (no
mix of both languages!)
o Je mag een woordenboek gebruiken!
o Answer the question:
 e.g.: "compare": refer to similarities and differences
 e.g.: if it is a yes or no question: answer with yes or no and explain your answer
o Case:
 Use the right legal framework;
 Do not only mention case law (but make references to the relevant case law);
 Apply the general legal principles and rules to the facts!
 Grading: legal reasoning not language proficiency
How to study:
- Learn the structure of the) power points by heart
- Table of contents with judgments and documents: summarize relevance of case/documents in a
few words (not that much the facts but why did we discuss that case/document?) – look for cross
references
o Theorie van een case in een paar zinnen kunnen samenvatten
- Underline the crucial parts of the cases

BLENDED LEARNING!

 Resolving cases and questions (only in person –not via mail):
 20 students are extra prepared and are expected to participate actively (I will call names!)
 Malus point if you are not present when you are expected to be extra prepared
 Bonus point if you were well prepared ánd participate actively and oral in class

FINAL COMPETENCES

1. Being able to analyse and comment upon the selected cases (especially but not only ECtHR and
ECSR cases)
2. Being able to explain the importance and influence of concepts like human dignity and autonomy;
3. Being able to explain the relevance of human rights for all fields of law;
4. Being able to identify and explain the transversal themes;

, 5. Being able to solve a new case about human rights referring to existing judgments; identifying the
relevant facts and give them a legal qualification, being able to distinguish cases
=> Why is human rights law also important for contract law? Exam question

CONTENT (INHOUD)

 Concept van mensenrechten
 Institutionele kaders: verdragen (treaties) en mechanismen (VN – Raad van Europa – EU)
 België – interactie tussen verschillende rechtsorden – jurisdictie
 Specifieke rechten: recht op leven – verbod op foltering – eerlijk proces – recht op privacy – vrijheid
van vergadering – recht op onderwijs – recht op huisvesting – non-discriminatie…
 Transversale thema's

H1: CONCEPT OF HUMAN RIGHTS

TERMINOLOGY

Fundamentele rechten en vrijheden = Fundamental rights and freedoms = zijn gegarandeerde rechten en
vrijheden, ze liggen vast in een grondwet. Zijn de rechten waarvan we vinden dat iedereen ze moet hebben
- Why fundamental? 2 main ideas for why we have human rights:
o 1) Protecting the individual against arbitrary power (willekeurige macht) State
 Before WOII were individuals not so important, we need to protect the individuals
to the power of the state.
 Evolution:
 Acts by the authorities => first protection to what the state is doing: state-
action is not allowed when bv: a policemen is slapping a kid in the face.
 Failure to act by the authorities => when they should do something to
protect you, but they didn’t.
 Protection against third parties => => mother slapping her kid in the face
o 2) Protecting human dignity (Bescherming van de menselijke waardigheid)
 Vulnerability => Human rights protect the most vulnerable people. Bv: prisoners
 Everyone should live a life in human dignity
Grondrechten (Basic rights)
We have human right in our Liberal democracy (3 pillars):
a) Rechtstaat (rule of Law) = no one including the state stands above the law, everyone is bound by
the law even the authorities.
o 2 elementen: iedereen is gebonden + je kan het laten afdwingen
 Overheid is dus zelf gebonden door haar eigen rechtsregels en dient de rechten en
vrijheden van haar burgers te respecteren
o EXAMEN: definitie van rule of law kunnen geven + verband tussen rechtstaat en
democratie uitleggen en illustreer dit met cases die we gezien hebben
b) Democracy = majority-rule, it’s a state form where everyone has one vote.
o Soevereinde wil van het volk, de meerderheid beslist.
c) Mensenrechten (Human Rights) = basisrechten die elke mens heeft (bv: recht op leven, huisvesting)
=> Why do we need human rights when we have democracy and rule of law => to protect the 2
previous pillars:

2

, o Protection from the rule of law by fair trial, because if you don’t respect the law then you
can go to court.
o Protection for democracy, freedom of association, rights of free election
o To protect minorities and the vulnerable people, protecting against majority-rule, majority
isn’t always right. human rights is a mechanism to protect the minorities against majority
o Human rights is er ook wanneer je rechten worden aangetast zonder geldige reden.
=> EXAMEN: Leg deze begrippen uit! Word vaak op het examen gevraagd. Weten waar ze voor staan!
Plichten (Duties):
- Wij hebben niet enkel rechten, we hebben ook plichten. Ligt er teveel nadruk op rechten en te
weinig op de plichten van een individu?
o Vb van een plicht: iedereen heeft de plicht om bij te dragen tot de samenleving
- In sommige mensenrechtenverdragen worden plichten vermeldt
o Bv Afrikaans Handvest, spreekt over verplichtingen tov familie
o Ook in de Belgische Grondwet vind je voorbeelden:
 ART. 27 GW: duties towards family, society, State…
 ART. 29 GW: duty to preserve harmonious development of family, to serve national
community…
- Kritiek: als je een te grote nadruk op plichten gaat leggen, ga je misbruik in de hand werken.

RECHTSBRONNEN (LEGAL SOURCES)

Er zijn twee stromingen over de grondslag van mensenrechten:
- 1/ Positive law
o = klassieke rechtsbronnen => moet vastliggen in legal sources: general principles (algemene
rechtsbeginselen), customary law (gewoonterecht), treaties (verdragen), constitutions
(grondwetten)
- 2/ Natural law: Human Dignity
o Sommige zeggen dat we geen positief recht nodig hebben dat we enkel Human Dignity
kunnen hebben. Omdat menselijke waardigheid het fundament vormt van mensenrechten
o Het feit dat je een mens bent, volstaat om fundamentele rechten te hebben
o ARTICLE 1 UDHR: “All human beings are born free and equal in dignity and rights. […]”
o Wordt in verschillende verdragen erkend (cf. ART. 1 EU-CHARTER)
- Ons systeem (Europees) is niet altijd de enige manier om naar het recht te kijken.
o “Universeel juridisch geweten” (Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens)
o Europese consensus (wil van staten) (Europees Hof voor de Rechten van de Mens)
- Tussendoor?: “Wetgevende verdragen” (law making treaties): gemeenschappelijk belang (in plaats
van puur nationaal staatsbelang), geen wederkerigheid
o Wetgevende verdragen gaan over een gemeenschappelijk nationaal staatsbelang => bij het
beschermen van die rechten na WOII.
o Interstatelijke zaken => we kijken naar andere landen Rusland vs Oekraïne
o We hebben basiswetten, maar de interpretaties leiden tot nieuwe wetten en regels => er is
interpretatie nodig (van rechters)




3

, See reader; arrest Wackenheim

About “Human dignity”: ambiguous concept of dwarf tossing (dwergwerpen) Een burgemeester zei dat
het gooien van mensen tegen de menselijke waardhigheid inging is en verbood dit. Wackenheim werpt
hiertegen op dat het juist onmenselijk is om hen zijn job af te nemen. In deze zaak wou de staat het
begrip “menselijke waardigheid” (Human dignity) definiëren en dit reguleren.
2 tegenstrijdige visies/ vormen van waardigheid:
- 1/ Dwergwerpen is strijdig met de morele openbare orde
o Mensen zijn geen voorwerpen, het zijn gelijken van elkaar en moeten dus gelijk
behandeld worden. Kant: een mens is geen object, en moet ook niet zo gebruikt worden
o Kant laid the foundation that everyone should be treated as a human being and with
respect => human dignity is the foundation of human rights law.
- 2/ theorie van de autonomie en het zelfbeschikking
o Aan hem moeten de capaciteiten (zie Nussbaum) gegarandeerd worden opdat hij kan
kiezen hoe hij een menswaardig leven wil leiden en hoe hij dit begrip wenst in te vullen.
Hij moet zelf autonoom kunnen kiezen.
De Franse Raad van State zei dat het in strijd was met de goede zeden. Maar de dwerg zei dat ze geen
plaats hadden in de samenleving en geen normale baan konden hebben. Dit gaf hen een doel.
Waardigheid is een job/autonomie hebben, het levert geld op en dan kan hij het leven leiden dat hij wil.
Wackenheim: Human Rights Committee
7.4 The Committee considers that the State party has demonstrated, in the present case, that the ban on
dwarf tossing as practised by the author did not constitute an abusive measure but was necessary in
order to protect public order, which brings into play considerations of human dignity that are
compatible with the objectives of the Covenant. The Committee accordingly concludes that the
differentiation between the author and the persons to whom the ban ordered by the State party does
not apply was based on objective and reasonable grounds.
- Verbod was er enkel voor dwergen, niet voor andere personen. Het was discriminatie. Het
Comité voor de Rechten van de Mens zei in paragraaf 7:
o Dwergen zijn de enige personen die we kunnen gooien, het is geen discriminatie, het
was geen misbruikende maatregel, maar het was noodzakelijk om de openbare orde te
beschermen.
- Wachenheim verloor de zaak:
o Eerste argument: je kunt ook kinderen of ouderen gooien, dus het is niet erg overtuigend
o Tweede argument: je wordt in dezelfde situatie anders behandeld. Dus dat is ook geen
goed argument. Je hebt een basis nodig om onderscheid te maken tussen mensen
o Derde argument: als een prostituee haar lichaam mag verkopen, dan moet een dwerg
het recht hebben om over hetzelfde te beslissen.
Wackenheim: should the authorities according to the HRC prohibit dwarf tossing because it is contrary to
human dignity?
- Mening van de professor: als staat hebben we een visie op menselijke waardigheid, dus je kunt
waardigheid beschermen. België heeft misschien een andere kijk op menselijke waardigheid dan
bijvoorbeeld Frankrijk, bv: met betrekking tot het gooien met dwergen. Als het nodig is om de
openbare orde te handhaven, dan moet je het verbieden. Maar als ze zeggen dat het een manier
is om menselijke waardigheid te zien, dan heb je een keuze => hangt af van hoe je het
interpreteert.
!! Het Mensenrechten Comité is geen rechtbank of hof. Het velt geen bindende arresten en haar
beslissingen kunnen niet afgedwongen worden. Het heeft wel een grote invloed
EXAMEN: prof kan vragen wat de legal value van een concept is. Moet je kunnen geven anders gebuisd


4