Samenvatting Sociologie (F0LB5a)

Sociologie samenvatting
Inhoud
Table of Contents
1.2. Ontstaan sociologie....................................................................................................................2
1.3. Auguste Comte (1789-1857).......................................................................................................4
1.4. Emile Durkheim (1858-1917)......................................................................................................5
1.4.1. Durkheim en sociale kwestie...............................................................................................6
2. Centrale punt in sociologie opvatting: individu – samenleving..........................................................7
2.1. Samenleving als gevangenis....................................................................................................7
2.2. Samenleving als resultaat van vrije individu...........................................................................8
1.3. Wisselwerking samenleving individu......................................................................................8
2.Sociale stratificatie en sociale klasse..................................................................................................9
2.1. Karl Marx (1818 – 1883)........................................................................................................10
2.2. Max Weber (1864 – 1920)....................................................................................................11
2.3. Erik Olin Wright: synthese v Marx en Weber?......................................................................11
2.4. Oesch beroepen classificatie: horizontale opdeling..............................................................12
2.5. Intersectionaliteit..................................................................................................................13
2.6. Het klassenbegrip ter discussie.............................................................................................14
3.Breuklijnentheorie............................................................................................................................15
3.1. Centrale stelling........................................................................................................................15
4.1. Modellen van integratie............................................................................................................22
4.2. Theoretische achtergrond v/d sociologische benadering.........................................................23
4.3. Interactieve Inter-group relaties...............................................................................................23
4.4. Dynamische benadering v minderheidsgroepen.......................................................................24
4.5. Multidimensioneel....................................................................................................................25
5.1. Belang Das Kapitaal vandaag....................................................................................................26
5.2. Dialectisch historisch materialisme...........................................................................................26
5.3. Meerwaardeleer v Marx...........................................................................................................27
5.4. Crisistheorie v Marx..................................................................................................................28
6.1. Populisme als stijl – een retoriek met specifieke stijlkenmerken..............................................29
6.1.1. Van verzuilde partijdemocratie naar toeschouwersdemocratie........................................29
6.2. Populisme als ideologie............................................................................................................30
6.2.1. Populisme als bedreiging v democratie?............................................................................31
7.1. Wat is ideologie? Concurrerende definities..............................................................................32

, 7.2. Essentiële elementen van een ideologie...................................................................................33
7.3. Ideologieën en maatschappelijke structuren............................................................................34




1. Ontstaan en kern van de sociologie
1.1 Inleiding
 Radicale sociologie: wil beeld schetsen van conflicten, sociale verandering en desintegratie
van de samenleving met oog voor economische en pol machtsverhoudingen in samenleving
 Kritische sociologie (Swyngedouw aanhanger van):
o Kijkt naar hele samenleving in totaliteit

o Mppy ook analyseren vanuit structurele machtsverschillen

o Levert kritiek op ideologische representaties v/d werkelijkheid

 Realiteit is condegent, niet arbitrair
o Bestaat geen waardenvrije wetenschap

 Puur obj beschrijven van samenleving is onmogelijk
o Reflexiviteit: nadenken over eigen positie in samenleving en gevolg daarvan
voor analyse

1.2. Ontstaan sociologie
 Na Franse revolutie (18e eeuw), in de Verlichting = het ‘sociale’ een autonome realiteit is
waarbinnen sociale mechanismen voor orde zorgen
 Breekt op 2 punten met voormoderne wereldbeeld:
1. Ontgoddelijking: geen bovennatuurlijke basisorde meer
2. Ontstaatsing: geen idee dat een geordende samenleving = een staatsverband
waarbinnen een Vorst of Soeverein, mede namens God, voor orde zorgt

,  Met verlichting breekt niet-religieuze, op natuurwetenschap geënte denkstijl door
 Idee van de Rede als steunbeer van alle kennis
 V. houdt vast aan de idee van een menselijke natuur als verklaringsfactor
 Bv. marktruil sluit aan bij natuurlijk eigenbelang
 Natuurlijke orde bestaat in combinatie met natuurwetenschappelijke
idee van wetmatigheden
 Binnen V. w ook over mppy nagedacht
 Montesquieu: ‘De l’esprit de lois’ (boek)
 idee van ‘esprit generale’ (Iedere samenleving heeft eigen culturele
identiteit als gevolg van samenspel klimaat, staatsvorm, godsdienst,
etc.) in iedere mppy en scheiding der machten (= volgens M. beste
garantie tegen tirannie en oorzaak van democratie)
 Rousseau: ‘De contrat social’ en ‘discours sur l’origine et les fondements de l’inégalité parme
les hommes’ (boeken)
 Idee van edele wilde: goede menselijke natuur w verpest met
introductie v eigendom, die tot ongelijkheid leidt
 Iedereen w goed geboren
 Verlichting in Fr. Loopt uit -> Fr revolutie (1789) = ‘praktisch bewijs’ dat sociale niet
natuurlijk of door God gewild maar maakbaar is
o Fr maken komaf met traditie natuurlijke/goddelijke orde

 Elk individu is vrij, gelijk en broederlijkheid
 Essentieel in burgerlijke revolutie
 Mppy is mensenwerk
Individu w geëmancipeerd!
 Uitvinding stoommachine (Watt 1769): leidt tot industriële mppy door andere
productiewijze
 Eerste fabrieken
 Liberale experimenten leiden echter tot z’n tegendeel: uitbuiting, armoede, ongelijkheid
 Ontstaan sociale kwestie
 Groepen in soc samenleving die niet meekunnen
 Sociale kwestie, individualisering (gevolgen v burg revolutie): samenleving niet meer
vanzelfsprekend
 Idee arbeider kan emanciperen
 Van armoede kwestie (hoe armoede verhelpen) naar sociale kwestie:
“Gewone zaken” worden voorwerp van protest (kinderarbeid, extreme lage lonen, ziekte,…)

,  Vroeger oplossing = liefdadigheid (mensen laten drinken in café ipv
loon)
 Nu wetten opgesteld
 Sociologie probeert begrijpen wat er gebeurd, oplossingen zoeken, ontwikkelen v wetenschap
van het sociale: EERSTE SOCIOLOGEN
 2 wegen om sociale kwestie te bestuderen:
1. Studie v maatschappelijke vraagstukken vanuit katholieke en protestantse
visie: geen sociale kwestie indien goddelijke orde gerespecteerd w
2. Noodzaak om wetenschappelijk inzicht te verwerven in menselijke
samenleving
 Kennen samenleving niet, maar mogelijk inzicht over te verwerven
 Dan oplossing voor sociale kwestie
Ontstaan sociologie: interesse in empirische feiten met
grondleggers Comte en Durkheim



1.3. Auguste Comte (1789-1857)
 1e om woord ‘sociologie’ te gebruiken in ‘cours de philosophie positive’
 Verzon het om zich af te zetten van Keutelai
 Vooruitgangsgeloof: kennis in inzichten en oorzaken laat gerichte verbetering toe
 Politieke wanorde in Frankrijk in zijn tijd
 Noodzaak v sociale wetenschap die oorzaken v slecht functioneren v
mppy bestudeerd
 Oorzaak v afwezigheid v consensus hoe samenleving moet georganiseerd w: restauratie naar
ancien regime met door God gewilde orde vs revolutionairen
 Ontwikkelingswet v menselijk denken:
1. Theologische stadium: verklaring v verschijnselen
door bovennatuurlijke = orde
2. Metafysische stadium: verklaring v verschijnselen
in het natuurlijke = vooruitgang
3. Positivistisch stadium: wetenschappelijke
verklaring = orde + vooruitgang
 Niet meer onderwerping irrationele autoriteit + niet meer chaos door individuele vrijheid
 Maar onderwerping aan rationele autoriteit v/d wetenschap ->
sociologie)
 Consensus universalis (gemeenschappelijk geheel v ideeën en vooral
morele waarden naar conservatief recept)