ETISCH ONDERNEMEN
INLEIDING
FREIRE'S MODEL VOOR 'KRITISCHE PEDAGOGIEK
• Kritisch denken vraagt van iedereen
initiatief
o Alle leerlingen → actief denken en
open voor ideeën
GERT BIESTA OVER DE DRIE TAKEN VAN ONDERWIJS
1. Kwalificatie: aanleren van kennis, vaardigheden
2. Socialisatie in de maatschappij: tradities, praktijk
3. Persoonsvorming (subjectivering), persoonlijke eigenschappen
a. Bv: kritisch denken, connecties maken
3 elementen in evenwicht
Vergeten vaak persoonsvorming: jonge mensen niet alleen leren zich aan te passen aan de
toekomst maar om zelf de toekomst te maken
• Wereldgericht onderwijs
o Kwaliteiten die eigen zijn aan jou als mens => zijnskwaliteiten
Voorbeeld examenvragen:
- Artikel van actualiteit, binnen welk concept knn we dit plaatsen
- Stuk tekst → binnen welk soort …….
DEEL 1: ZINGEVING EN LEVENSBESCHOUWING
• Victor Frankl
o “De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het,
dat vragen stelt.”
▪ Leven gaat er voor zorgen dat je vragen stelt en keuzes maakt
▪ Zin geven aan het leven door de juiste keuzes te maken
,1.IRVIN YALOM EN DE VIER GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN
• Vraag: wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?
o Vragen waarmee iedereen geconfronteerd wordt
• 4 grote vragen van ons bestaan
o Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid
die we opnemen
o Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare van het
leven
o Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
o Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
1.1 VRIJHEID
• Sartre → “de mens is gedoemd om vrij te zijn”
o We zijn verantwoordelijk voor onze eigen keuzes
o spanning tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen kiezen en verliezen
1.2 ANGST VOOR DE DOOD EN HET VERLIES (HET ONCONTROLEERBARE)
• We hebben veel niet in de hand in de wereld
• Onderscheid maken tss wat we hand hebben en wat niet knn veranderen
1.3. ISOLATIE EN CONNECTIE (RELATIES)
• Mens → eenzaam : altijd afstand tss jou en anderen
o Kan niet voelen wat iemand voelt, kan niet weten wat iemand denkt
o Nood aan connectie, maag is beangstigend → we knn enkel vertrouwen
1.4. ZINLOOSHEID EN ZINGEVING
• We hebben niet gekozen om geboren te worden
• “De zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens” (Viktor Frankl)
1.5. BELANG VAN DEZE UITDAGING VOLGENS YALOM
• De 4 delen zijn onvermijdelijk deel van ons menszijn
o Iedereen heeft zijn eigen antwoord
o Als je antwoord wil op deze condities moet je beginnen bij de aanvaarding van de 4
condities
o → niet tegen vechten, je hebt enkel invloed op de manier hoe je er mee om gaat
• Doorheen ons leven, uitdagingen op verschillende manieren tegen
• Levensvragen komen voort uit de 4 uitdagingen
AANDACHT EN OVERDAAD
2. EEN WERELD VAN OVERDAAD
2.1 EEN WERELD VAN OVERDAAD
• Te veel informatie → moeilijk onderscheid malen relevante en ruis
, • Entertainment: Makkelijk om afgeleid te w
• Elektronica: constante beschikbaarheid → prikkel en beloningen
2.2 VERSLAAFD AAN PRIKKELS
• Psychologische manipulatie
o Bv: advertenties
• Adam alter
o Tech bedrijven → maken verslavende apps, door psychologische trucs zoals beloningen
toe te voegen
o Gevolgen: veel mensen gedragsverslaving (the hook)
▪ Ten koste minder slaap, empathie en menselijk contact
2.3 AANDACHTT EN GEWOONTES
• Sociale media is niet gemaakt voor verbinden
➔ Wel voor zo veel mogelijk interacties te creëren => gemonetised worden
➔ Bv: door te scrollen zie je adds zo verdienen ze geld
• The hook canvas
o Trigger → geconnecteerd met vriend
(bv: melding van vriend heeft als een
lange tijd niets meer gepost
o Actie → zo makkelijk mogelijk (met 1
vinger swippen)
o Reward → ik w entertaint
o Investment: je krijgt filmpjes terug,
(veel likes op je foto’s dus je blijft
posten)
2.4 THE SOCIAL DILEMMA
• Conclusie
o Sociale media is er voor verslaving te voeden en winst te maken
o Oplossing: aanpassen van persoonlijk gedrag
o Het ontwerp van sociale media maakt de problemen onvermijdelijk
3.DE VERMOEIDE SAMENLEVING
3.1. DE VERMOEIDE SAMENLEVING: MULTITASKEN (BYUNG-CHUL HAN)
• Brein gedwongen multitasking en productiviteit → hyperaandacht
• Multitasking is uitputtend → Geen rustmomenten
• We zijn zoals wilde dieren die op hun hoede zijn
• In het wild moet het dier zijn aandacht voortdurend verdelen tussen verschillende activiteiten
o Tijdens het eten moet dier opletten dat het niet wordt aangevallen.
3.2. DE VERMOEIDE SAMENLEVING: HYPERAANDACHT
INLEIDING
FREIRE'S MODEL VOOR 'KRITISCHE PEDAGOGIEK
• Kritisch denken vraagt van iedereen
initiatief
o Alle leerlingen → actief denken en
open voor ideeën
GERT BIESTA OVER DE DRIE TAKEN VAN ONDERWIJS
1. Kwalificatie: aanleren van kennis, vaardigheden
2. Socialisatie in de maatschappij: tradities, praktijk
3. Persoonsvorming (subjectivering), persoonlijke eigenschappen
a. Bv: kritisch denken, connecties maken
3 elementen in evenwicht
Vergeten vaak persoonsvorming: jonge mensen niet alleen leren zich aan te passen aan de
toekomst maar om zelf de toekomst te maken
• Wereldgericht onderwijs
o Kwaliteiten die eigen zijn aan jou als mens => zijnskwaliteiten
Voorbeeld examenvragen:
- Artikel van actualiteit, binnen welk concept knn we dit plaatsen
- Stuk tekst → binnen welk soort …….
DEEL 1: ZINGEVING EN LEVENSBESCHOUWING
• Victor Frankl
o “De vraag is fout gesteld, wanneer we vragen naar de zin van het leven. Het leven is het,
dat vragen stelt.”
▪ Leven gaat er voor zorgen dat je vragen stelt en keuzes maakt
▪ Zin geven aan het leven door de juiste keuzes te maken
,1.IRVIN YALOM EN DE VIER GROTE VRAGEN VAN ONS BESTAAN
• Vraag: wat zijn de ultieme bezorgdheden van ons bestaan?
o Vragen waarmee iedereen geconfronteerd wordt
• 4 grote vragen van ons bestaan
o Vrijheid (en verantwoordelijkheid): de keuzes die we maken en de verantwoordelijkheid
die we opnemen
o Angst (voor de dood en het verlies): hoe we omgaan met het oncontroleerbare van het
leven
o Isolatie en connectie: hoe wij ons verbinden met de ander en de wereld
o Zinloosheid en zingeving: de zin en onzin van ons leven
1.1 VRIJHEID
• Sartre → “de mens is gedoemd om vrij te zijn”
o We zijn verantwoordelijk voor onze eigen keuzes
o spanning tussen vrijheid en verantwoordelijkheid, tussen kiezen en verliezen
1.2 ANGST VOOR DE DOOD EN HET VERLIES (HET ONCONTROLEERBARE)
• We hebben veel niet in de hand in de wereld
• Onderscheid maken tss wat we hand hebben en wat niet knn veranderen
1.3. ISOLATIE EN CONNECTIE (RELATIES)
• Mens → eenzaam : altijd afstand tss jou en anderen
o Kan niet voelen wat iemand voelt, kan niet weten wat iemand denkt
o Nood aan connectie, maag is beangstigend → we knn enkel vertrouwen
1.4. ZINLOOSHEID EN ZINGEVING
• We hebben niet gekozen om geboren te worden
• “De zoektocht naar zin en betekenis is de belangrijkste motivator van de mens” (Viktor Frankl)
1.5. BELANG VAN DEZE UITDAGING VOLGENS YALOM
• De 4 delen zijn onvermijdelijk deel van ons menszijn
o Iedereen heeft zijn eigen antwoord
o Als je antwoord wil op deze condities moet je beginnen bij de aanvaarding van de 4
condities
o → niet tegen vechten, je hebt enkel invloed op de manier hoe je er mee om gaat
• Doorheen ons leven, uitdagingen op verschillende manieren tegen
• Levensvragen komen voort uit de 4 uitdagingen
AANDACHT EN OVERDAAD
2. EEN WERELD VAN OVERDAAD
2.1 EEN WERELD VAN OVERDAAD
• Te veel informatie → moeilijk onderscheid malen relevante en ruis
, • Entertainment: Makkelijk om afgeleid te w
• Elektronica: constante beschikbaarheid → prikkel en beloningen
2.2 VERSLAAFD AAN PRIKKELS
• Psychologische manipulatie
o Bv: advertenties
• Adam alter
o Tech bedrijven → maken verslavende apps, door psychologische trucs zoals beloningen
toe te voegen
o Gevolgen: veel mensen gedragsverslaving (the hook)
▪ Ten koste minder slaap, empathie en menselijk contact
2.3 AANDACHTT EN GEWOONTES
• Sociale media is niet gemaakt voor verbinden
➔ Wel voor zo veel mogelijk interacties te creëren => gemonetised worden
➔ Bv: door te scrollen zie je adds zo verdienen ze geld
• The hook canvas
o Trigger → geconnecteerd met vriend
(bv: melding van vriend heeft als een
lange tijd niets meer gepost
o Actie → zo makkelijk mogelijk (met 1
vinger swippen)
o Reward → ik w entertaint
o Investment: je krijgt filmpjes terug,
(veel likes op je foto’s dus je blijft
posten)
2.4 THE SOCIAL DILEMMA
• Conclusie
o Sociale media is er voor verslaving te voeden en winst te maken
o Oplossing: aanpassen van persoonlijk gedrag
o Het ontwerp van sociale media maakt de problemen onvermijdelijk
3.DE VERMOEIDE SAMENLEVING
3.1. DE VERMOEIDE SAMENLEVING: MULTITASKEN (BYUNG-CHUL HAN)
• Brein gedwongen multitasking en productiviteit → hyperaandacht
• Multitasking is uitputtend → Geen rustmomenten
• We zijn zoals wilde dieren die op hun hoede zijn
• In het wild moet het dier zijn aandacht voortdurend verdelen tussen verschillende activiteiten
o Tijdens het eten moet dier opletten dat het niet wordt aangevallen.
3.2. DE VERMOEIDE SAMENLEVING: HYPERAANDACHT
