GPR
Geschiedenis van het Publiekrecht
1: De overhaaste triomftocht vh westerse constitutionele model
1. Het einde vd Koude Oorlog & het Charter voor een
Nieuw Europa
De Conferentie voor Veiligheid & Samenwerking in Europa tussen Helsinki
& Parijs
= conferentie tussen 19 & 21 november 1990, waar leiders v 32 Europese
landen (& VS & Canada) in Parijs samenkwamen voor de tweede top vd
CVSE
1e top: Helsinki, 1975 tijdens KO
- Slotakte v Helsinki (1975):
- Doel: voorwaarden te scheppen voor vreedzaam samenleven tss de
2 vijandige blokken in Europa:
o Westerse blok: geleid door VS met vrije democratieën
o Communistische Oostblok: geleid door SU
Betekenis v 2e top:
- Fundamenteel anders dan top v Helsinki:
o KO was op zn einde
o Communistische regimes in O-& Centraal-Europa waren
ingestort
o Berlijnse Muur gevallen
o Duitsland hervormd & herenigd
- Vond plaats terwijl er spanning was in Midden-Oosten (dreigende
Golfoorlog, waarin Saddam Hoessein net Koeweit was
binnengevallen)
o MAAR, toch feestelijke gelegenheid door het vieren v
overwinning vd liberale democratie
- 34 aanwezige leiders (maar vooral big 5: VS, SU, GB, Fr, Duitsland):
hadden 1,5j aan intensieve diplomatie achter de rug wilden
politieke, economische, & juridische orde v Europa grondig herzien
Doel vd Conf:
- Strijd vd KO officieel beëindigen
- Nieuw constitutioneel systeem voor Europa opbouwen
resultaat: Charter voor een Nieuw Europa (21 nov 1990)
- Charter bevestigde idealen v Helsinki, MAAR stond inhoudelijk voor
tegenovergestelde:
o Waar Helsinki nog vrede tss blokken zocht, vierde Parijs het
einde vd blokken
o Bush: Europe Whole & Free
- Verklaarde dat toekomst vh continent gebaseerd zou zijn op
o Meerpartijendemocratie
o Mensenrechten
1
,GPR
o Rechtstaat
o Vrijemarketconomie
Westerse model als enige juiste weg naar vrede & vrijheid in
Europa
Thomas Geboren in een Joodse familie in wat nu Slowakije
Buergenthal is.
5j in getto v Kielce, Auschwitz, & Sachsenhausen
(WOII)
Na oorlog geemigreerd naar VS, werd
rechtsgeleerde en mensenrechtenspecialist
Juni 1990: expert voor Amerikaanse delegatie op
de Conferentie v Kopenhagen (CVSE)
- Hielp tekst schrijven te die de basis legde
voor Charter v Parijs (1990)
2000–2010: rechter bij Internationaal Gerechtshof
in DH
George H.W. Bush Oud gevechtspiloot in WOII, daarna actief in olie-
industrie in Texas
Politieke carrière als Republikein:
- Congreslid, VN-ambassadeur, CIA-directeur,
vicepresident (onder Ronald Reagan, 1981–
1989)
- President van de VS (1989–1993)
Leidde VS tijdens overgang vd KO naar nieuwe
wereldorde
Vader v George W. Bush, president 2001–2009
Michail Gorbatsjov Studeerde in Moskou, carrière binnen
Communistische Partij van de Sovjet-Unie (CPSU)
1985: secretaris-generaal vd CPSU
Introduceerde:
- Perestrojka (economische hervormingen)
- Glasnost (openheid, transparantie)
1988: staatshoofd vd USSR
1991: trad af & droeg macht over aan Boris Jeltsin
Sleutelfiguur in einde vd KO
François Mitterrand 1e socialistische president v Frankrijk (1981–1995)
Aanvankelijk twijfelend tegenover Duitse
eenmaking, maar steun in ruil voor versnelde
Europese monetaire integratie
Grote rol id vorming vd EU & eurozone
Helmut Kohl Leider vd CDU in Duitsland
Bondskanselier vd BRD v 1982 tot 1997
Streefde naar Duitse eenheid (samenwerking
Bush & Gorbatsjov)
Hereniging DE onder zijn leiding (3 oktober 1990)
Speelde centrale rol id Europese integratie &
overgang v Oost naar West
Margaret Thatcher Premier vh VK (1979–1990), leider vd
2
,GPR
Conservative Party
Bekend als de “Iron Lady”
Aanvankelijk sceptisch over Duitse eenmaking,
maar bleef loyaal ad VS & Bush.
Wilde een verenigd Duitsland stevig verankerd ih
Westen (NATO & EU)
Aanwezig bij CVSE-top v Parijs, vlak voor haar
aftreden
Fukuyama & het einde vd geschiedenis
1989: The National Interest – The End of History?
- Probeerde betekenis vd val vh communisme te verklaren
- Val vd Berlijnse Muur & Charter v Parijs betekenden volgens hem het
einde vd grote ideologische strijd vd 20e E
Stelling:
- Volgens hem:
o Liberale democratie & vrijemarkteconomie hadden definitief
gewonnen
o Communisme had zijn aantrekkingskracht verloren
o Er was geen geloofwaardige tegenstander meer
geschiedenis als ideologische strijd was voorbij
- Gebaseerd op Hegel:
o Zag geschiedenis als proces naar vrijheid
o Fukuyama interpreteerde dat het liberale democratische
systeem het eindpunt v die evolutie was
liberale democratie zou zich wereldwijd verspreiden
MAAR, nuance:
- Beweerde dat er geen conflicten meer zouden zijn, maar dat er
geen ideologische alternatieven overbleven
- Wees wel op nieuwe spanningen: religieus fundamentalisme,
nationalisme, milieu, & technologie (zag dit als posthistorische
conflicten – geen fundamentele bedreigingen voor het liberale
model)
Gorbatsjovs hervormingen id SU
KO & overwinning vh Westen over het communisme val SU
1985: aanstelling v Gorbatsjov als nieuwe leider CPSU (jongste leiders
sinds Stalin)
- Stond bekend als hervormingsgezind, overtuigd marxist-leninist
- Uitdagingen bij aanvang:
o Verouderde technologische achterstand tov Westen
o Peperduur nieuw wapenwedloop
confrontatie met verslechterde economische situatie &
ideologische heroriëntatie
- Beleid: drievoudige visie over toekomst vd SU:
o Nood aan hervormingen in productie id landbouw & industrie
3
, GPR
o Meer ruimte creëren voor debat, inbreng v onderop &
persoonlijke vrijheid
o Betre relaties met W
- Hervormingspolitiek:
o Perestrojka (herstructurering vd economie)
Geleidelijke herstructurering met ad-hocmaatregelen die
de bedrijven in landbouw, mijnbouw, & industrie meer
vrijheid gaven om te kiezen met wie te handelen
o Glasnost (politieke liberaliseringsprogramma)
Inspraak & vrijheid (tegen corruptie & incompetentie)
Leidde tot halfvrije verkiezingen voor Congres v
Volksafgevaardigden (nieuw parlement v SU,
aanmelding andere kandidaten dan officiële kandidaat
vd partij)
MAAR: blok conservatieven v blok liberale hervormers
Gorbatsjov in middenpositie
o Betere relatie met Westen/Nieuwe politieke denken in
internationale aangelegenheden
Gorbatsjov & het einde vd KO
Nieuwe politieke denken in internationale aangelegenheden (betere relatie
met W):
- Globale uitdagingen (nucleaire proliferatie, milieu, migratie, &
armoede)
- Nood aan samenwerking (wereld werd meer v elkaar afhankelijk)
zo urgent dat ze de klassenstrijd in schaduw plaatsen
Beleid v Gorbatsjov: (charmeoffensief)
- Eerste 3j: verbeteren bilaterale relatie tss VS & SU (rechtstreeks
dialoog met Reagan)
o Intermediate-Range Nuclear Forces (1987): INF-verdrag, voor
het verwijderen v alle middellangeafstandsraketten uit Europa
(opgezegd door Trump in 2018)
o Strategic Arms Reduction Treaty (1991): START I-verdrag, voor
vermindering v langeafstandsraketten
o Terugtrekking Rode Leger uit Afghanistan
einde aan nieuwe wapenwedloop
- Later: verbeteren relatie met West-Europese bondgenoten
(economische belangstelling)
o Niet US, want: diverse resoluties vh Amerikaans Congres
verhinderden Reagan om betere handelsrelaties of kredieten
toe te staan zolang SU niet voldeed aan bepaalde
standaarden v mensenrechten of onafhankelijkheid v
satellietstaten
o Ook voor toegang westerse technologie
Het Gemeenschappelijke Europese Huis & de ineenstorting vh
communisme in Oost- & Centraal-Europa
4
Geschiedenis van het Publiekrecht
1: De overhaaste triomftocht vh westerse constitutionele model
1. Het einde vd Koude Oorlog & het Charter voor een
Nieuw Europa
De Conferentie voor Veiligheid & Samenwerking in Europa tussen Helsinki
& Parijs
= conferentie tussen 19 & 21 november 1990, waar leiders v 32 Europese
landen (& VS & Canada) in Parijs samenkwamen voor de tweede top vd
CVSE
1e top: Helsinki, 1975 tijdens KO
- Slotakte v Helsinki (1975):
- Doel: voorwaarden te scheppen voor vreedzaam samenleven tss de
2 vijandige blokken in Europa:
o Westerse blok: geleid door VS met vrije democratieën
o Communistische Oostblok: geleid door SU
Betekenis v 2e top:
- Fundamenteel anders dan top v Helsinki:
o KO was op zn einde
o Communistische regimes in O-& Centraal-Europa waren
ingestort
o Berlijnse Muur gevallen
o Duitsland hervormd & herenigd
- Vond plaats terwijl er spanning was in Midden-Oosten (dreigende
Golfoorlog, waarin Saddam Hoessein net Koeweit was
binnengevallen)
o MAAR, toch feestelijke gelegenheid door het vieren v
overwinning vd liberale democratie
- 34 aanwezige leiders (maar vooral big 5: VS, SU, GB, Fr, Duitsland):
hadden 1,5j aan intensieve diplomatie achter de rug wilden
politieke, economische, & juridische orde v Europa grondig herzien
Doel vd Conf:
- Strijd vd KO officieel beëindigen
- Nieuw constitutioneel systeem voor Europa opbouwen
resultaat: Charter voor een Nieuw Europa (21 nov 1990)
- Charter bevestigde idealen v Helsinki, MAAR stond inhoudelijk voor
tegenovergestelde:
o Waar Helsinki nog vrede tss blokken zocht, vierde Parijs het
einde vd blokken
o Bush: Europe Whole & Free
- Verklaarde dat toekomst vh continent gebaseerd zou zijn op
o Meerpartijendemocratie
o Mensenrechten
1
,GPR
o Rechtstaat
o Vrijemarketconomie
Westerse model als enige juiste weg naar vrede & vrijheid in
Europa
Thomas Geboren in een Joodse familie in wat nu Slowakije
Buergenthal is.
5j in getto v Kielce, Auschwitz, & Sachsenhausen
(WOII)
Na oorlog geemigreerd naar VS, werd
rechtsgeleerde en mensenrechtenspecialist
Juni 1990: expert voor Amerikaanse delegatie op
de Conferentie v Kopenhagen (CVSE)
- Hielp tekst schrijven te die de basis legde
voor Charter v Parijs (1990)
2000–2010: rechter bij Internationaal Gerechtshof
in DH
George H.W. Bush Oud gevechtspiloot in WOII, daarna actief in olie-
industrie in Texas
Politieke carrière als Republikein:
- Congreslid, VN-ambassadeur, CIA-directeur,
vicepresident (onder Ronald Reagan, 1981–
1989)
- President van de VS (1989–1993)
Leidde VS tijdens overgang vd KO naar nieuwe
wereldorde
Vader v George W. Bush, president 2001–2009
Michail Gorbatsjov Studeerde in Moskou, carrière binnen
Communistische Partij van de Sovjet-Unie (CPSU)
1985: secretaris-generaal vd CPSU
Introduceerde:
- Perestrojka (economische hervormingen)
- Glasnost (openheid, transparantie)
1988: staatshoofd vd USSR
1991: trad af & droeg macht over aan Boris Jeltsin
Sleutelfiguur in einde vd KO
François Mitterrand 1e socialistische president v Frankrijk (1981–1995)
Aanvankelijk twijfelend tegenover Duitse
eenmaking, maar steun in ruil voor versnelde
Europese monetaire integratie
Grote rol id vorming vd EU & eurozone
Helmut Kohl Leider vd CDU in Duitsland
Bondskanselier vd BRD v 1982 tot 1997
Streefde naar Duitse eenheid (samenwerking
Bush & Gorbatsjov)
Hereniging DE onder zijn leiding (3 oktober 1990)
Speelde centrale rol id Europese integratie &
overgang v Oost naar West
Margaret Thatcher Premier vh VK (1979–1990), leider vd
2
,GPR
Conservative Party
Bekend als de “Iron Lady”
Aanvankelijk sceptisch over Duitse eenmaking,
maar bleef loyaal ad VS & Bush.
Wilde een verenigd Duitsland stevig verankerd ih
Westen (NATO & EU)
Aanwezig bij CVSE-top v Parijs, vlak voor haar
aftreden
Fukuyama & het einde vd geschiedenis
1989: The National Interest – The End of History?
- Probeerde betekenis vd val vh communisme te verklaren
- Val vd Berlijnse Muur & Charter v Parijs betekenden volgens hem het
einde vd grote ideologische strijd vd 20e E
Stelling:
- Volgens hem:
o Liberale democratie & vrijemarkteconomie hadden definitief
gewonnen
o Communisme had zijn aantrekkingskracht verloren
o Er was geen geloofwaardige tegenstander meer
geschiedenis als ideologische strijd was voorbij
- Gebaseerd op Hegel:
o Zag geschiedenis als proces naar vrijheid
o Fukuyama interpreteerde dat het liberale democratische
systeem het eindpunt v die evolutie was
liberale democratie zou zich wereldwijd verspreiden
MAAR, nuance:
- Beweerde dat er geen conflicten meer zouden zijn, maar dat er
geen ideologische alternatieven overbleven
- Wees wel op nieuwe spanningen: religieus fundamentalisme,
nationalisme, milieu, & technologie (zag dit als posthistorische
conflicten – geen fundamentele bedreigingen voor het liberale
model)
Gorbatsjovs hervormingen id SU
KO & overwinning vh Westen over het communisme val SU
1985: aanstelling v Gorbatsjov als nieuwe leider CPSU (jongste leiders
sinds Stalin)
- Stond bekend als hervormingsgezind, overtuigd marxist-leninist
- Uitdagingen bij aanvang:
o Verouderde technologische achterstand tov Westen
o Peperduur nieuw wapenwedloop
confrontatie met verslechterde economische situatie &
ideologische heroriëntatie
- Beleid: drievoudige visie over toekomst vd SU:
o Nood aan hervormingen in productie id landbouw & industrie
3
, GPR
o Meer ruimte creëren voor debat, inbreng v onderop &
persoonlijke vrijheid
o Betre relaties met W
- Hervormingspolitiek:
o Perestrojka (herstructurering vd economie)
Geleidelijke herstructurering met ad-hocmaatregelen die
de bedrijven in landbouw, mijnbouw, & industrie meer
vrijheid gaven om te kiezen met wie te handelen
o Glasnost (politieke liberaliseringsprogramma)
Inspraak & vrijheid (tegen corruptie & incompetentie)
Leidde tot halfvrije verkiezingen voor Congres v
Volksafgevaardigden (nieuw parlement v SU,
aanmelding andere kandidaten dan officiële kandidaat
vd partij)
MAAR: blok conservatieven v blok liberale hervormers
Gorbatsjov in middenpositie
o Betere relatie met Westen/Nieuwe politieke denken in
internationale aangelegenheden
Gorbatsjov & het einde vd KO
Nieuwe politieke denken in internationale aangelegenheden (betere relatie
met W):
- Globale uitdagingen (nucleaire proliferatie, milieu, migratie, &
armoede)
- Nood aan samenwerking (wereld werd meer v elkaar afhankelijk)
zo urgent dat ze de klassenstrijd in schaduw plaatsen
Beleid v Gorbatsjov: (charmeoffensief)
- Eerste 3j: verbeteren bilaterale relatie tss VS & SU (rechtstreeks
dialoog met Reagan)
o Intermediate-Range Nuclear Forces (1987): INF-verdrag, voor
het verwijderen v alle middellangeafstandsraketten uit Europa
(opgezegd door Trump in 2018)
o Strategic Arms Reduction Treaty (1991): START I-verdrag, voor
vermindering v langeafstandsraketten
o Terugtrekking Rode Leger uit Afghanistan
einde aan nieuwe wapenwedloop
- Later: verbeteren relatie met West-Europese bondgenoten
(economische belangstelling)
o Niet US, want: diverse resoluties vh Amerikaans Congres
verhinderden Reagan om betere handelsrelaties of kredieten
toe te staan zolang SU niet voldeed aan bepaalde
standaarden v mensenrechten of onafhankelijkheid v
satellietstaten
o Ook voor toegang westerse technologie
Het Gemeenschappelijke Europese Huis & de ineenstorting vh
communisme in Oost- & Centraal-Europa
4
