Personen -en familierecht
INLEIDING
- Familienaam wisselen heel makkelijk, gewoon naar stadshuis (1 malig)
- Je kan onbeperkt van geslacht veranderen
- Als je kind adopteert erven, jou naam dragen
ONTWIKKELINGEN IN HET PERSONEN -EN FAMILIERECHT
- Kinderen buiten een huwelijk geboren hadden minder rechten
Pas veranderd in jaren 80 toen vrouw daarvoor was opgekomen
Europees hof van rechten van de mens riep art.8 op
Basiskern: man, vrouw en kinderen huwelijk heilig dus scheiding toen
verboden
Man = hoofd van gezin
- 19de eeuw:
Huwelijk niet langer verplicht
Buitenechtelijke relatie niet erken
Kinderen buiten het huwelijk geboren = buitenechtelijke kinderen
Man nog steeds hoofd van gezin
Voor wereld oorlog twee = vrouwen handelingsonbekwaam als ze in het
huwelijk treden (voor alles toestemming nodig van echtgenoot)
Na wereld oorlog twee = maatschappelijke praktijken heel wat veranderd
Alle kinderen kregen dezelfde rechten, kinderen adopteren…
1958: afschaffing toestemming aan vrouw van man voor beroepsactiviteit
Kon haar eigen rechten en plichten niet uitoefenen
1975: homoseksualiteit niet langer strafbaar
Moest stiekem gebeuren
Geldboete of straf
1987: overspel niet langer strafbaar
Straffen voor vrouw zwaarder dan man
2003: holebi-huwelijk mogelijk
2006: adoptie door holebi-koppels mogelijk
- In de toekomst:
Ontwikkelingen ikv genderidentiteit
Juridische meerouderschap (4 juridische ouders)
Bv: homokoppel wil met beste vriendin een kind op wereld zetten, kind
heeft 1 juridische moeder en 1 juridische vader 1 van de twee blijft in
de kou staan
+ stiefouders heel weining rechten ( = juridisch ouderschap aan
stiefouders? )
, Donoranonimiteit
Kind heeft recht op afstammingsinformatie
Die anonimiteit zal sowieso verdwijnen
Internationale adoptie
Heel wat schandalen van ontvoering van biologische ouders
kan internationale adoptie nog?
Draagmoederschap
Niet verboden maar ook niet geregeld
Zorgt voor problemen
Bv: vrouw beslist om als draagmoeder zwanger te worden
Als die bevalt automatisch juridische ouder, dus de wensouders zijn
nog niet meteen de echte juridische ouders (nog een heel proces voor
nodig)
WAAR WORDT HET PERSONEN -EN FAMILIERECHT GEREGELD?
• Nationale wetgeving
– Federaal
– Gemeenschappen en gewesten
– GW
• Internationaal
– EVRM (Europees verdrag voor de rechten van de mens (art. 8!!))
– IVRK (internationaal verdrag voor de rechten van het kind)
– Internationale verdragen
– EU?
• Rechtspraak
- Rechters passen deze wetten en verdragen toe en vullen ze aan met hun
interpretaties
• Rechtsleer
- Rechtsgeleerden bestuderen en verklaren het recht
Waar vind je de wettelijke bepalingen die regelen :
- Welke wederzijdse rechten en plichten tussen echtgenoten bestaan.
= Boek 1, hoofdstuk VI vanaf art. 212 OUD BW
- Dat je aan kinderen geen voornaam mag geven die aanleiding geven tot
verwarring of het kind kunnen schaden.
= boek 1, hoofdstuk 2 art. 370/2 OUD BW
- Dat men vanaf 18 jaar bekwaam is om rechtshandelingen te stellen.
=
- Wat de voorwaarden zijn om een verklaring tot wettelijke samenwoning te
kunnen afleggen.
=
- Dat de afstamming van een kind langs vaderszijde het gevolg kan zijn van
een erkenning door de vader.
=
,HOE LOS IK EEN JURIDISCHE CASUS OP?
5 stappen:
1. Selecteren van de feiten
2. Juridische kwalificeren van de feiten
3. Kijken naar rechtsregels
4. Rechtsregels interpreteren + analyseren (voorwaarde, gevolgen,
uitzondering)
5. Rechtsregels toepassen op de feiten
PERSONENRECHT
STAAT EN BURGERLIJKE STAND
Staat
= de verschillende hoedanigheden die samen de rechtstoestand van een persoon
bepalen
Geven aan wie iemand is in het recht en welke rechten en plichten hij/zij heeft
- Persoon
- Dochter/zoon
- Ouder
- Meerderjarig of minderjarig
- …
Bv. In het verkeer
- Je kan fietser, voetganger of automobilist zijn iedereen zit in zelfde
systeem
MAAR rechten en plichten verschillen naargelang hoedanigheid (fietspad
vs. Rijbaan)
2 doelen van de staat/ hoedanigheden
1. Bepalen welke rechten een persoon heeft
Bv. Enkel meerderjarigen kunnen zelfstandig een huis kopen
2. Bepalen hoe die rechten uitgeoefend worden
Bv. Minderjarigen hebben rechten, maar oefenen ze uit via ouders of
voogd
Wat hoort niet bij de staat:
- Ras
- Gender
- Beroep
Hoe verkrijgt of verandert men de staat van een persoon?
1. Rechtsfeiten
= gebeurtenis die juridische gevolgen heeft, zonder dat iemand dat heeft gewild
Bv.
- Geboorte je krijgt de hoedanigheid van “persoon” of “kind”
- Je wordt 18 jaar je wordt meerderjarig
- Overlijden einde van de rechtspersoonlijkheid
DUS: je verandert van staat zonder dat je daar iets voor doet
2. Rechtshandeling
, = een bewuste handeling met de bedoeling om rechtsgevolgen te creëren of te
wijzigen
Bv.
- Erkenning van een kind verandert de familierechterlijke band (je wordt
ouder)
- Verandering van geslacht andere juridische identiteit
- Huwelijk of echtscheiding nieuwe hoedanigheid: echtgenoot of ex-
echtgenoot
DUS: je veranderd van staat door zelf iets te doen of aan te vragen
3. Gerechtelijke uitspraak
= een rechterlijke beslissing kan ook je staat wijzigen of vaststellen
Bv.
- Een rechter spreekt een adoptie uit nieuwe juridische ouders
- Een echtscheiding wordt uitgesproken
- Een rechter verklaard iemand onbekwaam of onder bewind
DUS: de rechter beslist dat je staat veranderd
4. Wet
= kan zelf bepalen dat iemand van staat verandert of een bepaalde staat krijgt
Bv.
- Nationaliteitswet: iemand die geen Belg was, wordt Belg via naturalisatie
- De wet bepaalt dat meerderjarigheid op 18 jaar begint
DUS: verandering komt rechtstreeks uit de wet, niet door een handeling
van de persoon
Evolutief karakter van de staat van de persoon
1. Vanaf bestaan
= iedere persoon heeft vanaf zijn geboorte een eigen staat
Die bepaalt wie je bent in het recht
2. De staat is evolutief
= de staat verandert doorheen het leven
- Je wordt geboren “kind”
- Je trouwt “echtgenoot”
- Je scheidt “ex-echtgenoot”
DUS: de staat evolueert met je levensloop
3. Openbare orde
= de staat van persoon behoort tot de openbare orde
Dat betekent:
- Hij is wettelijk bepaald
- Je kan hem niet vrij kiezen of verkopen
Je kan dus geen contracten sluiten over je staat
Verandering van staat kan enkel als de wet dat toelaat
4. Evolutie in inhoud
= de inhoud van de staat is mee geëvolueerd met de tijd:
- Ras maakte vroeger deel uit van de staat nu afgeschaft (in strijd met
gelijkheid en mensenrechten)
- Geslacht was vroeger een essentieel element van de staat nu minder
bepalend
INLEIDING
- Familienaam wisselen heel makkelijk, gewoon naar stadshuis (1 malig)
- Je kan onbeperkt van geslacht veranderen
- Als je kind adopteert erven, jou naam dragen
ONTWIKKELINGEN IN HET PERSONEN -EN FAMILIERECHT
- Kinderen buiten een huwelijk geboren hadden minder rechten
Pas veranderd in jaren 80 toen vrouw daarvoor was opgekomen
Europees hof van rechten van de mens riep art.8 op
Basiskern: man, vrouw en kinderen huwelijk heilig dus scheiding toen
verboden
Man = hoofd van gezin
- 19de eeuw:
Huwelijk niet langer verplicht
Buitenechtelijke relatie niet erken
Kinderen buiten het huwelijk geboren = buitenechtelijke kinderen
Man nog steeds hoofd van gezin
Voor wereld oorlog twee = vrouwen handelingsonbekwaam als ze in het
huwelijk treden (voor alles toestemming nodig van echtgenoot)
Na wereld oorlog twee = maatschappelijke praktijken heel wat veranderd
Alle kinderen kregen dezelfde rechten, kinderen adopteren…
1958: afschaffing toestemming aan vrouw van man voor beroepsactiviteit
Kon haar eigen rechten en plichten niet uitoefenen
1975: homoseksualiteit niet langer strafbaar
Moest stiekem gebeuren
Geldboete of straf
1987: overspel niet langer strafbaar
Straffen voor vrouw zwaarder dan man
2003: holebi-huwelijk mogelijk
2006: adoptie door holebi-koppels mogelijk
- In de toekomst:
Ontwikkelingen ikv genderidentiteit
Juridische meerouderschap (4 juridische ouders)
Bv: homokoppel wil met beste vriendin een kind op wereld zetten, kind
heeft 1 juridische moeder en 1 juridische vader 1 van de twee blijft in
de kou staan
+ stiefouders heel weining rechten ( = juridisch ouderschap aan
stiefouders? )
, Donoranonimiteit
Kind heeft recht op afstammingsinformatie
Die anonimiteit zal sowieso verdwijnen
Internationale adoptie
Heel wat schandalen van ontvoering van biologische ouders
kan internationale adoptie nog?
Draagmoederschap
Niet verboden maar ook niet geregeld
Zorgt voor problemen
Bv: vrouw beslist om als draagmoeder zwanger te worden
Als die bevalt automatisch juridische ouder, dus de wensouders zijn
nog niet meteen de echte juridische ouders (nog een heel proces voor
nodig)
WAAR WORDT HET PERSONEN -EN FAMILIERECHT GEREGELD?
• Nationale wetgeving
– Federaal
– Gemeenschappen en gewesten
– GW
• Internationaal
– EVRM (Europees verdrag voor de rechten van de mens (art. 8!!))
– IVRK (internationaal verdrag voor de rechten van het kind)
– Internationale verdragen
– EU?
• Rechtspraak
- Rechters passen deze wetten en verdragen toe en vullen ze aan met hun
interpretaties
• Rechtsleer
- Rechtsgeleerden bestuderen en verklaren het recht
Waar vind je de wettelijke bepalingen die regelen :
- Welke wederzijdse rechten en plichten tussen echtgenoten bestaan.
= Boek 1, hoofdstuk VI vanaf art. 212 OUD BW
- Dat je aan kinderen geen voornaam mag geven die aanleiding geven tot
verwarring of het kind kunnen schaden.
= boek 1, hoofdstuk 2 art. 370/2 OUD BW
- Dat men vanaf 18 jaar bekwaam is om rechtshandelingen te stellen.
=
- Wat de voorwaarden zijn om een verklaring tot wettelijke samenwoning te
kunnen afleggen.
=
- Dat de afstamming van een kind langs vaderszijde het gevolg kan zijn van
een erkenning door de vader.
=
,HOE LOS IK EEN JURIDISCHE CASUS OP?
5 stappen:
1. Selecteren van de feiten
2. Juridische kwalificeren van de feiten
3. Kijken naar rechtsregels
4. Rechtsregels interpreteren + analyseren (voorwaarde, gevolgen,
uitzondering)
5. Rechtsregels toepassen op de feiten
PERSONENRECHT
STAAT EN BURGERLIJKE STAND
Staat
= de verschillende hoedanigheden die samen de rechtstoestand van een persoon
bepalen
Geven aan wie iemand is in het recht en welke rechten en plichten hij/zij heeft
- Persoon
- Dochter/zoon
- Ouder
- Meerderjarig of minderjarig
- …
Bv. In het verkeer
- Je kan fietser, voetganger of automobilist zijn iedereen zit in zelfde
systeem
MAAR rechten en plichten verschillen naargelang hoedanigheid (fietspad
vs. Rijbaan)
2 doelen van de staat/ hoedanigheden
1. Bepalen welke rechten een persoon heeft
Bv. Enkel meerderjarigen kunnen zelfstandig een huis kopen
2. Bepalen hoe die rechten uitgeoefend worden
Bv. Minderjarigen hebben rechten, maar oefenen ze uit via ouders of
voogd
Wat hoort niet bij de staat:
- Ras
- Gender
- Beroep
Hoe verkrijgt of verandert men de staat van een persoon?
1. Rechtsfeiten
= gebeurtenis die juridische gevolgen heeft, zonder dat iemand dat heeft gewild
Bv.
- Geboorte je krijgt de hoedanigheid van “persoon” of “kind”
- Je wordt 18 jaar je wordt meerderjarig
- Overlijden einde van de rechtspersoonlijkheid
DUS: je verandert van staat zonder dat je daar iets voor doet
2. Rechtshandeling
, = een bewuste handeling met de bedoeling om rechtsgevolgen te creëren of te
wijzigen
Bv.
- Erkenning van een kind verandert de familierechterlijke band (je wordt
ouder)
- Verandering van geslacht andere juridische identiteit
- Huwelijk of echtscheiding nieuwe hoedanigheid: echtgenoot of ex-
echtgenoot
DUS: je veranderd van staat door zelf iets te doen of aan te vragen
3. Gerechtelijke uitspraak
= een rechterlijke beslissing kan ook je staat wijzigen of vaststellen
Bv.
- Een rechter spreekt een adoptie uit nieuwe juridische ouders
- Een echtscheiding wordt uitgesproken
- Een rechter verklaard iemand onbekwaam of onder bewind
DUS: de rechter beslist dat je staat veranderd
4. Wet
= kan zelf bepalen dat iemand van staat verandert of een bepaalde staat krijgt
Bv.
- Nationaliteitswet: iemand die geen Belg was, wordt Belg via naturalisatie
- De wet bepaalt dat meerderjarigheid op 18 jaar begint
DUS: verandering komt rechtstreeks uit de wet, niet door een handeling
van de persoon
Evolutief karakter van de staat van de persoon
1. Vanaf bestaan
= iedere persoon heeft vanaf zijn geboorte een eigen staat
Die bepaalt wie je bent in het recht
2. De staat is evolutief
= de staat verandert doorheen het leven
- Je wordt geboren “kind”
- Je trouwt “echtgenoot”
- Je scheidt “ex-echtgenoot”
DUS: de staat evolueert met je levensloop
3. Openbare orde
= de staat van persoon behoort tot de openbare orde
Dat betekent:
- Hij is wettelijk bepaald
- Je kan hem niet vrij kiezen of verkopen
Je kan dus geen contracten sluiten over je staat
Verandering van staat kan enkel als de wet dat toelaat
4. Evolutie in inhoud
= de inhoud van de staat is mee geëvolueerd met de tijd:
- Ras maakte vroeger deel uit van de staat nu afgeschaft (in strijd met
gelijkheid en mensenrechten)
- Geslacht was vroeger een essentieel element van de staat nu minder
bepalend
