Samenvatting Sociaal recht Handelswetenschappen

Sociaal recht

Collectief arbeidsrecht
Arbeidsrecht is het geheel van rechtsregels dat de verhouding tussen WN en WG
regelt. Het collectief arbeidsrecht is het deel van het arbeidsrecht dat betrekking
heeft op de collectieve aspecten van arbeid.
 Het gaat hier over aanwerven, tewerkstellen en ontslaan.
 Partijen bij het collectief overleg: sociale partners
 Instellingen van collectief overleg tussen WN en WG
 Drukkingsmiddelen bij collectief overleg: staking en lock-out
o Staking
= Bewust en collectief niet uitvoeren van de arbeid om druk uit te
oefenen. Het recht tot staken is een wettelijk erkend recht waardoor
deelname aan staking dus geen grond is tot ontslag. Kan op
verschillende manier:
 Arbeid niet uitvoeren
 Arbeid niet normaal uitvoeren
Inkomstensituatie van staker:
 Geen recht op loon
 Een gesyndiceerde WN krijgt een vergoeding van de vakbond.
o Lock-out
= WG weigert om werkwillige WN te laten werken of werkvloer te
betreden om zo bijboorbeeld druk te zetten tijden collectieve
loonsonderhandelingen. Dit is onwettig en komt zelden voor, maar
WN hebben dus wel recht op schadevergoeding = loon.
 Resultaat van collectief overleg: collectieve arbeidsovereenkomst
Sociale partners
 Aan we Wnzijde: Werknmersvereniging (vakbond), 3 representatieve
vakbonden (ACV, ACLVB en ABVV), geen rechtspersoonlijkheid, toch
verschillende wettelijke opdrachten.
o ACV = Algemeen christelijk vakverbond = koepelorganisatie
o ABVV = Algemeen belgisch vakverbond = koepelorganisatie
o ACLVB = Algemeen centrale der liberale vakbonden van belgië
 Aan de Wgzijde: Werkgeversvereniging, meerdere representatieve
verenigingen, vaak rechtspersoonlijkheid en verschillende wettelijke
opdrachten.
o VBO = Verbond van belgische ondernemingen = koepelorganisatie
o UNIZO = Unie van zelfstandige ondernemingen
o Boerenbond
o Vele andere organisaties, meestal per bedrijfstak

De 10 toplui van de belangrijkste representatieve organisaties vormen de ‘groep
van 10’ die wordt voortgezeten door de voorzitter van het VBO. De groep van 10
is het hoogste, informeel orgaan waarin overlegd wordt.
 Voorzitter = Rene Branders

,Instellingen van sociaal overleg
 Nationale Arbeidsraad
o Adviezen geven
= Kan naar aanleiding van nieuwe wetgeving of ter evaluatie van
bestaande wetgeving.
o CAO’s sluiten
= Akkoorden gesloten tussen 1 of meerdere, Wnorganisaties of
Wgorganisaties. Tot nu toe zijn er al 172 CAO’s gesloten over zeer
belangrijke onderwerpen en deze gelden voor gans België.
o De economisch activiteiten worden ingedeeld in bedrijfssectoren en
per bedrijdssector is er een paritair comité.
 Paritair comité is een overlegorgaan tussen WG en WN en is
samengesteld uit een gelijk aantal vertegenwoordigers van
Wgorganisaties en Wnorganisaties.
Opdrachten van paritair comité:
 CAO’s sluiten die arbeidsvoorwaarden van WN vastleggen.
 Bemiddelen in geschillen
 Adviezen geven
 Door de wetgever toevertrouwde taken
 Ondernemingsraad
= Paritair orgaan dat aanwezig moet zijn in ondernemingen met minstens
100 WN. Het bestaat uit:
o Wnvertegenwoordigers verkozen door WN bij de sociale
verkiezingen (om de 4 jaar).
o Wgvertegenwoordigers aangeduid door WG onder leidinggevenden.
Taak:
o Geïnformeerd worden
o Adviseren
o Beslissen, maar uitzonderlijk
 Comité voor preventie en bescherming op het werk
= Aanwezig in ondernemingen met minstens 50 WN en bestaat uit:
o Wnvertegenwoordigers verkozen door WN bij sociale verkiezingen.
o Wgvertegenwoordigers aangeduid door WG onder leidinggevenden.
Taak:
o Adviseren en geïnformeerd worden
o Inzake welzijn op het werk
o Als er geen ondernemingsraad is, dan economische en financiële
informatie geven.
 Vakbondsafvaardiging
= De voorwaarden voor het oprichten van een vakbondsafvaardiging
verschillen van sector tot sector. De werknemers, die de bij een vakbond
aangesloten personeelsleden vertegenwoordigen, worden aangeduid door
vakbonden of worden verkozen door de WN.

, Hun taak is:
o Onderhandelen over CAO’s
o Controle op naleving van sociaal recht
o Tussenkomst geschillen
o Geïnformeerd worden
 Europese ondernemingsraad
= Moet aanwezig zijn in ondernemingen die in de EU minstens 1000
werknemers tewerkstellen of in ondernemingen die in minstens 2 lidstaten
minstens 150 werknemers tewerkstellen. Het hoofdbestuur:
o Vergadert met Wnvertegenwoordigers uit lidstaten waar de
ondernemig personeel tewerkstelt.
o Vergadert doorgaans 1 of 2 keer per jaar.
Taak:
o Over transnationale aangelegendheden geïnformeer worden
o Advies geven

Collectieve arbeidsovereenkomst
CAO moet voldoen aan een taalvoorwaarde en een aantal inhoudelijke
voorwaarden. CA is een schriftelijke overeenkomst tussen 1 of meerdere
representatieve wnorganisaties:
 1 of meer WG
= OndernemingsCAO
 1 of meer representatieve Wgorganisaties
= CAO in paritair comité of nationale arbeidsraad
In de collectieve arbeidsovereenkomst hebben we 2 soorten bepalingen:
 Normatieve bepalingen
= Leggen de individuele/collectieve rechten en plichten van WN en WG
vast.
 Obligatoire bepalingen
= Verplichtingen van de ondertekende partijen.

De CA is altijd en automatisch bindend voor:
 In geval van ondernemings-CAO: WG die CAO tekende.
 In geval van sectorale of intersectorale CAO: WG die lid zijn van
wgorganisatie die CAO tekende.
De CA is bindend na bekendmaking in BS:
 Enkel voor CAO’s uit paritair comité of nationale arbeidsraad.
 Bindend voor alle WG die onder het toepassingsgebied vallen, maar hier
kan van afgeweken worden met een overeenkomst met de individuele WN.
De CA is bindend na een algemeen verbindende verklaring bij KB:
 Enkel voor CAO’s uit paritair comité of narionale arbeidsraad.
 CAO heeft waarde van wet voor alle WG die onder toepassingsgebied
vallen.
 Het niet respecteren van CAO is een strafbaar feit.
De CA is bindend voor alle WN van gebonden WG.

, Individueel arbeidsrecht
Kenmerken van arbeidsrecht:
 De regels van het arbeidsrecht zijn terug te vinden in verschillende
wettelijke bepalingen.
o Europees recht
= Bijvoorbeeld wachttijd is in bepaalde gevallen arbeidstijd.
o Nationale bronnen
= Wetten, KB’s, MB’s, decreten en CAO’s
 Regels zijn doorgaans dwingend ten voordele van de WN aangezien de WN
de zwakkere, te beschermen partij is in de arbeidsrelatie. Gevolg:
o Clausules die rechten van WN verminderen of verplichtingen van WN
verzwaren, zijn ongeldig.
o Ongunstige clausules kunnen niet afgedwongen worden.

Sollicitatie: CAO nr. 38 van nationale arbeidsraad
Afdwingbare regels:
 Recht op gelijke behandeling tijdens sollicitatieproces.
o Wordt versterkt door de antidiscriminatiewet en de genderwet.
o Als er toch bewezen discriminatie is, dan heeft men recht op een
schadevergoeding = 6 maanden loon.
 Kosten voor examens en onderzoeken zijn ten laste van WG.
 Documenten van sollicitant moet teruggegeven worden.
Niet-afdwingbare gedragsregels:
 Eerbiediging van recht op privacy
o WG mag bijvoorbeeld geen vragen stellen over zwangerschap of
iemand weigeren omwille van zwangerschap.
 Correcte informatie geven
= WG moet correcte informatie geven over vacature, sollicitant moet
correcte informatie over zichzelf geven.
 Vertrouwelijkheid van uitgewisselde informatie.
 Sollicitatie binnen redelijke termijn afronden.

Arbeidsovereenkomst
Het voorwerp van een arbeidsovereenkomst moet aanwezig en wederkerig zijn:
 WN verbindt zich ertoe arbeid te verrichten tegen een bepaald loon
onder gezag van de WG. WG moet loon betalen en tewerkstelling
verschaffen.
Gevolgen als er een arbeidsovereenkomt is:
 Arbeidsrecht is van toepassing
 Socialezekerheidsrecht voor WN is van toepassing

Een overeenkomst houdt in dat de WG en WN uit vrije wil akkoord gaan om met
elkaar samen te werken. Er zijn ook enkele voorbeeld van personen die geen
overeenkomst hebben en dus geen WN zijn:
 Personen met statutaire tewerkstelling bij de overheid (= Ambtenaren)
o Eigen personeelsstatuut
o Grotere bescherming tegen bijvoorbeeld ontslag