`
Basis Psychologie Examen
1
,Hoofdstuk 1 Inleiding: geest, gedrag en wetenschap
1. Wat is psychologie en wat is het niet?
• Kernconcept / definitie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
(In de PPT staan de invullingen open, maar dit is wat er bedoeld wordt.)
• Pseudopsychologie
o Geen echte wetenschap.
o Baseert zich op aannames, intuïtie of onbewezen overtuigingen.
o Verwijzing naar voorbeeld: games en geweld.
• Wetenschappelijke methode vs. speculatie
o Psychologie = gebaseerd op observatie (empirie).
o Belangrijke kernvraag: Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis?
2. Kritische denkvaardigheden
Lezen in de cursus!
• Wat is de bron?
• Is de bewering redelijk of extreem?
• Wat is het bewijsmateriaal?
• Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
• Vermijden we denkfouten?
• Zijn er meerdere invalshoeken nodig voor dit probleem?
3. Belangrijkste perspectieven in de psychologie
• Scheiding lichaam–geest + modern biologisch perspectief
• Begin wetenschappelijke psychologie + modern cognitief perspectief
• Behavioristisch perspectief
• Perspectieven vanuit de gehele persoon:
o psychodynamisch
o humanistisch
o karaktertrekken & temperament
• Ontwikkelingsperspectief
• Sociocultureel perspectief
Lezen?
2
,4. Voorgeschiedenis van de psychologie
4.1 Griekse filosofen
• Hadden zowel zinvolle als bizarre ideeën.
• Waarnemingen = interpretaties van de wereld.
• Emoties kunnen denken verstoren.
• Emoties gelokaliseerd in hart, lever, milt etc.
• Geen wetenschap: pure speculatie, nooit empirisch getest.
4.2 Middeleeuwen
• Sterke invloed van geloof / kerk.
• Geest/ziel = goddelijke schepping → mysterie, niet bestudeerbaar.
• Psychologische onderwerpen vielen buiten natuurwetten.
5. Scheiding van lichaam en geest → modern biologisch perspectief
5.1 Descartes en het dualisme
• Mens bestaat uit:
o spirituele geest
o fysiek lichaam
• Paradoxaal: maakte wetenschappelijke studie van het lichaam toegankelijk.
• Gevoelens en gedrag = verklaarbaar via zenuwstelsel, niet via spirituele
krachten.
• Link met dieronderzoek:
o Zintuigen zetten prikkels om in zenuwimpulsen.
o Spieren reageren daarop.
5.2 Voorloper modern biologisch perspectief
• Idee: biologische processen = basis van:
o sensaties
o reflexmatig gedrag
3
, 6. Modern biologisch perspectief
• Gedrag en persoonlijkheid = resultaat van:
o zenuwstelsel
o endocrien stelsel
o genen
• Geen dualisme meer → geest = product van het brein.
• Twee subdisciplines:
1. Neurowetenschap
§ Hoe hersenen mentale processen genereren.
2. Evolutionaire psychologie
§ Gedrag/mentale processen = resultaat van natuurlijke selectie en
adaptaties.
7. Begin van wetenschappelijke psychologie + modern cognitief perspectief
7.1 Wundt – structuralisme
• “Vader” van de experimentele psychologie.
• Structuralisme (Titchener):
o Analogie met periodiek systeem: geest = combinatie van elementaire
processen.
o Elementen zoals gewaarwording, geheugen, waarneming, aandacht,
emotie, denken, taal.
• Eerste laboratorium (1879).
• Methode: introspectie
o Observeren en beschrijven van eigen bewuste ervaringen.
7.2 James – functionalisme
• Geïnspireerd door Darwin.
• Focus niet op structuur, maar op functie van geest en gedrag:
o adaptatie aan omgeving.
• Doel: begrijpen hoe psychologie het leven kan verbeteren.
7.3 Modern cognitief perspectief
• Cognities = vormen van informatieverwerking.
• Metafoor: computer
o Gedachten/handelingen ontstaan doordat hersenen informatie
interpreteren en reacties genereren.
4
Basis Psychologie Examen
1
,Hoofdstuk 1 Inleiding: geest, gedrag en wetenschap
1. Wat is psychologie en wat is het niet?
• Kernconcept / definitie: wetenschap van gedrag en mentale processen.
(In de PPT staan de invullingen open, maar dit is wat er bedoeld wordt.)
• Pseudopsychologie
o Geen echte wetenschap.
o Baseert zich op aannames, intuïtie of onbewezen overtuigingen.
o Verwijzing naar voorbeeld: games en geweld.
• Wetenschappelijke methode vs. speculatie
o Psychologie = gebaseerd op observatie (empirie).
o Belangrijke kernvraag: Hoe vergaren psychologen nieuwe kennis?
2. Kritische denkvaardigheden
Lezen in de cursus!
• Wat is de bron?
• Is de bewering redelijk of extreem?
• Wat is het bewijsmateriaal?
• Kan de conclusie beïnvloed zijn door bias?
• Vermijden we denkfouten?
• Zijn er meerdere invalshoeken nodig voor dit probleem?
3. Belangrijkste perspectieven in de psychologie
• Scheiding lichaam–geest + modern biologisch perspectief
• Begin wetenschappelijke psychologie + modern cognitief perspectief
• Behavioristisch perspectief
• Perspectieven vanuit de gehele persoon:
o psychodynamisch
o humanistisch
o karaktertrekken & temperament
• Ontwikkelingsperspectief
• Sociocultureel perspectief
Lezen?
2
,4. Voorgeschiedenis van de psychologie
4.1 Griekse filosofen
• Hadden zowel zinvolle als bizarre ideeën.
• Waarnemingen = interpretaties van de wereld.
• Emoties kunnen denken verstoren.
• Emoties gelokaliseerd in hart, lever, milt etc.
• Geen wetenschap: pure speculatie, nooit empirisch getest.
4.2 Middeleeuwen
• Sterke invloed van geloof / kerk.
• Geest/ziel = goddelijke schepping → mysterie, niet bestudeerbaar.
• Psychologische onderwerpen vielen buiten natuurwetten.
5. Scheiding van lichaam en geest → modern biologisch perspectief
5.1 Descartes en het dualisme
• Mens bestaat uit:
o spirituele geest
o fysiek lichaam
• Paradoxaal: maakte wetenschappelijke studie van het lichaam toegankelijk.
• Gevoelens en gedrag = verklaarbaar via zenuwstelsel, niet via spirituele
krachten.
• Link met dieronderzoek:
o Zintuigen zetten prikkels om in zenuwimpulsen.
o Spieren reageren daarop.
5.2 Voorloper modern biologisch perspectief
• Idee: biologische processen = basis van:
o sensaties
o reflexmatig gedrag
3
, 6. Modern biologisch perspectief
• Gedrag en persoonlijkheid = resultaat van:
o zenuwstelsel
o endocrien stelsel
o genen
• Geen dualisme meer → geest = product van het brein.
• Twee subdisciplines:
1. Neurowetenschap
§ Hoe hersenen mentale processen genereren.
2. Evolutionaire psychologie
§ Gedrag/mentale processen = resultaat van natuurlijke selectie en
adaptaties.
7. Begin van wetenschappelijke psychologie + modern cognitief perspectief
7.1 Wundt – structuralisme
• “Vader” van de experimentele psychologie.
• Structuralisme (Titchener):
o Analogie met periodiek systeem: geest = combinatie van elementaire
processen.
o Elementen zoals gewaarwording, geheugen, waarneming, aandacht,
emotie, denken, taal.
• Eerste laboratorium (1879).
• Methode: introspectie
o Observeren en beschrijven van eigen bewuste ervaringen.
7.2 James – functionalisme
• Geïnspireerd door Darwin.
• Focus niet op structuur, maar op functie van geest en gedrag:
o adaptatie aan omgeving.
• Doel: begrijpen hoe psychologie het leven kan verbeteren.
7.3 Modern cognitief perspectief
• Cognities = vormen van informatieverwerking.
• Metafoor: computer
o Gedachten/handelingen ontstaan doordat hersenen informatie
interpreteren en reacties genereren.
4
