Samenvatting fysiologie
Inhoud
1) Ontwikkeling .................................................................................................................................................. 5
Bevruchting ..................................................................................................................................................... 5
Embryonale Ontwikkeling ................................................................................................................................ 7
Klieving ........................................................................................................................................................ 7
Blastocyst en implantatie ............................................................................................................................ 9
Gastrulatie ...................................................................................................................................................... 9
Vorming van het Mesoderm ........................................................................................................................... 10
Coeloom en Pseudocoeloom ........................................................................................................................ 10
Organogenese ............................................................................................................................................... 11
Organogenese in Vertebraten..................................................................................................................... 11
Neurulatie.................................................................................................................................................. 11
Embryogenese .............................................................................................................................................. 13
Controle van Ontwikkelingsprocessen op verschillende niveaus ............................................................... 14
Embryonale Inductie.................................................................................................................................. 15
2) Organisatie menselijk lichaam en histologie ............................................................................................. 18
Organisatie van het Vertebratenlichaam........................................................................................................ 18
Lichaamsholtes............................................................................................................................................. 18
Weefsels ....................................................................................................................................................... 19
Epitheelweefsel ......................................................................................................................................... 20
Steunweefsel ............................................................................................................................................. 22
Spierweefsel .............................................................................................................................................. 26
Zenuwweefsel ........................................................................................................................................... 28
Organen en orgaanstelsels ............................................................................................................................ 31
Orgaanstelsels........................................................................................................................................... 31
Homeostase.................................................................................................................................................. 32
3) Spijsvertering ............................................................................................................................................... 33
De Menselijke Spijsvertering .......................................................................................................................... 33
Wanden spijsverteringskanaal ................................................................................................................... 34
Mond en keelholte: mechanische afbraak ................................................................................................. 34
Mond en keelholte: enzymatische afbraak ................................................................................................. 34
Mond en keelholte: slikbeweging ............................................................................................................... 35
Mond en keelholte: slikreflex ..................................................................................................................... 36
Slokdarm (oesophagus) ............................................................................................................................. 36
Maag.......................................................................................................................................................... 36
Dunne darm............................................................................................................................................... 38
1
, Geassocieerde organen: pancreas ............................................................................................................ 38
Geassocieerde organen: lever en galblaas................................................................................................. 39
Dunne darm: jejenum en ileum.................................................................................................................. 40
Absorptie ................................................................................................................................................... 41
Dikke darm ................................................................................................................................................ 41
Regulatie spijsvertering ................................................................................................................................. 42
Geassocieerde organen : regulatie glucose in bloed .................................................................................. 43
Regulatie voedselopname ............................................................................................................................. 44
Neuro-endocriene controle van voedselgedrag ............................................................................................. 44
Voedselenergie en essentiële nutriënten ....................................................................................................... 45
College 4: Excretiestelsel................................................................................................................................ 46
Osmoregulatie en het excretiestelsel ............................................................................................................ 46
Osmolariteit en osmotische balans............................................................................................................... 46
Evolutie van de nier bij vertebraten ................................................................................................................ 47
Stikstofhoudende afvalstoffen ...................................................................................................................... 48
De nier bij zoogdieren .................................................................................................................................... 48
Reabsorptie en Secretie ................................................................................................................................ 50
Excretie ......................................................................................................................................................... 50
Transport in het nefron .................................................................................................................................. 50
1. Transport in proximale nierkronkelbuis ............................................................................................. 50
2. Transport t.h.v. de lus van Henle............................................................................................................. 51
3. Transport in de distale nierkronkelbuis en verzamelbuis ........................................................................ 52
4. Verloop van vasa recta ........................................................................................................................... 52
Hormonale controle van de osmoregulatie.................................................................................................... 53
College 5: Het circulatorisch systeem : de bloedsomloop ............................................................................ 55
Hartcyclus ..................................................................................................................................................... 55
Hartkleppen............................................................................................................................................... 57
Hartcyclus ................................................................................................................................................. 57
Contractie van de hartspier ........................................................................................................................... 58
Elektrocardiogram (ECG of EKG) ................................................................................................................ 58
Karakteristieken van bloedvezels................................................................................................................... 60
Cardiovasculaire ziektes ............................................................................................................................... 62
Risicofactoren voor cardiovasculaire aandoeningen: ................................................................................ 62
Samenstelling en functie van het bloed ......................................................................................................... 63
Functies van bloed .................................................................................................................................... 63
Bloedsamenstelling ................................................................................................................................... 63
College 6: Ademhaling / Gasuitwisseling ....................................................................................................... 66
Cellulaire ademhaling (respiratie) ................................................................................................................. 66
2
, Transport van gassen ..................................................................................................................................... 66
Principes van gasdiffusie ........................................................................................................................... 66
Transport van O2 ........................................................................................................................................ 67
Transport van CO2 ..................................................................................................................................... 69
Gasuitwisselingssystemen ............................................................................................................................ 71
Gasuitwisseling via de longen .................................................................................................................... 71
Longventilatie ................................................................................................................................................ 72
College 7: Het Musculo-skeletaal stelsel = musculair + skeletaal stelsel ................................................... 75
Types van skelet ............................................................................................................................................ 75
Hydroskelet ............................................................................................................................................... 75
Exoskelet ................................................................................................................................................... 75
Endoskelet................................................................................................................................................. 76
Been .............................................................................................................................................................. 77
Beenstructuur............................................................................................................................................ 78
Been ‘hermodelering’ ................................................................................................................................ 78
Gewrichten – “joints”..................................................................................................................................... 79
Beweging van de skeletspieren...................................................................................................................... 79
Structuur van de skeletspier ...................................................................................................................... 80
Contractie van de skeletspier .................................................................................................................... 81
Types van spiervezels .................................................................................................................................... 84
College 8: Endocrien - Hormonaal Systeem................................................................................................... 85
Chemische boodschappermoleculen ........................................................................................................... 85
Paracriene Regulatoren ............................................................................................................................. 86
Endocrien Systeem ....................................................................................................................................... 87
Soorten Hormonen ........................................................................................................................................ 88
Lipofiele Hormonen ................................................................................................................................... 89
Hydrofiele Hormonen ................................................................................................................................ 91
Hypofyse-hypothalamus ............................................................................................................................... 94
Neurohypofyse .......................................................................................................................................... 95
Adenohypofyse .......................................................................................................................................... 96
Afwijkingen adenohypofyse ....................................................................................................................... 98
Perifere endocriene klieren ............................................................................................................................ 98
Schildklier.................................................................................................................................................. 99
Bijnieren .................................................................................................................................................. 101
Pancreas.................................................................................................................................................. 102
Gonaden.................................................................................................................................................. 103
Andere hormonen .................................................................................................................................... 103
RAAS-systeem (zie nieren) ....................................................................................................................... 104
3
, Gastcollege: Stimulus-responsieve, vormgeheugen- en programmeerbare materialen .................................... 105
College 10) Het zenuwstelsel........................................................................................................................ 109
Mechanisme Zenuwimpuls ......................................................................................................................... 110
Synapsen .................................................................................................................................................... 113
Neurotransmitters ....................................................................................................................................... 114
Synaptische Integratie ................................................................................................................................. 115
Habituatie ................................................................................................................................................... 115
Drugsverslaving ........................................................................................................................................... 116
Centraal Zenuwstelsel................................................................................................................................. 117
Basisplan vertebrate hersenen .................................................................................................................... 117
Vertebrate hersenen ................................................................................................................................ 118
Cerebrum ................................................................................................................................................ 118
Complexe functies hersenen ................................................................................................................... 120
Andere Hersenstructuren ........................................................................................................................ 120
Ruggenmerg ............................................................................................................................................ 121
Perifeer Zenuwstelsel .................................................................................................................................... 122
Perifeer Zenuwstelsel thv. ruggenmerg .................................................................................................... 122
Somatisch Zenuwstelsel ............................................................................................................................... 122
Autonoom Zenuwstelsel ................................................................................................................................ 123
4
Inhoud
1) Ontwikkeling .................................................................................................................................................. 5
Bevruchting ..................................................................................................................................................... 5
Embryonale Ontwikkeling ................................................................................................................................ 7
Klieving ........................................................................................................................................................ 7
Blastocyst en implantatie ............................................................................................................................ 9
Gastrulatie ...................................................................................................................................................... 9
Vorming van het Mesoderm ........................................................................................................................... 10
Coeloom en Pseudocoeloom ........................................................................................................................ 10
Organogenese ............................................................................................................................................... 11
Organogenese in Vertebraten..................................................................................................................... 11
Neurulatie.................................................................................................................................................. 11
Embryogenese .............................................................................................................................................. 13
Controle van Ontwikkelingsprocessen op verschillende niveaus ............................................................... 14
Embryonale Inductie.................................................................................................................................. 15
2) Organisatie menselijk lichaam en histologie ............................................................................................. 18
Organisatie van het Vertebratenlichaam........................................................................................................ 18
Lichaamsholtes............................................................................................................................................. 18
Weefsels ....................................................................................................................................................... 19
Epitheelweefsel ......................................................................................................................................... 20
Steunweefsel ............................................................................................................................................. 22
Spierweefsel .............................................................................................................................................. 26
Zenuwweefsel ........................................................................................................................................... 28
Organen en orgaanstelsels ............................................................................................................................ 31
Orgaanstelsels........................................................................................................................................... 31
Homeostase.................................................................................................................................................. 32
3) Spijsvertering ............................................................................................................................................... 33
De Menselijke Spijsvertering .......................................................................................................................... 33
Wanden spijsverteringskanaal ................................................................................................................... 34
Mond en keelholte: mechanische afbraak ................................................................................................. 34
Mond en keelholte: enzymatische afbraak ................................................................................................. 34
Mond en keelholte: slikbeweging ............................................................................................................... 35
Mond en keelholte: slikreflex ..................................................................................................................... 36
Slokdarm (oesophagus) ............................................................................................................................. 36
Maag.......................................................................................................................................................... 36
Dunne darm............................................................................................................................................... 38
1
, Geassocieerde organen: pancreas ............................................................................................................ 38
Geassocieerde organen: lever en galblaas................................................................................................. 39
Dunne darm: jejenum en ileum.................................................................................................................. 40
Absorptie ................................................................................................................................................... 41
Dikke darm ................................................................................................................................................ 41
Regulatie spijsvertering ................................................................................................................................. 42
Geassocieerde organen : regulatie glucose in bloed .................................................................................. 43
Regulatie voedselopname ............................................................................................................................. 44
Neuro-endocriene controle van voedselgedrag ............................................................................................. 44
Voedselenergie en essentiële nutriënten ....................................................................................................... 45
College 4: Excretiestelsel................................................................................................................................ 46
Osmoregulatie en het excretiestelsel ............................................................................................................ 46
Osmolariteit en osmotische balans............................................................................................................... 46
Evolutie van de nier bij vertebraten ................................................................................................................ 47
Stikstofhoudende afvalstoffen ...................................................................................................................... 48
De nier bij zoogdieren .................................................................................................................................... 48
Reabsorptie en Secretie ................................................................................................................................ 50
Excretie ......................................................................................................................................................... 50
Transport in het nefron .................................................................................................................................. 50
1. Transport in proximale nierkronkelbuis ............................................................................................. 50
2. Transport t.h.v. de lus van Henle............................................................................................................. 51
3. Transport in de distale nierkronkelbuis en verzamelbuis ........................................................................ 52
4. Verloop van vasa recta ........................................................................................................................... 52
Hormonale controle van de osmoregulatie.................................................................................................... 53
College 5: Het circulatorisch systeem : de bloedsomloop ............................................................................ 55
Hartcyclus ..................................................................................................................................................... 55
Hartkleppen............................................................................................................................................... 57
Hartcyclus ................................................................................................................................................. 57
Contractie van de hartspier ........................................................................................................................... 58
Elektrocardiogram (ECG of EKG) ................................................................................................................ 58
Karakteristieken van bloedvezels................................................................................................................... 60
Cardiovasculaire ziektes ............................................................................................................................... 62
Risicofactoren voor cardiovasculaire aandoeningen: ................................................................................ 62
Samenstelling en functie van het bloed ......................................................................................................... 63
Functies van bloed .................................................................................................................................... 63
Bloedsamenstelling ................................................................................................................................... 63
College 6: Ademhaling / Gasuitwisseling ....................................................................................................... 66
Cellulaire ademhaling (respiratie) ................................................................................................................. 66
2
, Transport van gassen ..................................................................................................................................... 66
Principes van gasdiffusie ........................................................................................................................... 66
Transport van O2 ........................................................................................................................................ 67
Transport van CO2 ..................................................................................................................................... 69
Gasuitwisselingssystemen ............................................................................................................................ 71
Gasuitwisseling via de longen .................................................................................................................... 71
Longventilatie ................................................................................................................................................ 72
College 7: Het Musculo-skeletaal stelsel = musculair + skeletaal stelsel ................................................... 75
Types van skelet ............................................................................................................................................ 75
Hydroskelet ............................................................................................................................................... 75
Exoskelet ................................................................................................................................................... 75
Endoskelet................................................................................................................................................. 76
Been .............................................................................................................................................................. 77
Beenstructuur............................................................................................................................................ 78
Been ‘hermodelering’ ................................................................................................................................ 78
Gewrichten – “joints”..................................................................................................................................... 79
Beweging van de skeletspieren...................................................................................................................... 79
Structuur van de skeletspier ...................................................................................................................... 80
Contractie van de skeletspier .................................................................................................................... 81
Types van spiervezels .................................................................................................................................... 84
College 8: Endocrien - Hormonaal Systeem................................................................................................... 85
Chemische boodschappermoleculen ........................................................................................................... 85
Paracriene Regulatoren ............................................................................................................................. 86
Endocrien Systeem ....................................................................................................................................... 87
Soorten Hormonen ........................................................................................................................................ 88
Lipofiele Hormonen ................................................................................................................................... 89
Hydrofiele Hormonen ................................................................................................................................ 91
Hypofyse-hypothalamus ............................................................................................................................... 94
Neurohypofyse .......................................................................................................................................... 95
Adenohypofyse .......................................................................................................................................... 96
Afwijkingen adenohypofyse ....................................................................................................................... 98
Perifere endocriene klieren ............................................................................................................................ 98
Schildklier.................................................................................................................................................. 99
Bijnieren .................................................................................................................................................. 101
Pancreas.................................................................................................................................................. 102
Gonaden.................................................................................................................................................. 103
Andere hormonen .................................................................................................................................... 103
RAAS-systeem (zie nieren) ....................................................................................................................... 104
3
, Gastcollege: Stimulus-responsieve, vormgeheugen- en programmeerbare materialen .................................... 105
College 10) Het zenuwstelsel........................................................................................................................ 109
Mechanisme Zenuwimpuls ......................................................................................................................... 110
Synapsen .................................................................................................................................................... 113
Neurotransmitters ....................................................................................................................................... 114
Synaptische Integratie ................................................................................................................................. 115
Habituatie ................................................................................................................................................... 115
Drugsverslaving ........................................................................................................................................... 116
Centraal Zenuwstelsel................................................................................................................................. 117
Basisplan vertebrate hersenen .................................................................................................................... 117
Vertebrate hersenen ................................................................................................................................ 118
Cerebrum ................................................................................................................................................ 118
Complexe functies hersenen ................................................................................................................... 120
Andere Hersenstructuren ........................................................................................................................ 120
Ruggenmerg ............................................................................................................................................ 121
Perifeer Zenuwstelsel .................................................................................................................................... 122
Perifeer Zenuwstelsel thv. ruggenmerg .................................................................................................... 122
Somatisch Zenuwstelsel ............................................................................................................................... 122
Autonoom Zenuwstelsel ................................................................................................................................ 123
4