100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Recht in de samenleving - Publiek Recht

Beoordeling
-
Verkocht
2
Pagina's
56
Geüpload op
16-12-2025
Geschreven in
2025/2026

Samenvatting Recht in de samenleving - Publiek Recht Leerkracht is Jan Fiers Samenvatting is gemaakt uit: notities uit les + boek pag. 17 t.e.m. 150 Deel 1: Recht en de overheid Deel 2: Recht en justitie Deel 3: Mensenrechten

Meer zien Lees minder
Instelling
Vak













Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Gekoppeld boek

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
Deel 1, deel 2, deel 3 tot pag. 150 (dus 17-150)
Geüpload op
16 december 2025
Aantal pagina's
56
Geschreven in
2025/2026
Type
Samenvatting

Onderwerpen

Voorbeeld van de inhoud

Publiek recht




1 Inhoudsopgave
I. RECHT EN DE OVERHEID....................................................................................................... 4
1 WAT IS RECHT? ..................................................................................................................... 4
1.1 GEDRAGSREGELS EN NORMEN DIE ORDE BRENGEN IN EEN SAMENLEVING ............................................... 4
1.2 OPGELEGD DOOR DE OVERHEID .................................................................................................. 4
1.3 DWINGEND KARAKTER VAN RECHT ................................................................................................ 5

2 INDELING VAN HET RECHT .................................................................................................... 5
2.1 PUBLIEK EN PRIVAAT RECHT ........................................................................................................ 5
2.2 INTERNATIONAAL RECHT EN NATIONAAL RECHT ................................................................................ 6
2.3 STRAFBAAR OF NIET STRAFBAAR ................................................................................................... 7
3 EEN DEMOCRATISCHE OVERHEID ......................................................................................... 9

3.1 WAT IS EEN OVERHEID? ............................................................................................................. 9
3.2 WAT IS EEN DEMOCRATIE?.......................................................................................................... 9
3.2.1 Inspraak van het volk .....................................................................................................10
3.2.2 Een debatcultuur ...........................................................................................................10
3.2.3 Een rechtsstaat .............................................................................................................10
3.2.4 Scheiding der machten ..................................................................................................10
3.3 BELGIË ALS DEMOCRATIE ......................................................................................................... 11
3.3.1 Monarchie .....................................................................................................................11
3.3.2 Representatieve democratie...........................................................................................11
3.3.3 Parlementaire democratie ..............................................................................................11
4 BELGIË: OVERHEDEN EN REGELGEVINGEN ........................................................................... 12
4.1 HET INTERNATIONALE NIVEAU ................................................................................................... 12
4.1.1 De Verenigde Naties (VN) - 1945 .....................................................................................12
4.1.2 De Raad van Europa - 1949 .............................................................................................13
4.2 DE EUROPESE UNIE (EU) – 1951 (EGKS) EN 1992 ....................................................................... 14
4.2.1 Politieke instellingen ......................................................................................................15
4.2.2 EU-regelgeving ..............................................................................................................15
4.3 HET FEDERALE NIVEAU ............................................................................................................ 16
4.3.1 Politieke instellingen ......................................................................................................17
4.3.2 Federale regelgeving ......................................................................................................19
4.3.3 De Grondwet .................................................................................................................20
4.3.4 Bijzonere wetten ............................................................................................................20
4.4 HET REGIONALE NIVEAU .......................................................................................................... 21
4.4.1 Politieke instellingen ......................................................................................................22
4.4.2 Regionale regelgeving ....................................................................................................22
4.5 HET PROVINCIALE NIVEAU ........................................................................................................ 23
4.5.1 Politieke instellingen ......................................................................................................23
4.6 HET LOKALE OF GEMEENTELIJKE NIVEAU ....................................................................................... 24
4.6.1 Steden en gemeenten ....................................................................................................24
4.6.2 OCMW’s........................................................................................................................25
4.7 REGELGEVING IN EEN SCHEMA .................................................................................................. 26
4.8 REGELGEVING EN BEKENDMAKING ............................................................................................. 26



1

, Publiek recht

4.9 REGELGEVING EN CONFLICTEN.................................................................................................. 27
4.9.1 Belangconflict op federaal en regionaal niveau ................................................................27
4.9.2 Juridisch conflict: drie basisregels ..................................................................................27
4.9.3 Juridisch conflict: wie beslist? ........................................................................................28
4.10 RECHTSBRONNEN.................................................................................................................. 28
4.10.1 Regelgeving ...............................................................................................................28
4.10.2 De gewoonte .............................................................................................................28
4.10.3 Algemene rechtsbeginselen .......................................................................................28
4.10.4 Rechtspraak ..............................................................................................................28
4.10.5 Rechtsleer ................................................................................................................29
5 BELGIË: DE WETGEVENDE EN DE UITVOERENDE MACHT IN DETAIL ........................................ 29
5.1 DE WETGEVENDE MACHT OP FEDERAAL NIVEAU.............................................................................. 29
5.1.1 Samenstelling ...............................................................................................................29
5.1.2 Statuut van parlementsleden..........................................................................................32
5.2 DE UITVOERENDE MACHT OP FEDERAAL NIVEAU ............................................................................. 32
5.2.1 Samenstelling van de regering ........................................................................................32
5.2.2 De koning ......................................................................................................................33
5.2.3 Bevoegdheden ..............................................................................................................33
5.3 OP REGIONAAL NIVEAU............................................................................................................ 34
5.3.1 De wetgevende macht ...................................................................................................34
5.3.2 De uitvoerende macht....................................................................................................35
II. RECHT EN JUSTITIE .............................................................................................................. 36
6 ALGEMEEN .......................................................................................................................... 36
6.1 FUNDAMENTELE PRINCIPES ...................................................................................................... 36
6.2 FUNDAMENTELE KENMERKEN .................................................................................................... 37

7 STRAFRECHTBANKEN .......................................................................................................... 38
7.1 POLITIERECHTBANK ................................................................................................................ 39
7.2 CORRECTIONELE RECHTBANK ................................................................................................... 39
7.3 HOF VAN ASSISEN .................................................................................................................. 39
7.4 STRAFUITVOERINGSRECHTBANK (SURB) ..................................................................................... 40

8 DE BURGERLIJKE RECHTBANKEN ......................................................................................... 40
8.1 VREDEGERECHT .................................................................................................................... 40
8.2 RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG ............................................................................................... 40
8.3 ONDERNEMINGSRECHTBANK .................................................................................................... 41
8.4 ARBEIDSRECHTBANK .............................................................................................................. 42
8.5 ARRONDISSEMENTSRECHTBANK ................................................................................................ 42
9 HOGER BEROEP .................................................................................................................. 42
9.1 HOF VAN BEROEP .................................................................................................................. 42
9.2 LAGERE RECHTBANKEN ........................................................................................................... 43
9.3 ARBEIDSHOF ........................................................................................................................ 43
10 HOF VAN CASSATIE.............................................................................................................. 43

11 GERECHTELIJK TAALGEBRUIK .............................................................................................. 44
11.1 GERECHTELIJKE FUNCTIES ........................................................................................................ 44



2

, Publiek recht

11.2 GERECHTELIJKE PROCEDURES................................................................................................... 44
12 DREMPELS, RECHTSHULP EN ALTERNATIEVEN ..................................................................... 46

12.1 TOEGANG TOT RECHT .............................................................................................................. 46
12.2 TOEGANG TOT JUSTITIE ............................................................................................................ 47
12.2.1 Kosten van een gerechtelijke procedure ......................................................................47
12.2.2 Juridische tweedelijnsbijstand....................................................................................48
12.2.3 Andere mogelijkheden ...............................................................................................49
12.3 ALTERNATIEVE CONFLICTREGELING............................................................................................. 50
III. MENSENRECHTEN ............................................................................................................... 51
13 OMSCHRIJVING ................................................................................................................... 51
14 INDELING VAN MENSENRECHTEN ........................................................................................ 51

14.1 ONTSTAAN IN DE 19E EEUW: DE KLASSIEKE MENSENRECHTEN ............................................................ 51
14.1.1 De burgerlijke rechten & vrijheden ..............................................................................52
14.1.2 De politieke rechten & vrijheden .................................................................................54
14.2 TWEEDE HELFT VAN DE 20STE EEUW: EEN NIEUWE EVOLUTIE ............................................................. 55
14.2.1 Mondialisering van mensenrechten ............................................................................55
14.2.2 Nieuwe mensenrechten: economische, sociale en culturele........................................55
14.2.3 Nieuwe invulling van de rol van de overheid .................................................................55
14.3 ANDERE MENSENRECHTEN ....................................................................................................... 56




3

, Publiek recht


I. Recht en de overheid

2 Wat is recht?
- Geheel van:
o Regelgeving
o Overheidsstructuren
o Justitie
- Recht bestaat niet zonder:
o Rechtsregels
o Instellingen die recht maken
o Gerechtelijke organisatie die het afdwingt
- = Een set van regeltjes om te gebruiken voor de samenleving te ordenen, zeer
tijdsgebonden & plaatsgebonden, ideologisch gebonden, nl. aan eigen politieke/
religieuze stroming

2.1 Gedragsregels en normen die orde brengen in een samenleving
- Functie: orde brengen in de samenleving
- Ontstaat uit afspraken tss mensen die samenleven
- Recht bepaalt:
o Wat mag & niet mag
o Hoe burgers zich moeten gedragen
o Rol van overheid en staatsvorm
- Kenmerken:
o Tijdsgebonden à evolueert doorheen de tijd
o Plaatsgebonden à verschilt per land of cultuur
o Ideologisch gebonden à beïnvloed door politieke of religieuze
overtuigingen
- Recht is maakbaar à past zich aan aan veranderingen in de samenleving

2.2 Opgelegd door de overheid
- Enkel regels opgelegd door bevoegde overheid vormen ‘recht’
- Recht = middel, geen doel op zich
- Dient om orde te scheppen en beleid te voeren
- Recht weerspiegelt dominante waarden en overtuigingen
- Invloeden op ons recht:
o Romeins recht
o Recht van Napoleon Bonaparte
o Joods-christelijke godsdiensten
o Verlichting
o Kapitalisme

4

, Publiek recht

- Toont aan: recht is tijds-, plaats- en ideologisch gebonden én maakbaar

2.3 Dwingend karakter van recht
- Recht moet afdwingbaar zijn
- Zonder afdwinging à naleving niet gegarandeerd
- Controle en toepassing door:
o Politie
o Inspectiediensten
o Justitie (rechtbanken, parket, enz.)
- Derde essentieel kenmerk van recht = afdwingbaarheid
- Onderscheidt recht van:
o Religieuze regels
o Morele regels
o Beleefdheidsregels
o Spelregels


3 Indeling van het recht
3.1 Publiek en privaat recht
WAT wordt er opgelegd?

- Publiek recht: regelt de verhouding tussen overheden onderling & verhouding
tussen burger + overheid, altijd een dwingend recht; er valt niet te onderhandelen
o Vb’n: de grondwet, de staatsstructuur, de werking van de overheid, de
overheidsfinanciën, sociale uitkeringen, strafrecht…
o Alles is verboden tenzij het toegelaten is à dit dient ter bescherming
tussen al te veel overheidsinmenging (liberale invloed)
- Privaat recht: regels de verhouding tussen burgers of ondernemingen
o Vb’n: kopen/verkopen, huren/verhuren, lenen, werken, trouwen,
ouderschap…
o Alles is toegelaten tenzij het verboden is
o Individuen mogen elkaar niet kwetsen in België, maar de USA is dat
anders, daar mag je een ander individu kwetsen omdat men op jouw
eigendom komt. Je mag enkel jezelf beschermen door wettelijke
zelfverdediging

De overheid kan een woning onteigenen (publiek recht) terwijl dit tussen individuen niet
mogelijk is, dan moet er koopcontract zijn of anders is het stelen

(Een qr-code over een overzicht van privaat & publiek recht)




5

, Publiek recht


3.2 Internationaal recht en nationaal recht
WAAR is het recht tot stand gekomen?

- Nationaal recht: recht dat tot stand komt binnen de eigen landsgrenzen
- Internationaal recht of grensoverschrijdend recht: regelt recht buiten de
landsgrenzen of verhoudingen tussen landen
o Internationaal recht legt ment vast in (bilaterale) verdragen
§ Bilaterale verdragen à tussen 2 landen: vb. België & Nederland:
Verdrag inzake de Maas
§ Multilaterale verdragen à verdrag van Schengen in Europa (vrij
verkeer van personen = geen grenscontroles)
§ Supranationale verdragen à Verenigde Naties (bijna alle landen
zijn hier lid van), Raad van Europa (47 landen) en Europese Unie (27
landen); vb.: we hebben ons eigen munt afgegeven om de Euro te
gebruiken
o Dit recht kan op 2 manieren tot stand komen:
§ Binnen internationale organisatie (vb. de Verenigde Naties), of
tijdens internationale bijeenkomsten (vb. de Klimaattop)
§ Door landen onderling

Supranationaal recht à recht binnen de Europese unie

Het centraal gezag binnen de EU kan beslissingen nemen over het hoofd van de lidstaten
heen. De EU kan dus zonder dat de lidstaten nog eigen beslissingsbevoegdheden
hebben beslissingen maken

Privaat Publiek
Nationaal Burgerlijk recht Administratief recht (vb.
omgevingsvergunning
woonst)
Ondernemingsrecht Fiscaal recht (welk geld
komt er binnen waarmee je
je uitgaven kunt doen?)
International privaat recht Strafrecht (waar de
overheid het meest kan
ingrijpen op iemand als
individu vanuit algemeen
belang) à aparte
spelregels & aparte
rechtbanken (zie deel 3
over justitie
Internationaal Er is GEEN internationaal Volkenrecht
privaat recht (=internationaal publiek
recht) à EU,
Verdragenrecht (hoe je een


6
$9.55
Krijg toegang tot het volledige document:

100% tevredenheidsgarantie
Direct beschikbaar na je betaling
Lees online óf als PDF
Geen vaste maandelijkse kosten

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
SociaalWerkster
3.0
(1)

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
SociaalWerkster Hogeschool Gent
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
3
Lid sinds
1 maand
Aantal volgers
0
Documenten
3
Laatst verkocht
2 weken geleden

3.0

1 beoordelingen

5
0
4
0
3
1
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen