THEORETISCHE
ORTHOPEDAGOGIEK – JOAN ’25-
‘26
hoofdstukken 1 en 2 in het boek + PPT
hoofdstuk 3 in het boek + PPT
hoofdstuk 4 in het boek + PPT
hoofdstuk 5 in het boek + PPT
o In het boek te kennen en ook belicht in de hoorcolleges: Wim ter Horst, Ad
van Gennep, Geert Van Hove
o In het boek te kennen en als zelfstandig te studeren: Eric Broekaert
o PPT Wim ter Horst, inclusief de link naar de zorgboerderij
o PPT Geert Van Hove (met een beschikbare audio-opname op het leerpad)
hoofdstuk 6 in het boek + PPT
o In het boek te kennen naar aanleiding van het hoorcollege: letters A, D, F,
H, J, M, P en U
o In het boek te kennen: letters F en J als zelfstandig te studeren
o Niet te kennen in het boek: alle overige letters vermeld in hoofdstuk 6
o PPT met te kennen letters A, D, F, J, H, M, P en U
Online leermoment te kennen door allerlei reflecties te kunnen toepassen:
o ‘Bulgaria’s abondoned children’
o ‘Les Dames Blanches’
o ‘Inclusieklap’
HOOFDSTUK 1: ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN IS AGOGISCH HANDELEN
1. Inleiding:
Agogisch handelen is waarden gebonden
Agogisch handelen: dingen willen veranderen
Wat is typisch agogisch?
a. Het gewone omvat het bijzondere
b. “De agoog geeft steeds opnieuw vorm aan het
, alledaagse, juist voor die mensen voor wie het
alledaagse niet zo gewoon is” (Feij, 2006)
c. “When you can’t change the direction of the wind,
adjust your sails” (Harriet Jackson) => je wil dingen
veranderen
2. De begrippen agogie(k) en ‘theory of changing’:
- Agogie:
gaat over het handelen, het willen verandering creëren, een agoog = een
veranderaar, een persoon die op zo een manier wilt handelen dat het de
bedoeling heeft welzijn te vergroten.
Vb agogische beroepen: jeugdhulpverleners, maatschappelijk werkers,
psychologen
- Agogiek
is specifieker de wetenschap, om te kunnen handelen heb je de agogiek
nodig, orthopedagogiek is de handelswetenschap, richtlijnen, protocollen,..
- ‘theory of chaning’ :
ze proberen de dingen in het leven te veranderen en hun terug een
normaal leven te gunnen en in functie vd persoon gaan handelen, welzijn
van een persoon vergroten , handelen om de situatie te veranderen
Anders worden of anders maken of doen veranderen: focus vooral op
spontane veranderingsprocessen die gericht worden opgezet en
expliciet mensen willen gaan veranderen
3. Drie sleutelbegrippen van het agogisch handelen:
3 verschillende sleutelbegrippen waarbij je de mensen gaat ondersteunen zodat
ze zelf kunnen gaan handelen, empowerment waarbij je gebruik gaat maken van
de krachten die de mensen zelf al hebben.
1) Veranderen: door heel je leven volledig te evolueren, gelinkt aan theory of
chaning, zelfbeschikking en autonomie staan hier centraal, permanente
educatie waarbij iedereen voortdurend moet blijven leren en moet w opgevoed
2) Handelen: de keuze die je maakt over hoe je je gaat gedragen, bewust erover
nadenken, wat mensen bewust gaan doen, adhv een ‘denkmoment’. Hoe je je
gaat gedragen, dit kan zichtbaar en observeerbaar en ook hoe je gaat gaan
handelen.
Handelen: wat er schuilt achter deze handeling
Gedrag: wat je zal kunnen waarnemen
3) Emancipatie: wij willen dingen doen veranderen in functie van de cliënt,
mensen leren zichzelf veranderen, handelingsmogelijkheden gaan verruimen
en ze er de tools tot gaan meegeven.
4. Richtinggevende kenmerken het agogisch handelen:
Denken, voelen en vinden: belangrijk
- Psychosociale verandering waarbij het sociale en het psychische elkaar
voortduren gaan beïnvloeden, als je woede voelt opkomen (psyche) ga je je
gaan verwijderen van de groep (sociaal). Deze 2 aspecten gaan elkaar steeds
gaan beïnvloeden.
, - Doelgericht: er is vooraf bedacht een plan gemaakt, handelen = plannen bv
bij gezondheid verbeteren, emotioneel stabieler worden.
- Systematisch waarbij er stap voor stap een verandering komt, elke stap gaat
bewust gekozen worden bv naar de winkel gaan, eerst mee gaan en dan
buiten wachten en de cliënt alleen leren gaan.
Bewust: nadenken over elke stap die je maakt
- Gewenst: de veranderingen zijn vrijwillig, wanneer een cliënt niet
ondersteund wilt worden ga je beter ook niet gaan ingrijpen
- Niet wederzijds: asymmetrische relatie waarbij iemand wenst te veranderen
en de andere niet, dit is een zeer moeilijke positie om vanuit te handelen.
- Beroepsmatig: diegene die doet veranderen doet dit vanuit zijn proffesionele
positie of zijn beroep, je hebt een diploma.
Decreptief wet= beschrijvende wetenschap bv de biologie
de prescreptieve wet= waarden vrij en geen normen
- Waardegebonden: onmogelijk waardevrij te gaan handelen, je gaat sws uit
bepaalde waardekaders gaan vetrekken
5. De professionalisering van het agogisch handelen:
1) Snelle evolutie wetenschap en techniek:
er komen daardoor professionaliseringen op gang, verdere ontwikkelingen
van bv het spinnen. Volwassenen moeten hun handelen voortdurend bijstellen,
er kwamen ook sinds 1960 steeds nieuwe doelgroepen bij.
2) Stijgende individualisering
We staan steeds meer achter hun eigen keuzes, mensen wonen sneller alleen,
kerngezinnen vallen steeds verder uit elkaar, druk op eigen
verantwoordelijkheden , eigen schuld als er iets niet goed zou gaan. Er zijn
geen duidelijke richtlijnen meer, hierop organiseerde de maatschappij hulp aa
jongwolwassennen voor en na scholen liefdadigheidswerk.
Je zoekt naar houvast , doorverwerking naar professionalisering, het
welzijnswerk krijgt een eigen functie in de samenleving waarbij verandering
steeds centraal staat (agogisch handelen komt dus zeer vaak terug)
2 maatschappelijke veranderingen:
ontwikkeling van wetenschap en techniek
volwassenen moesten kun handelen voortdurend bijstellen
stijging individualisering
vroeger: je pad is niet meer hetzelfde dan dat van je ouders, geen
kerngezinnen meer
, nu: alles wordt anoniemer, mensen moeten zelf beslissen wat ze doen (vb.
opvoeding)
=> richtlijnen en kaders vallen weg
6. Het vertrekpunt van het agogisch handelen:
Exagogiek: wetenschap die zich bezig houd met situaties die we als
problematisch beschouwen hulpverlening met als doel te gaan
verbeteren
Anagogiek: tevreden met situaties maar wilt zaken nog verder zien
evolueren, inzetten op trainingen vorming met als doel de verdere
ontwikkelingen verder op gang te gaan brengen
Katagogiek: tevreden met de situatie en ze willen behouden -
preventie , doel hiervan is te vermijden dat deze situatie zou
veranderen
7. Niveaus van het veranderingsprocessen:
Micro – meso – macro
MICRO: klein, individu of een kleine groep, waarbij de individu of de
kleine groep beïnvloed gaan worden. Er kan hulpverlening worden
toegediend bij sociale, psychologische of lichamelijke problemen.
MESO: het midden, de groep en de organisatie bevinden zich daar. De
beïnvloeding van groepen/ organisaties waar je voor en met de cliënt gaat gaan
werken. Er is hulpverlening bij problemen met de organisatie en bij de omgeving
MACRO: groot, delen van onze gehele samenleving, de beïnvloeding zal verlopen
binnen sectoren van de samenleving.
HOOFDSTUK 2: WAT IS ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN
1. Inleiding: je kan vanuit alle negativiteit nog mogelijkheden vinden om te blijven
evolueren. Orthopedagogiek is lett het handelen ten aanzien van het kind waarbij het
voorzetsel. De opvoeding moet het recht gaan maken.
Orthopedagogiek is de wetenschap van het methodisch handelen in die
situatie waar het gewone opvoeden te kort schiet met de bedoeling om de
problematische situatie te verbeteren
Orthopedagogie = handelen in de praktijk het doen wordt beklemtoond
Orthopedagogiek = duidt op de theorie of de wetenschappelijke benadering
2. What’s in a name:
wanneer er in de normale ontwikkeling zich een probleem plaats vind en er hulp nodig is
bij de opvoeding, persoonlijkheidsgroei bevorderen. Specifiek gaan opvoeden, niet zoals
het gewoonlijke.
Orthopedagogie heeft de bedoeling je terug op pad te krijgen, zo kan de ontwikkeling
terug gaan evolueren
ORTHOPEDAGOGIEK – JOAN ’25-
‘26
hoofdstukken 1 en 2 in het boek + PPT
hoofdstuk 3 in het boek + PPT
hoofdstuk 4 in het boek + PPT
hoofdstuk 5 in het boek + PPT
o In het boek te kennen en ook belicht in de hoorcolleges: Wim ter Horst, Ad
van Gennep, Geert Van Hove
o In het boek te kennen en als zelfstandig te studeren: Eric Broekaert
o PPT Wim ter Horst, inclusief de link naar de zorgboerderij
o PPT Geert Van Hove (met een beschikbare audio-opname op het leerpad)
hoofdstuk 6 in het boek + PPT
o In het boek te kennen naar aanleiding van het hoorcollege: letters A, D, F,
H, J, M, P en U
o In het boek te kennen: letters F en J als zelfstandig te studeren
o Niet te kennen in het boek: alle overige letters vermeld in hoofdstuk 6
o PPT met te kennen letters A, D, F, J, H, M, P en U
Online leermoment te kennen door allerlei reflecties te kunnen toepassen:
o ‘Bulgaria’s abondoned children’
o ‘Les Dames Blanches’
o ‘Inclusieklap’
HOOFDSTUK 1: ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN IS AGOGISCH HANDELEN
1. Inleiding:
Agogisch handelen is waarden gebonden
Agogisch handelen: dingen willen veranderen
Wat is typisch agogisch?
a. Het gewone omvat het bijzondere
b. “De agoog geeft steeds opnieuw vorm aan het
, alledaagse, juist voor die mensen voor wie het
alledaagse niet zo gewoon is” (Feij, 2006)
c. “When you can’t change the direction of the wind,
adjust your sails” (Harriet Jackson) => je wil dingen
veranderen
2. De begrippen agogie(k) en ‘theory of changing’:
- Agogie:
gaat over het handelen, het willen verandering creëren, een agoog = een
veranderaar, een persoon die op zo een manier wilt handelen dat het de
bedoeling heeft welzijn te vergroten.
Vb agogische beroepen: jeugdhulpverleners, maatschappelijk werkers,
psychologen
- Agogiek
is specifieker de wetenschap, om te kunnen handelen heb je de agogiek
nodig, orthopedagogiek is de handelswetenschap, richtlijnen, protocollen,..
- ‘theory of chaning’ :
ze proberen de dingen in het leven te veranderen en hun terug een
normaal leven te gunnen en in functie vd persoon gaan handelen, welzijn
van een persoon vergroten , handelen om de situatie te veranderen
Anders worden of anders maken of doen veranderen: focus vooral op
spontane veranderingsprocessen die gericht worden opgezet en
expliciet mensen willen gaan veranderen
3. Drie sleutelbegrippen van het agogisch handelen:
3 verschillende sleutelbegrippen waarbij je de mensen gaat ondersteunen zodat
ze zelf kunnen gaan handelen, empowerment waarbij je gebruik gaat maken van
de krachten die de mensen zelf al hebben.
1) Veranderen: door heel je leven volledig te evolueren, gelinkt aan theory of
chaning, zelfbeschikking en autonomie staan hier centraal, permanente
educatie waarbij iedereen voortdurend moet blijven leren en moet w opgevoed
2) Handelen: de keuze die je maakt over hoe je je gaat gedragen, bewust erover
nadenken, wat mensen bewust gaan doen, adhv een ‘denkmoment’. Hoe je je
gaat gedragen, dit kan zichtbaar en observeerbaar en ook hoe je gaat gaan
handelen.
Handelen: wat er schuilt achter deze handeling
Gedrag: wat je zal kunnen waarnemen
3) Emancipatie: wij willen dingen doen veranderen in functie van de cliënt,
mensen leren zichzelf veranderen, handelingsmogelijkheden gaan verruimen
en ze er de tools tot gaan meegeven.
4. Richtinggevende kenmerken het agogisch handelen:
Denken, voelen en vinden: belangrijk
- Psychosociale verandering waarbij het sociale en het psychische elkaar
voortduren gaan beïnvloeden, als je woede voelt opkomen (psyche) ga je je
gaan verwijderen van de groep (sociaal). Deze 2 aspecten gaan elkaar steeds
gaan beïnvloeden.
, - Doelgericht: er is vooraf bedacht een plan gemaakt, handelen = plannen bv
bij gezondheid verbeteren, emotioneel stabieler worden.
- Systematisch waarbij er stap voor stap een verandering komt, elke stap gaat
bewust gekozen worden bv naar de winkel gaan, eerst mee gaan en dan
buiten wachten en de cliënt alleen leren gaan.
Bewust: nadenken over elke stap die je maakt
- Gewenst: de veranderingen zijn vrijwillig, wanneer een cliënt niet
ondersteund wilt worden ga je beter ook niet gaan ingrijpen
- Niet wederzijds: asymmetrische relatie waarbij iemand wenst te veranderen
en de andere niet, dit is een zeer moeilijke positie om vanuit te handelen.
- Beroepsmatig: diegene die doet veranderen doet dit vanuit zijn proffesionele
positie of zijn beroep, je hebt een diploma.
Decreptief wet= beschrijvende wetenschap bv de biologie
de prescreptieve wet= waarden vrij en geen normen
- Waardegebonden: onmogelijk waardevrij te gaan handelen, je gaat sws uit
bepaalde waardekaders gaan vetrekken
5. De professionalisering van het agogisch handelen:
1) Snelle evolutie wetenschap en techniek:
er komen daardoor professionaliseringen op gang, verdere ontwikkelingen
van bv het spinnen. Volwassenen moeten hun handelen voortdurend bijstellen,
er kwamen ook sinds 1960 steeds nieuwe doelgroepen bij.
2) Stijgende individualisering
We staan steeds meer achter hun eigen keuzes, mensen wonen sneller alleen,
kerngezinnen vallen steeds verder uit elkaar, druk op eigen
verantwoordelijkheden , eigen schuld als er iets niet goed zou gaan. Er zijn
geen duidelijke richtlijnen meer, hierop organiseerde de maatschappij hulp aa
jongwolwassennen voor en na scholen liefdadigheidswerk.
Je zoekt naar houvast , doorverwerking naar professionalisering, het
welzijnswerk krijgt een eigen functie in de samenleving waarbij verandering
steeds centraal staat (agogisch handelen komt dus zeer vaak terug)
2 maatschappelijke veranderingen:
ontwikkeling van wetenschap en techniek
volwassenen moesten kun handelen voortdurend bijstellen
stijging individualisering
vroeger: je pad is niet meer hetzelfde dan dat van je ouders, geen
kerngezinnen meer
, nu: alles wordt anoniemer, mensen moeten zelf beslissen wat ze doen (vb.
opvoeding)
=> richtlijnen en kaders vallen weg
6. Het vertrekpunt van het agogisch handelen:
Exagogiek: wetenschap die zich bezig houd met situaties die we als
problematisch beschouwen hulpverlening met als doel te gaan
verbeteren
Anagogiek: tevreden met situaties maar wilt zaken nog verder zien
evolueren, inzetten op trainingen vorming met als doel de verdere
ontwikkelingen verder op gang te gaan brengen
Katagogiek: tevreden met de situatie en ze willen behouden -
preventie , doel hiervan is te vermijden dat deze situatie zou
veranderen
7. Niveaus van het veranderingsprocessen:
Micro – meso – macro
MICRO: klein, individu of een kleine groep, waarbij de individu of de
kleine groep beïnvloed gaan worden. Er kan hulpverlening worden
toegediend bij sociale, psychologische of lichamelijke problemen.
MESO: het midden, de groep en de organisatie bevinden zich daar. De
beïnvloeding van groepen/ organisaties waar je voor en met de cliënt gaat gaan
werken. Er is hulpverlening bij problemen met de organisatie en bij de omgeving
MACRO: groot, delen van onze gehele samenleving, de beïnvloeding zal verlopen
binnen sectoren van de samenleving.
HOOFDSTUK 2: WAT IS ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN
1. Inleiding: je kan vanuit alle negativiteit nog mogelijkheden vinden om te blijven
evolueren. Orthopedagogiek is lett het handelen ten aanzien van het kind waarbij het
voorzetsel. De opvoeding moet het recht gaan maken.
Orthopedagogiek is de wetenschap van het methodisch handelen in die
situatie waar het gewone opvoeden te kort schiet met de bedoeling om de
problematische situatie te verbeteren
Orthopedagogie = handelen in de praktijk het doen wordt beklemtoond
Orthopedagogiek = duidt op de theorie of de wetenschappelijke benadering
2. What’s in a name:
wanneer er in de normale ontwikkeling zich een probleem plaats vind en er hulp nodig is
bij de opvoeding, persoonlijkheidsgroei bevorderen. Specifiek gaan opvoeden, niet zoals
het gewoonlijke.
Orthopedagogie heeft de bedoeling je terug op pad te krijgen, zo kan de ontwikkeling
terug gaan evolueren
