KWALITEIT VAN LEVEN BIJ
PERSONEN MET GEDRAGS- EN
EMOTIONELE PROBLEMEN – ANN
’25-‘26
HOOFDSTUK 1: TERMINOLOGIE, CLASSFICATIE EN DIAGNOSTIEK (P3-P13)
2. terminologie en definiëring
2.1. terminologie: gedrags en emotionele problemen versus gedrags en
emotionele stoornissen
= kinderen die zich zichtbaar ongewoon of abnormaal gedragen of die zichtbaar
ongewone of abnormale emoties vertonen, afgezien van de ernst, oorzaak of
context van het gedrag of de emotie
- Externaliserend→ storend voor de omgeving Vb. stelen en vechten
- Internaliserend→ storend voor het kind zelf Vb. angstig of ongelukkig
voelen
Alle stoornissen zijn problemen, maar niet alle problemen zijn
stoornissen.
Ook mag je gedragsstoornissen niet gaan veralgemenen naar
ontwikkelingsstoornissen!!
- context:
gedrags- en emotionele problemen: vaak te zien bij verstoord interactieproces,
ouder vs kind of lk vs lln (kind vs omgeving) , zo ontstaat er
handelingsverlegenheid: niet weten hoe je in een bepaalde situatie moet
reageren
r
,gedragsstoornissen ontstaan door het leven heen door problemen in de situatie
met gevolgen op het gedrag en op de emotionele status
ontwikkelingsstoornis onstaan al voor de ontwikkeling, ze worden hiermee
geboren en het komt in uiting door het leven heen
2.2. aandachtspunten bij definiëring
om probleemgedrag te definiëren moet je rekening houden met verschillende
zaken ( zie slide 15,16): geen eenduidige criteria
1. ontwikkelingsperspectief: gedrag op de ene leeftijd kan gepast zijn maar op
een ander moment dan weer niet. Vb kleuter kan zagen en klagen maar
een lln mag dit minder doen.
2. Continuümgedachte: storend gedrag is er ook bij kinderen zonder
gedragsproblemen, het verschil zit hem in de ernst, intensiteit en
chroniciteit
3. Context: = belang van situatie , setting, activiteiten, pedagogische aanpak
van opvoeder
└> heeft allemaal impact op gedrag van kind
4. Informant: wie beoordeelt het gedrag? Ouders, leerkracht?...
2.3. def van probleemgedrag: We spreken van probleemgedrag als ouders,
leerkrachten en andere personen dit gedrag beschouwen als strijdig met de door
hen en de samenleving gehanteerde normen en regels en/of wanneer
deskundigen dit gedrag als problematisch beoordelen op basis van valide
kenmerken inzake psychische (on)gezondheid.
Hierbij zijn er 2 soorten probleemgedrag:
3. Classificatie (dia 20- 31)
Gemeenschappelijke taal zoeken om dingen te kunnen gaan benoemen, zo
allemaal hetzelfde beeld kunnen krijgen vn een bepaald iets
r
,Diagnotiseren: heel breed gaan bekijken, gaan bekijken wat er prcs adh is
2 soorten classificatie: de klinisch-psychiatrische waarbij je het hebt of niet. En
de empirisch- statische waar ze adhv vragenlijsten gaan beoordelen.
3.1. Klinisch-psychiatrische classificatie: afgaan bepaalde criteria om
diagnose uit te kunnen spreken, adhv uitsluiten andere zaken zoals drugs.
duidelijk afgelijnde ziekte-eniteiten, met voor elke stoornis diagnostische en
differentiaal diagnostische criteria
3.1.1. Diagnostische : bv 4 puntjes tijdens de eerste 6 maand waaraan door
kan aangegeven worden dat er een stoornis is,
DSM-5-TR: systeem om stoornissen te kunnen categoriseren, criteria die
gesteld worden, worden 22 domeinen in beschreven enkel de oranje
kennen!!!, leunt aan bij het medishc model. Ze gaan hierbij criteria van
andere stoornissen gaan uitsluiten.
3.1.2. Differentaal diagnostische criteria: kunnen bewijzen dat het niet
door middel vn middelengebruik in stand blijft en dat er geen andere zaken
van pas komen en de andere stoornissen dus uitgesloten kunnen worden.
3.2. Empirisch-statistische classificatie: andere werking, niet zwart wit
denken, gedrag als een soort continuüm gaan bekijken, alles in schaal
bekijken waar ied een plekje in kent, vragenlijsten gaan gebruiken om een
zicht te krijgen op verschillende gedragingen dimensioneel
Er worden verschillende domeinen in ondervraagd. Ze gaan
probleemgedrag gaan inventarissen en zo beoordelen.
Dit gebeurd adhv dimensies: waarbij elk syndroom een continuüm is
waarop iedere individu een relatieve plaats zal innemen.
Doel?: zo breed mogelijke informatie te verzamelen over de situatie
ASEBA: Asenbach system of empirically based assessment.
vb van vragenlijsten (zie cursus verdere uitleg), testbatterij om een
hele brede screening te maken van probleemgedrag,
4. Diagnostiek (dia 33- 35)
Wat doen we om het kind te helpen, hoe gaan we er mee aan de slag en hoe blijft
het te organiseren voor iedereen?
We kunnen de diagnose eng of ruim gaan benaderen, naar gelang de diagnose.
4.2. diagnostiek in de enge of de ruime zin
r
, VOORDELEN STELLEN DIAGNOSE: kan een opluchting zijn waardoor ze begrip
en erkenning zullen krijgen van de omgeving. De ouders hun schuldgevoel kan
hierdoor wegvallen.
NADELEN STELLEN DIAGNOSE: hokjes indelen waarbij er een etiket gekleefd
word en er enkel zal gekeken worden naar de bperkingen.
HOOFDSTUK 2: PERSONEN MET EEN GEDRAGSSTOORNIS
1. Inleiding
In DSM-5 onder domein: Disruptieve, impulsbeheersing en andere
gedragsstoornissen
- Oppositioneel-opstandige stoornis
- Normoverschrijdend-gedragsstoornis
- Periodiek explosieve stoornis
2. Gedragsstoornissen in de DSM-5
Domein: distruptieve, impulsebeheersing en andere gedragsstoornissen
Ze hebben problemen met zelfbeheersing vd emoties en gedrag waarbij
gedrag gaat ontstaan dat: de rechten van de andere schendt ( waarbij
eigendommen van anderen worden vernietigd of ze anderen gaan pijn doen)
OF/EN de persoon in conflict brengt met de maatschappelijke normen en
waarden of gezag figuren (niet luisteren naar de ouders of ingaan tegen de
regels op bv school).
Het probleem komt tot uiting: in verstoorde relatie met zijn omgeving
“grensoverschrijdend gedrag” een aantal vb van zulke stoornissen:
1. opositionele opstandige stoornis ODD : onbeheerste gedrag en emotie,
ruzie gaan zoeken en niet gaan gehoorzamen
2. normoverschrijdende gedragsstoornis CD : onbeheerst gedrag,
agressie naar anderen of naar dieren gaan stellen, waarden en normen gaan
schenden in nadeel van anderen
3. periodieke explosieve stoornis: onbeheerste emotie, slecht
gecontroleerde emoties die uit de porportie vallen en ze niet meer in
verhouding staan met de oorzaak bv extreme woede-uitbarstingen bij een
klein conflict
centraal: probleem regulatie gedrag en emotie maar toch zijn er verschillen
tussen de stoornissen, deze gaan we verder gaan bekijken in dit hoofdstuk.
r
PERSONEN MET GEDRAGS- EN
EMOTIONELE PROBLEMEN – ANN
’25-‘26
HOOFDSTUK 1: TERMINOLOGIE, CLASSFICATIE EN DIAGNOSTIEK (P3-P13)
2. terminologie en definiëring
2.1. terminologie: gedrags en emotionele problemen versus gedrags en
emotionele stoornissen
= kinderen die zich zichtbaar ongewoon of abnormaal gedragen of die zichtbaar
ongewone of abnormale emoties vertonen, afgezien van de ernst, oorzaak of
context van het gedrag of de emotie
- Externaliserend→ storend voor de omgeving Vb. stelen en vechten
- Internaliserend→ storend voor het kind zelf Vb. angstig of ongelukkig
voelen
Alle stoornissen zijn problemen, maar niet alle problemen zijn
stoornissen.
Ook mag je gedragsstoornissen niet gaan veralgemenen naar
ontwikkelingsstoornissen!!
- context:
gedrags- en emotionele problemen: vaak te zien bij verstoord interactieproces,
ouder vs kind of lk vs lln (kind vs omgeving) , zo ontstaat er
handelingsverlegenheid: niet weten hoe je in een bepaalde situatie moet
reageren
r
,gedragsstoornissen ontstaan door het leven heen door problemen in de situatie
met gevolgen op het gedrag en op de emotionele status
ontwikkelingsstoornis onstaan al voor de ontwikkeling, ze worden hiermee
geboren en het komt in uiting door het leven heen
2.2. aandachtspunten bij definiëring
om probleemgedrag te definiëren moet je rekening houden met verschillende
zaken ( zie slide 15,16): geen eenduidige criteria
1. ontwikkelingsperspectief: gedrag op de ene leeftijd kan gepast zijn maar op
een ander moment dan weer niet. Vb kleuter kan zagen en klagen maar
een lln mag dit minder doen.
2. Continuümgedachte: storend gedrag is er ook bij kinderen zonder
gedragsproblemen, het verschil zit hem in de ernst, intensiteit en
chroniciteit
3. Context: = belang van situatie , setting, activiteiten, pedagogische aanpak
van opvoeder
└> heeft allemaal impact op gedrag van kind
4. Informant: wie beoordeelt het gedrag? Ouders, leerkracht?...
2.3. def van probleemgedrag: We spreken van probleemgedrag als ouders,
leerkrachten en andere personen dit gedrag beschouwen als strijdig met de door
hen en de samenleving gehanteerde normen en regels en/of wanneer
deskundigen dit gedrag als problematisch beoordelen op basis van valide
kenmerken inzake psychische (on)gezondheid.
Hierbij zijn er 2 soorten probleemgedrag:
3. Classificatie (dia 20- 31)
Gemeenschappelijke taal zoeken om dingen te kunnen gaan benoemen, zo
allemaal hetzelfde beeld kunnen krijgen vn een bepaald iets
r
,Diagnotiseren: heel breed gaan bekijken, gaan bekijken wat er prcs adh is
2 soorten classificatie: de klinisch-psychiatrische waarbij je het hebt of niet. En
de empirisch- statische waar ze adhv vragenlijsten gaan beoordelen.
3.1. Klinisch-psychiatrische classificatie: afgaan bepaalde criteria om
diagnose uit te kunnen spreken, adhv uitsluiten andere zaken zoals drugs.
duidelijk afgelijnde ziekte-eniteiten, met voor elke stoornis diagnostische en
differentiaal diagnostische criteria
3.1.1. Diagnostische : bv 4 puntjes tijdens de eerste 6 maand waaraan door
kan aangegeven worden dat er een stoornis is,
DSM-5-TR: systeem om stoornissen te kunnen categoriseren, criteria die
gesteld worden, worden 22 domeinen in beschreven enkel de oranje
kennen!!!, leunt aan bij het medishc model. Ze gaan hierbij criteria van
andere stoornissen gaan uitsluiten.
3.1.2. Differentaal diagnostische criteria: kunnen bewijzen dat het niet
door middel vn middelengebruik in stand blijft en dat er geen andere zaken
van pas komen en de andere stoornissen dus uitgesloten kunnen worden.
3.2. Empirisch-statistische classificatie: andere werking, niet zwart wit
denken, gedrag als een soort continuüm gaan bekijken, alles in schaal
bekijken waar ied een plekje in kent, vragenlijsten gaan gebruiken om een
zicht te krijgen op verschillende gedragingen dimensioneel
Er worden verschillende domeinen in ondervraagd. Ze gaan
probleemgedrag gaan inventarissen en zo beoordelen.
Dit gebeurd adhv dimensies: waarbij elk syndroom een continuüm is
waarop iedere individu een relatieve plaats zal innemen.
Doel?: zo breed mogelijke informatie te verzamelen over de situatie
ASEBA: Asenbach system of empirically based assessment.
vb van vragenlijsten (zie cursus verdere uitleg), testbatterij om een
hele brede screening te maken van probleemgedrag,
4. Diagnostiek (dia 33- 35)
Wat doen we om het kind te helpen, hoe gaan we er mee aan de slag en hoe blijft
het te organiseren voor iedereen?
We kunnen de diagnose eng of ruim gaan benaderen, naar gelang de diagnose.
4.2. diagnostiek in de enge of de ruime zin
r
, VOORDELEN STELLEN DIAGNOSE: kan een opluchting zijn waardoor ze begrip
en erkenning zullen krijgen van de omgeving. De ouders hun schuldgevoel kan
hierdoor wegvallen.
NADELEN STELLEN DIAGNOSE: hokjes indelen waarbij er een etiket gekleefd
word en er enkel zal gekeken worden naar de bperkingen.
HOOFDSTUK 2: PERSONEN MET EEN GEDRAGSSTOORNIS
1. Inleiding
In DSM-5 onder domein: Disruptieve, impulsbeheersing en andere
gedragsstoornissen
- Oppositioneel-opstandige stoornis
- Normoverschrijdend-gedragsstoornis
- Periodiek explosieve stoornis
2. Gedragsstoornissen in de DSM-5
Domein: distruptieve, impulsebeheersing en andere gedragsstoornissen
Ze hebben problemen met zelfbeheersing vd emoties en gedrag waarbij
gedrag gaat ontstaan dat: de rechten van de andere schendt ( waarbij
eigendommen van anderen worden vernietigd of ze anderen gaan pijn doen)
OF/EN de persoon in conflict brengt met de maatschappelijke normen en
waarden of gezag figuren (niet luisteren naar de ouders of ingaan tegen de
regels op bv school).
Het probleem komt tot uiting: in verstoorde relatie met zijn omgeving
“grensoverschrijdend gedrag” een aantal vb van zulke stoornissen:
1. opositionele opstandige stoornis ODD : onbeheerste gedrag en emotie,
ruzie gaan zoeken en niet gaan gehoorzamen
2. normoverschrijdende gedragsstoornis CD : onbeheerst gedrag,
agressie naar anderen of naar dieren gaan stellen, waarden en normen gaan
schenden in nadeel van anderen
3. periodieke explosieve stoornis: onbeheerste emotie, slecht
gecontroleerde emoties die uit de porportie vallen en ze niet meer in
verhouding staan met de oorzaak bv extreme woede-uitbarstingen bij een
klein conflict
centraal: probleem regulatie gedrag en emotie maar toch zijn er verschillen
tussen de stoornissen, deze gaan we verder gaan bekijken in dit hoofdstuk.
r
