Crisis en ingrijpende gebeurtenissen :
ingrijpende gebeurtenis? Crisis? Trauma?
1. Ingrijpende gebeurtenis
2. Crisis
3. Trauma
4. De hulpverlener als luisterend oor
5. Bronnen en ondersteunende diensten
Crisis en ingrijpende gebeurtenissen – HC1 02/10/25 Ingrijpende gebeurtenissen : crisis en trauma + HC2
06/10/25 Ingrijpende gebeurtenissen : crisis en trauma
1. INGRIJPENDE GEBEURTENIS
gebeurtenis
= een voorval of een belangrijk moment in de tijd dat iets laat gebeuren of veranderen
Ingrijpend
= het heeft een effect op jouw dagelijks leven. Het heeft de kracht om je leven voorgoed te kunnen veranderen
ingrijpende gebeurtenis
® een positieve verandering, gebeurtenis OF een schokkende gebeurtenis
® de volgorde is heel belangrijk , niet meteen crisis en niet meteen trauma
kern = de term “ingrijpende gebeurtenis” zegt nog niets over de emotionele respons bij deze persoon of deze
groep na deze gebeurtenis. (Het zegt enkel iets over de aard/ernst van een gebeurtenis én het mogelijks effect op
jouw leven, leven van een groep mensen (bv. gezin, familie, vriendengroep, klas, collega’s, buurt, gemeenschap,
land,…)
noodsituatie (wettelijke term)
= elke gebeurtenis die schadelijke gevolgen voor het maatschappelijke leven veroorzaakt of kan veroorzaken
® Ernstige verstoring van de openbare veiligheid
® Ernstige bedreiging tov. Het leven of gezondheid van personen/of belangrijke materialen
,Waarbij de coordinatie van de bevoegde actoren , inclusief de disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen
of om de nefaste gevolgen van de gebeurtenis te beperken.
5 diciplines
= opdrachten binnen een noodsituatie die door de verschillende diensten kunnen uitgevoerd worden. (bv.
Discipline 2: medische, sanitaire en psychosociale dienstverlening, dit kan bv. de MUG zijn maar bv. ook het Rode
kruis)
ingrijpende gebeurtenis = schokkende gebeurtenis
is een gebeurtenis die:
® beangstigend, gevaarlijk en/of gewelddadig is
® meestal onverwachts en onvoorspelbaar verloopt
® je machteloos maakt, je kan niets doen om het te voorkomen, veranderen of stoppen
® jouw leven en/of je lichamelijke integriteit, of dat van je naaste, bedreigt of als zodanig wordt ervaren
® jouw leven en/of dat van je naasten ingrijpend verandert, tijdelijk of definitief
® die sporen nalaat die soms lang voelbaar blijven
® gooit de basisverwachtingen, je concept van veiligheid door elkaar, je ervaart de wereld als onveilig
jij bent
® rechtstreeks slachtoffer
® onrechtstreeks slachtoffer, bv. als getuige of als naaste van het rechtstreekse slachtoffer
De gebeurtenis verandert nu, maar soms ook voor altijd
® jouw dagdagelijkse realiteit of die van je naaste of de maatschappij
® jouw blik op ‘het leven’
® jouw concept van ‘veiligheid’ …. op een ingrijpende manier
Dit kan worden meegemaakt door een individu, een kleine groep (bv. Gezin, collega’s,…) of een grotere groep
zoals een bedrijf of samenleving
Kan een eenmalig event zijn, maar ook iets dat langer duurt (bv. Pesterijen)
DUS = controle verlies centraal, over het ‘nu’ en ‘de toekomst’, voor ‘jou’ en vaak ook je omgeving (zeg me dat dit
niet echt is)
® Individueel verhaal!
® Je kan je er (meestal) niet op “voorbereiden”. Je reactie is voor jezelf ook ‘nieuw’ en eigenlijk niet te
voorspellen
® De onmiddellijke én de lang-termijn gevolgen zijn vaak niet altijd meteen duidelijk of ook niet te
voorspellen
Let op met crisis = onvoorspelbaar! Enkel voorzichtige inschatting…
® Niet iedereen gaat in ‘crisis’ –modus
® Niet iedereen gaat meteen in ‘crisis’ modus
, ® Niet iedereen gaat ‘overduidelijk’ in crisis-modus
® …
Emotionele reactie
“extreme gebeurtenissen lokken sterke reacties en gevoelens uit”
“normale reactie op een abnormale situatie”
® Iedereen reageert op zijn eigen manier
® Verschillen onderling kunnen dan ook groot zijn
® Elk gevoel is ‘normaal’, er is geen verkeerd
Meteen, direct na een schokkende gebeurtenis reageren mensen vanuit instinct, zeer reflexmatig; Er is letterlijk
geen tijd om na te denken, focus ligt op overleven van zichzelf en zijn naasten (zie slides rond ‘trauma’)
1. Vechten /Fight
2. Vluchten /FLight
3. Verlamd /Freeze
4. Befriend /Fawn
Andere aandachtspunten
1)Relatie met de omgeving
® ruimte voor elkaar
® Mensen kunnen zich isoleren van hun omgeving (‘ze begrijpen me niet’)
® focus op eigen beleving, waardoor minder ruimte voor de ander
® ‘ik ga ze niet lastig vallen met mijn verhaal’
® ‘ze hebben het ook al zo lastig’ of ‘mijn manier is verkeerd/ de enige juiste’ indien de naasten ook
slachtoffer zijn
® risico op vervreemding en isolatie
2) Ondersteuning bij het verwerkingsproces
® ernstig nemen
® concept tijd
® normaliseren van de complexiteit van het proces
, ® holistische visie op verwerking en rouw (vermoeidheid, gevoeliger voor kwaaltjes,…)
® ondersteunen installeren steunfiguren
2. CRISIS
OMSCHRIJVING
definitie :
kan ik deze situatie (last) oplossen of dragen, met mijn gebruikelijke copingmechanisme (draagkracht) =
(Raes en Daeseleire, zie bijgevoegd artikel= leerstof)
Stel “ja” : evenwicht tussen draaglast en draagkracht
Stel “nee” : draaglast en draagkracht uit evenwicht = crisis
“crisis is een kwestie van perceptie” (De Jong en Berg, uit Raes en Daeseleire)
elke persoon beleeft de situatie anders
én elke persoon zal/kan én moet ook anders reageren
to deal, or not to deal… ”
want ‘crisis = onmogelijkheid om met de nieuwe situatie om te gaan, zich aan
te passen aan de verandering’
belangrijke elementen
Bloemsma, Handboek Crisisinterventie
= een crisis ontstaat of bestaat als de mogelijkheden van individuen of groepen om een noodzakelijk of
wenselijk doel te bereiken uitgeput, ontoereikend of geblokkeerd zijn
Roberts, 2000
= een crisis = periode van onevenwicht en verminderd functioneren als een gevolg van een gebeurtenis of een
situatie. Deze veroorzaakt een significant probleem, dat niet kan opgelost worden door vertrouwde coping
strategieën
Kegan, 1982
=elke echte oplossing bij een crisis betekent uiteindelijk het definiëren van een nieuwe manier van ‘zijn in de
wereld’ . Er is echter een grote weerstand om tot te veranderen . Men zal echter niet tot die verandering
komen, als je niet herhaaldelijk verschillende nieuwe ervaringen opdoet in die nieuwe realiteit
ingrijpende gebeurtenis? Crisis? Trauma?
1. Ingrijpende gebeurtenis
2. Crisis
3. Trauma
4. De hulpverlener als luisterend oor
5. Bronnen en ondersteunende diensten
Crisis en ingrijpende gebeurtenissen – HC1 02/10/25 Ingrijpende gebeurtenissen : crisis en trauma + HC2
06/10/25 Ingrijpende gebeurtenissen : crisis en trauma
1. INGRIJPENDE GEBEURTENIS
gebeurtenis
= een voorval of een belangrijk moment in de tijd dat iets laat gebeuren of veranderen
Ingrijpend
= het heeft een effect op jouw dagelijks leven. Het heeft de kracht om je leven voorgoed te kunnen veranderen
ingrijpende gebeurtenis
® een positieve verandering, gebeurtenis OF een schokkende gebeurtenis
® de volgorde is heel belangrijk , niet meteen crisis en niet meteen trauma
kern = de term “ingrijpende gebeurtenis” zegt nog niets over de emotionele respons bij deze persoon of deze
groep na deze gebeurtenis. (Het zegt enkel iets over de aard/ernst van een gebeurtenis én het mogelijks effect op
jouw leven, leven van een groep mensen (bv. gezin, familie, vriendengroep, klas, collega’s, buurt, gemeenschap,
land,…)
noodsituatie (wettelijke term)
= elke gebeurtenis die schadelijke gevolgen voor het maatschappelijke leven veroorzaakt of kan veroorzaken
® Ernstige verstoring van de openbare veiligheid
® Ernstige bedreiging tov. Het leven of gezondheid van personen/of belangrijke materialen
,Waarbij de coordinatie van de bevoegde actoren , inclusief de disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen
of om de nefaste gevolgen van de gebeurtenis te beperken.
5 diciplines
= opdrachten binnen een noodsituatie die door de verschillende diensten kunnen uitgevoerd worden. (bv.
Discipline 2: medische, sanitaire en psychosociale dienstverlening, dit kan bv. de MUG zijn maar bv. ook het Rode
kruis)
ingrijpende gebeurtenis = schokkende gebeurtenis
is een gebeurtenis die:
® beangstigend, gevaarlijk en/of gewelddadig is
® meestal onverwachts en onvoorspelbaar verloopt
® je machteloos maakt, je kan niets doen om het te voorkomen, veranderen of stoppen
® jouw leven en/of je lichamelijke integriteit, of dat van je naaste, bedreigt of als zodanig wordt ervaren
® jouw leven en/of dat van je naasten ingrijpend verandert, tijdelijk of definitief
® die sporen nalaat die soms lang voelbaar blijven
® gooit de basisverwachtingen, je concept van veiligheid door elkaar, je ervaart de wereld als onveilig
jij bent
® rechtstreeks slachtoffer
® onrechtstreeks slachtoffer, bv. als getuige of als naaste van het rechtstreekse slachtoffer
De gebeurtenis verandert nu, maar soms ook voor altijd
® jouw dagdagelijkse realiteit of die van je naaste of de maatschappij
® jouw blik op ‘het leven’
® jouw concept van ‘veiligheid’ …. op een ingrijpende manier
Dit kan worden meegemaakt door een individu, een kleine groep (bv. Gezin, collega’s,…) of een grotere groep
zoals een bedrijf of samenleving
Kan een eenmalig event zijn, maar ook iets dat langer duurt (bv. Pesterijen)
DUS = controle verlies centraal, over het ‘nu’ en ‘de toekomst’, voor ‘jou’ en vaak ook je omgeving (zeg me dat dit
niet echt is)
® Individueel verhaal!
® Je kan je er (meestal) niet op “voorbereiden”. Je reactie is voor jezelf ook ‘nieuw’ en eigenlijk niet te
voorspellen
® De onmiddellijke én de lang-termijn gevolgen zijn vaak niet altijd meteen duidelijk of ook niet te
voorspellen
Let op met crisis = onvoorspelbaar! Enkel voorzichtige inschatting…
® Niet iedereen gaat in ‘crisis’ –modus
® Niet iedereen gaat meteen in ‘crisis’ modus
, ® Niet iedereen gaat ‘overduidelijk’ in crisis-modus
® …
Emotionele reactie
“extreme gebeurtenissen lokken sterke reacties en gevoelens uit”
“normale reactie op een abnormale situatie”
® Iedereen reageert op zijn eigen manier
® Verschillen onderling kunnen dan ook groot zijn
® Elk gevoel is ‘normaal’, er is geen verkeerd
Meteen, direct na een schokkende gebeurtenis reageren mensen vanuit instinct, zeer reflexmatig; Er is letterlijk
geen tijd om na te denken, focus ligt op overleven van zichzelf en zijn naasten (zie slides rond ‘trauma’)
1. Vechten /Fight
2. Vluchten /FLight
3. Verlamd /Freeze
4. Befriend /Fawn
Andere aandachtspunten
1)Relatie met de omgeving
® ruimte voor elkaar
® Mensen kunnen zich isoleren van hun omgeving (‘ze begrijpen me niet’)
® focus op eigen beleving, waardoor minder ruimte voor de ander
® ‘ik ga ze niet lastig vallen met mijn verhaal’
® ‘ze hebben het ook al zo lastig’ of ‘mijn manier is verkeerd/ de enige juiste’ indien de naasten ook
slachtoffer zijn
® risico op vervreemding en isolatie
2) Ondersteuning bij het verwerkingsproces
® ernstig nemen
® concept tijd
® normaliseren van de complexiteit van het proces
, ® holistische visie op verwerking en rouw (vermoeidheid, gevoeliger voor kwaaltjes,…)
® ondersteunen installeren steunfiguren
2. CRISIS
OMSCHRIJVING
definitie :
kan ik deze situatie (last) oplossen of dragen, met mijn gebruikelijke copingmechanisme (draagkracht) =
(Raes en Daeseleire, zie bijgevoegd artikel= leerstof)
Stel “ja” : evenwicht tussen draaglast en draagkracht
Stel “nee” : draaglast en draagkracht uit evenwicht = crisis
“crisis is een kwestie van perceptie” (De Jong en Berg, uit Raes en Daeseleire)
elke persoon beleeft de situatie anders
én elke persoon zal/kan én moet ook anders reageren
to deal, or not to deal… ”
want ‘crisis = onmogelijkheid om met de nieuwe situatie om te gaan, zich aan
te passen aan de verandering’
belangrijke elementen
Bloemsma, Handboek Crisisinterventie
= een crisis ontstaat of bestaat als de mogelijkheden van individuen of groepen om een noodzakelijk of
wenselijk doel te bereiken uitgeput, ontoereikend of geblokkeerd zijn
Roberts, 2000
= een crisis = periode van onevenwicht en verminderd functioneren als een gevolg van een gebeurtenis of een
situatie. Deze veroorzaakt een significant probleem, dat niet kan opgelost worden door vertrouwde coping
strategieën
Kegan, 1982
=elke echte oplossing bij een crisis betekent uiteindelijk het definiëren van een nieuwe manier van ‘zijn in de
wereld’ . Er is echter een grote weerstand om tot te veranderen . Men zal echter niet tot die verandering
komen, als je niet herhaaldelijk verschillende nieuwe ervaringen opdoet in die nieuwe realiteit
