Actua:
Hoorcollege 23/09/2025: Septemberverklaring
September-verklaring – maandag 22 september 2025
= bel moment = “start Vlaams politiek jaar”
Theorie Praktijk
uitleg beleidsplannen komend pol jaar +
uitleg begroting
begroting
Na septemberverklaring (woe 24/09): debat met de124 volksvertegenwoordigers
(zij stemmen)
! oppositie stemt tegen & regering (meerderheid) stemt voor
DOEL: begroting op evenwicht in 2027
Nuance: kosten oosterweelverbinding uitgelaten
Vlaamse begroting 1,5 miljard tekort:
Vlaamse hardwerkende middenklasse = slachtoffer ( verkiezingsbeloftes)
Concreet:
- 70% ingrepen in uitgaven (subsidies ↘, besparingen op OH)
- Uitstel geplande uitgaven (niet afpakken maar nog niet geven wat beloofd
was)
- Meer inkomsten (bv. Km-heffing, verhoging zorgpremie)
Voorbeelden:
- Zorgpremie 10 -> 100 euro = lastenverhoging (bovenop federale soc
zekerkheid)
- Verbouwpremie verdwijnt
- Ontwikkelingssamenwerking ↘ (bijna nul)
Federale begroting 39 miljard tekort: gigantisch
Verruimd inkomensbegrip (Vooruit):
Managementvennootschappen (dokters, notaris, CEO’s…)
betalen laagste loon uit = voordelen = “niet fair”
Bv. Huurinkomsten nu niet belast
HOE: verklaring op eer (“= belachelijk”); PvDA + Groen zal zout in de wonde
gooien
1
Politicologie
,Hoorcollege 29/09/2025: Diependaele I & De Wever I
1. Diependaele I = Vlaamse regering
Diependaele = minister president & Ben Weyts = minister van begroting
“Op de Vlaamse industrie ga ik nooit besparen”: subsidies voor R&D, HR…
Project oosterweelverbinding uit begroting gelaten => geen echt evenwicht in
2027
Heel veel subsidies in Vlaanderen:
- Meeste aan CM (Christelijke mutualiteit)
- Dienstencheques (betaalbaar blijven van poetspersoneel)
- Huis renoveren (renovatieplicht in Vlaanderen)
= renovatie-premies afgelopen jaren
! OH beslist nu om deze te schrappen => mensen boos => reactie OH:
renovatie-plicht versoepelen vroeger renovatie verplicht nu plots
versoepeling
Uiteindelijk: Depraetere “renovatieplicht wordt dan toch niet versoepeld”
Stimuleren: subsidies en premies
Tegengaan: belasten
Verruimd inkomensbegrip - Rousseau:
zou besparing opleveren (minder voordelen voor “niet-rechtmatige” personen)
Weyts: “Slaat nergens op, zal niet veel tot 0,00 opbrengen”
Vooruit & Caroline Gennez:
Langs alle kanten aangevallen bv. Stijging rusthuisfactuur sociale waakhond
Groen, PvdA & ook VB ontevreden
VB kiest links sociaal-economisch discours
Wie is de (zwaar getroffen) middenklasse;
80% v.d. bevolking -> wordt sowieso geraakt, kan niet gespaard blijven
Ma: September Woe: debat Later/december:
verklaring decreten
2
Politicologie
,2. De Wever I = Federale regering
Pensioenhervorming:
Werd al opgesteld (zomerverklaring) maar nog niet uitgevoerd
Pensioenadministratie vraag om uitstel Jambon wil vanaf 1 januari
! Nog altijd geen wetteksten pas vanaf dan effectieve berekeningen mogelijk
Beloofd om in begroting niet meer aan de pensioenen te komen
Begroting voor hele legislatuur (2025-2029):
- Start debat: Van Peteghem benadrukte dat er 16,6 miljard euro nodig is
tegen 2029.
- Doel van het federaal regeerakkoord: 3% van het BBP.
- Huidige situatie: Als we verder doen zoals nu, loopt dit op tot 5,5% van het
BBP, dus actie nodig.
- Kritiek van De Wever: Vivaldi zou uitkomen op 4,5% → hij wil/kan het beter
doen.
- Begrotingstekort: tekort in procentueel van het BBP
Links (Les Engagés + Vooruit): bang voor sociale besparingen, willen max 8
miljard besparen.
Les Engagés: Waalse zusterpartij van CD&V, kiest een sociaalliberale koers.
Wat komt nog op ons af?
- Stijging van de rentelasten (we lenen internationaal enorm veel).
- 1,5 miljard euro aan EU-bijdragen.
- Mogelijke verlaging van kredietratings (S&P, Moody’s…).
Flexijobs:
Je moet min 4/5 werken of gepensioneerd zijn
Fiscaal voordeel: loon zonder belasting (wg betaalt enkel wg-bijdrage)
=> je houdt meer over: 4/5 werken + 1 dag flexi
Tactiek Van Peteghem: sluiten van fiscale achterpoortjes (managementVN,
flexi…)
Minister binnenlandse zaken organisaties verbieden:
Krijgt bevoegdheid om organisaties te verbieden die ernstige en actuele
bedrijging voor de nat veiligheid en rechtsstaat vormen.
Strijd tegen ‘antifa’?
Zie: https://ugentbe-my.sharepoint.com/personal/quim_vanderbeken_ugent_be/
Documents/1Ba/Politicologie/Actualiteit/OH%20verbod%20op%20radicale
%20organisaties_2025-10-08.pdf
3
Politicologie
,Hoorcollege 14/10/2025: Openingscollege & federale
beleidsverklaring
1. Openingscollege – Bart De Wever 07/10/2025
Franstalig België:
Op verzoek van zijn Franstalige coalitiepartners bracht De Wever de hoofdlijnen
van zijn openingscollege nog eens over voor Franstalige media, zodat ook daar
duidelijk werd wat er volgens hem op het spel staat.
Europa ipv Vlaanderen:
Tot in campagne 2024: vlaams-nationalistisch (confederalisme als oplossing)
MAAR wil nu coalitiepartners van deze regering niet voor het hoofd stoten = plan
weg
BDW wil nu meer bevoegdheid bij Europa leggen (ipv Vlaanderen)
+ bijna alle 1ste ministers kiezen na periode voor rol binnen Europa
Communicatiestrategie:
BDW doet weinig interviews (tv, krant, sociale media…)
Heeft van lezingen zijn belangrijkste communicatiemiddel gemaakt
Volgens analisten gebruikt De Wever zijn speeches ook als
onderhandelingstactiek: zet de toon, dwingt coalitiepartners, en presenteert
N-VA-voorstellen als enig redmiddel.
De media over het openingscollege:
“Een grap over Karl Marx en een sneer naar links” (Het Nieuwsblad) – benadrukt
de zogenaamd linkse studenten, die volgens het artikel “Karl Marx kenden”, wat
inspeelt op het cliché van de linkse Gentse universiteitsstudent. De Wever
verwees ook naar Adam Smith, die de studenten ook kenden.
“Over het propagandapraatje van Bart De Wever dat als academisch
openingscollege gepresenteerd werd” (DeWereldMorgen) – suggereert dat het
college eerder politieke propaganda was dan een neutrale academische lezing,
en dat ook professor Carl Devos en de universiteit daarin meegingen.
!Conclusie: De media gebruikten opvallend clickbait-titels en stereotypering
(linkse studenten vs. rechtse premier, propaganda vs. academie) om het
evenement te framen.
4
Politicologie
,2. Federale beleidsverklaring
State of the Union (SOTU)
= septemberverklaring (VL) = troonrede (NL) = staat van de Unie (EU) = Federale
beleidsverklaring
Timing: 2de dinsdag van oktober (in Be grondwet ‘samenkomen’ <-> SOTU)
Jean-Luc Dehaene sinds 1993 (Be off federale staat)
Officiële start Belgisch parlementair jaar; bij opening van de kamer
Hoofdlijnen begroting (nog niet volledig klaar) -> moet voor 31/12 gestemd
worden
Formele betekenis: premier vraagt vertrouwen volksvertegenwoordigers
Procedure: 48u debat dan vertrouwensstemming (democratie)
+ begroting moet aan de Europese commissie worden voorgelegd tegen 15
oktober want euro-land we volgen begrotingsregels
2 deadlines:
- 2de dinsdag van oktober
- 15 oktober
=> relatief (nu ook later)
Meerjaren begroting (2026-2029)
Ong 10 miljard vinden (! Bedrag niet zeker)
≠ 3% uit regeerakkoord (16,6 miljard) maar Europa tevreden met 8 à 10 miljard
al opvallend regering streeft niet naar 0 (30 miljard nodig)
Moeilijkheid: begroting voor 26-27-28-29
! Soc zkh moet altijd in evenwicht zijn: gat opvullen = belastingen (bv btw)
Inkomen = afdrachten + uitgaven maar helft te weinig budget
Geërfd van vorige generaties
Zwaktes van de partijen
Gezondheid: Vooruitn CD&V, Engagés
Index: Vooruit
NVA: vermogensbelasting, subsidies bedrijven
Ratingverlaging ontwijkt
Moody’s dreigde met ratingsverlaging (terugbetalingscapacitieit België)
Niet doorgegaan maar wel waarschuwing
Proces begrotingsoverleg
1) BILAS: bilaterale gespreken met de vicepremiers apart -> aftoetsen wat is
mogelijk
2) Kernkabinet samen roepen: premier + vicepremiers (= 6 pers totaal)
Nu: kritiek coalitiepartners -> BDW te veel NVA, proces te traag
Pensioenvorming:
Nog steeds geenakkoord, details zomerverklaring ontbreken
+ moet in wettekst en beleid gezet worden
Besparen op zichzelf:
Partijen krijgen enorme subsidies - opvallend: bepalen zelf hoe veel
Af en toe doen ze stukje weg om volk tevreden te houden
5
Politicologie
, ! overgefinancierd
Hoorcollege 21/10/2025: Federale beleidsverklaring
Federale beleidsverklaring
Status begroting:
- Al 2 deadlines gemist (14-10 & 21-10) => nog steeds geen akkoord
- Monitoringcomité: actie nodig deze legislatuur, anders begroting volledig
ontspoort in 2030
- Regering laat ondertussen ook doelstelling regeerakkoord 3% los
- Europa kwaad: Boete (300 miljard) -> blamage --> hogere rente op int fin
markt
Klavertje 4 BDW:
= drukkingsmiddel door meerjarenbegroting
1) Btw-verhoging (lastig voor MR)
2) Indexsprong (lastig voor Vooruit) moet 6,6 miljard
opbrengen
3) Verlaging groeinorm in de gezondheidszorg
4) Sterke activering van langdurig zieken
Uitdagingen:
1) Meerjarenbegroting
Begroting 2026 haalbaar
Maar 2028 & 2029 problematisch: bel-vermindering voorzien (uitg ink)
“Pakken in het begin en geven op het einde”
2) Jonge regering
Bij formatie (recent februari) veto’s gesteld:
MR Geen nieuwe belastingen (btw-verhoging)
Les Geen verlaging groeinorm gezondheidszorg
Engagés
Vooruit Geen indexsprong
3) “Lucht”
Veel lucht gepompt in regering en begroting
Terugverdieneffect = beperken wlh -> arbeid -> eco groei / ink
4) Kwetsbare premier
Wil blijven vasthouden aan N-VA principes
<-> niet te veel water bij de wijn doen (vorige regeringen deden dit wel)
De bevolking kan wel wat verdragen
Vergelijking Dehaene / Martens (jaren ’80–’90): grotere begrotingscrisis → harde
maatregelen -> later politieke belonging
Les: Wees niet te bang voor stemmers
6
Politicologie
Hoorcollege 23/09/2025: Septemberverklaring
September-verklaring – maandag 22 september 2025
= bel moment = “start Vlaams politiek jaar”
Theorie Praktijk
uitleg beleidsplannen komend pol jaar +
uitleg begroting
begroting
Na septemberverklaring (woe 24/09): debat met de124 volksvertegenwoordigers
(zij stemmen)
! oppositie stemt tegen & regering (meerderheid) stemt voor
DOEL: begroting op evenwicht in 2027
Nuance: kosten oosterweelverbinding uitgelaten
Vlaamse begroting 1,5 miljard tekort:
Vlaamse hardwerkende middenklasse = slachtoffer ( verkiezingsbeloftes)
Concreet:
- 70% ingrepen in uitgaven (subsidies ↘, besparingen op OH)
- Uitstel geplande uitgaven (niet afpakken maar nog niet geven wat beloofd
was)
- Meer inkomsten (bv. Km-heffing, verhoging zorgpremie)
Voorbeelden:
- Zorgpremie 10 -> 100 euro = lastenverhoging (bovenop federale soc
zekerkheid)
- Verbouwpremie verdwijnt
- Ontwikkelingssamenwerking ↘ (bijna nul)
Federale begroting 39 miljard tekort: gigantisch
Verruimd inkomensbegrip (Vooruit):
Managementvennootschappen (dokters, notaris, CEO’s…)
betalen laagste loon uit = voordelen = “niet fair”
Bv. Huurinkomsten nu niet belast
HOE: verklaring op eer (“= belachelijk”); PvDA + Groen zal zout in de wonde
gooien
1
Politicologie
,Hoorcollege 29/09/2025: Diependaele I & De Wever I
1. Diependaele I = Vlaamse regering
Diependaele = minister president & Ben Weyts = minister van begroting
“Op de Vlaamse industrie ga ik nooit besparen”: subsidies voor R&D, HR…
Project oosterweelverbinding uit begroting gelaten => geen echt evenwicht in
2027
Heel veel subsidies in Vlaanderen:
- Meeste aan CM (Christelijke mutualiteit)
- Dienstencheques (betaalbaar blijven van poetspersoneel)
- Huis renoveren (renovatieplicht in Vlaanderen)
= renovatie-premies afgelopen jaren
! OH beslist nu om deze te schrappen => mensen boos => reactie OH:
renovatie-plicht versoepelen vroeger renovatie verplicht nu plots
versoepeling
Uiteindelijk: Depraetere “renovatieplicht wordt dan toch niet versoepeld”
Stimuleren: subsidies en premies
Tegengaan: belasten
Verruimd inkomensbegrip - Rousseau:
zou besparing opleveren (minder voordelen voor “niet-rechtmatige” personen)
Weyts: “Slaat nergens op, zal niet veel tot 0,00 opbrengen”
Vooruit & Caroline Gennez:
Langs alle kanten aangevallen bv. Stijging rusthuisfactuur sociale waakhond
Groen, PvdA & ook VB ontevreden
VB kiest links sociaal-economisch discours
Wie is de (zwaar getroffen) middenklasse;
80% v.d. bevolking -> wordt sowieso geraakt, kan niet gespaard blijven
Ma: September Woe: debat Later/december:
verklaring decreten
2
Politicologie
,2. De Wever I = Federale regering
Pensioenhervorming:
Werd al opgesteld (zomerverklaring) maar nog niet uitgevoerd
Pensioenadministratie vraag om uitstel Jambon wil vanaf 1 januari
! Nog altijd geen wetteksten pas vanaf dan effectieve berekeningen mogelijk
Beloofd om in begroting niet meer aan de pensioenen te komen
Begroting voor hele legislatuur (2025-2029):
- Start debat: Van Peteghem benadrukte dat er 16,6 miljard euro nodig is
tegen 2029.
- Doel van het federaal regeerakkoord: 3% van het BBP.
- Huidige situatie: Als we verder doen zoals nu, loopt dit op tot 5,5% van het
BBP, dus actie nodig.
- Kritiek van De Wever: Vivaldi zou uitkomen op 4,5% → hij wil/kan het beter
doen.
- Begrotingstekort: tekort in procentueel van het BBP
Links (Les Engagés + Vooruit): bang voor sociale besparingen, willen max 8
miljard besparen.
Les Engagés: Waalse zusterpartij van CD&V, kiest een sociaalliberale koers.
Wat komt nog op ons af?
- Stijging van de rentelasten (we lenen internationaal enorm veel).
- 1,5 miljard euro aan EU-bijdragen.
- Mogelijke verlaging van kredietratings (S&P, Moody’s…).
Flexijobs:
Je moet min 4/5 werken of gepensioneerd zijn
Fiscaal voordeel: loon zonder belasting (wg betaalt enkel wg-bijdrage)
=> je houdt meer over: 4/5 werken + 1 dag flexi
Tactiek Van Peteghem: sluiten van fiscale achterpoortjes (managementVN,
flexi…)
Minister binnenlandse zaken organisaties verbieden:
Krijgt bevoegdheid om organisaties te verbieden die ernstige en actuele
bedrijging voor de nat veiligheid en rechtsstaat vormen.
Strijd tegen ‘antifa’?
Zie: https://ugentbe-my.sharepoint.com/personal/quim_vanderbeken_ugent_be/
Documents/1Ba/Politicologie/Actualiteit/OH%20verbod%20op%20radicale
%20organisaties_2025-10-08.pdf
3
Politicologie
,Hoorcollege 14/10/2025: Openingscollege & federale
beleidsverklaring
1. Openingscollege – Bart De Wever 07/10/2025
Franstalig België:
Op verzoek van zijn Franstalige coalitiepartners bracht De Wever de hoofdlijnen
van zijn openingscollege nog eens over voor Franstalige media, zodat ook daar
duidelijk werd wat er volgens hem op het spel staat.
Europa ipv Vlaanderen:
Tot in campagne 2024: vlaams-nationalistisch (confederalisme als oplossing)
MAAR wil nu coalitiepartners van deze regering niet voor het hoofd stoten = plan
weg
BDW wil nu meer bevoegdheid bij Europa leggen (ipv Vlaanderen)
+ bijna alle 1ste ministers kiezen na periode voor rol binnen Europa
Communicatiestrategie:
BDW doet weinig interviews (tv, krant, sociale media…)
Heeft van lezingen zijn belangrijkste communicatiemiddel gemaakt
Volgens analisten gebruikt De Wever zijn speeches ook als
onderhandelingstactiek: zet de toon, dwingt coalitiepartners, en presenteert
N-VA-voorstellen als enig redmiddel.
De media over het openingscollege:
“Een grap over Karl Marx en een sneer naar links” (Het Nieuwsblad) – benadrukt
de zogenaamd linkse studenten, die volgens het artikel “Karl Marx kenden”, wat
inspeelt op het cliché van de linkse Gentse universiteitsstudent. De Wever
verwees ook naar Adam Smith, die de studenten ook kenden.
“Over het propagandapraatje van Bart De Wever dat als academisch
openingscollege gepresenteerd werd” (DeWereldMorgen) – suggereert dat het
college eerder politieke propaganda was dan een neutrale academische lezing,
en dat ook professor Carl Devos en de universiteit daarin meegingen.
!Conclusie: De media gebruikten opvallend clickbait-titels en stereotypering
(linkse studenten vs. rechtse premier, propaganda vs. academie) om het
evenement te framen.
4
Politicologie
,2. Federale beleidsverklaring
State of the Union (SOTU)
= septemberverklaring (VL) = troonrede (NL) = staat van de Unie (EU) = Federale
beleidsverklaring
Timing: 2de dinsdag van oktober (in Be grondwet ‘samenkomen’ <-> SOTU)
Jean-Luc Dehaene sinds 1993 (Be off federale staat)
Officiële start Belgisch parlementair jaar; bij opening van de kamer
Hoofdlijnen begroting (nog niet volledig klaar) -> moet voor 31/12 gestemd
worden
Formele betekenis: premier vraagt vertrouwen volksvertegenwoordigers
Procedure: 48u debat dan vertrouwensstemming (democratie)
+ begroting moet aan de Europese commissie worden voorgelegd tegen 15
oktober want euro-land we volgen begrotingsregels
2 deadlines:
- 2de dinsdag van oktober
- 15 oktober
=> relatief (nu ook later)
Meerjaren begroting (2026-2029)
Ong 10 miljard vinden (! Bedrag niet zeker)
≠ 3% uit regeerakkoord (16,6 miljard) maar Europa tevreden met 8 à 10 miljard
al opvallend regering streeft niet naar 0 (30 miljard nodig)
Moeilijkheid: begroting voor 26-27-28-29
! Soc zkh moet altijd in evenwicht zijn: gat opvullen = belastingen (bv btw)
Inkomen = afdrachten + uitgaven maar helft te weinig budget
Geërfd van vorige generaties
Zwaktes van de partijen
Gezondheid: Vooruitn CD&V, Engagés
Index: Vooruit
NVA: vermogensbelasting, subsidies bedrijven
Ratingverlaging ontwijkt
Moody’s dreigde met ratingsverlaging (terugbetalingscapacitieit België)
Niet doorgegaan maar wel waarschuwing
Proces begrotingsoverleg
1) BILAS: bilaterale gespreken met de vicepremiers apart -> aftoetsen wat is
mogelijk
2) Kernkabinet samen roepen: premier + vicepremiers (= 6 pers totaal)
Nu: kritiek coalitiepartners -> BDW te veel NVA, proces te traag
Pensioenvorming:
Nog steeds geenakkoord, details zomerverklaring ontbreken
+ moet in wettekst en beleid gezet worden
Besparen op zichzelf:
Partijen krijgen enorme subsidies - opvallend: bepalen zelf hoe veel
Af en toe doen ze stukje weg om volk tevreden te houden
5
Politicologie
, ! overgefinancierd
Hoorcollege 21/10/2025: Federale beleidsverklaring
Federale beleidsverklaring
Status begroting:
- Al 2 deadlines gemist (14-10 & 21-10) => nog steeds geen akkoord
- Monitoringcomité: actie nodig deze legislatuur, anders begroting volledig
ontspoort in 2030
- Regering laat ondertussen ook doelstelling regeerakkoord 3% los
- Europa kwaad: Boete (300 miljard) -> blamage --> hogere rente op int fin
markt
Klavertje 4 BDW:
= drukkingsmiddel door meerjarenbegroting
1) Btw-verhoging (lastig voor MR)
2) Indexsprong (lastig voor Vooruit) moet 6,6 miljard
opbrengen
3) Verlaging groeinorm in de gezondheidszorg
4) Sterke activering van langdurig zieken
Uitdagingen:
1) Meerjarenbegroting
Begroting 2026 haalbaar
Maar 2028 & 2029 problematisch: bel-vermindering voorzien (uitg ink)
“Pakken in het begin en geven op het einde”
2) Jonge regering
Bij formatie (recent februari) veto’s gesteld:
MR Geen nieuwe belastingen (btw-verhoging)
Les Geen verlaging groeinorm gezondheidszorg
Engagés
Vooruit Geen indexsprong
3) “Lucht”
Veel lucht gepompt in regering en begroting
Terugverdieneffect = beperken wlh -> arbeid -> eco groei / ink
4) Kwetsbare premier
Wil blijven vasthouden aan N-VA principes
<-> niet te veel water bij de wijn doen (vorige regeringen deden dit wel)
De bevolking kan wel wat verdragen
Vergelijking Dehaene / Martens (jaren ’80–’90): grotere begrotingscrisis → harde
maatregelen -> later politieke belonging
Les: Wees niet te bang voor stemmers
6
Politicologie
