Samenvatting Functieleer deel 2 (psycholinguïstiek)

FUNCTIELEER: DEEL 3,
PSYCHOLINGUÏSTIEK
LES 1: VERBAL FLUENCY

PROLOOG

 De term apophenia
o = random proces waar mensen toch betekenis in gaan zien
o Vb. lavabo waarin je een gezichtje ziet
o Vb. Christus in een appelsien
o Vb. inktvlekken van Rorschach


SEMANTISCHE STOORNISSEN IN GEVALSTUDIES


ONDERZOEK WARRINGTON EN SHALLICE (1984)
 4 studenten beschreven waarvan hersenen aangetast waren door herpes en
simplex encephalitis (hersenvlies ontstoken / hersenontsteking)
 Patiënten werden individueel getest met
o Afbeeldingen vb. van olifant
o Woorden vb. wat is een trein
o Omschrijvingen vb. dier met witte pels dat in noordpool leeft, is gevaarlijk;
wat is het?
o Om te kijken wat goed gaat en wat moeilijk is


RESULTATEN
 Patiënten vertonen rare stoornis als er vragen gesteld worden over artefacten
o Dingen gemaakt door mensen gaan goed
 Vb. hamer
o Vragen over natuurlijke concepten -> zware uitval
 Vb. duif -> ‘ik denk dat het een dier is’ ‘4 poten’



MAAR… DAN KWAM ONDERZOEK VAN WARRINGTON EN MCCARTHY (1987)
 Paar jaar later nieuw artikel
o Één enkele patiënt bekeken
o Opnieuw individueel getest met afbeeldingen, woorden, omschrijvingen
o Had omgekeerd ziektebeeld
o Bij artefacten serieuze uitval, bij natuurlijke concepten gaat het goed
 Niet kwestie van dat één makkelijker is dan ander
o Hoe we dit wel moeten interpreteren = zie les 3
 Besluit: in neuropsychologie kan je soms met weinig mensen grote dingen
ontdekken

,MULTIDIMENSIONELE SCALERING


STUDIE VAN AGNES CHAN
 Agnes Chan kreeg een van de meest prestigieuze prijzen voor mensen die papers
schrijven
o Was ook oorzaak voor 10tallen onderzoeken mbt een bepaalde ziekte, een
fluency task en MDS
 Patiënten met ziekte Alzheimer, Huntington (wordt niet op ingegaan) en controle
proefpersonen die ze matcht met mensen met Alzheimer
o Zelfde leeftijd, …
o Enige verschil is gezond versus ‘niet gezond’
 “noem zoveel dieren als je kan in één minuut” = category fluency task
o Standaardtest die vaak gebruikt wordt in neuropsychologie
o Zegt iets over de structuur / de manier waarop die semantische kader is
bijgehouden
o Vb. hond – kat – leeuw – olifant
 Komt matrix uit voort
o Matrix voor elke persoon
o Berekend een gemiddelde voor controle proefpersonen en ander
gemiddelde voor patiënten met Alzheimer
o Ze gaat deze 2 matrices met verschillende gemiddelden analyseren =
meerdimensionele scalering / multidimensional scaling (MDS)




RESULTATEN




 Besluiten van onderzoeker

, o Beer wordt gegroepeerd met huisdieren (bij DAT patiënten)
o Hoewel correct gesitueerd in het huiselijke domein, bevinden hond, paard
en hert zich in het verkeerde kwadrant van de afmeting




EEN PAAR WOORDEN OVER MULTIDIMENSIONAL SCALERING
Voorbeeld 1: afstand tussen steden

 Je kan het vergelijken met het berekenen van afstanden tussen steden
 Locatie van steden verkrijgen obv de paarsgewijze afstanden tussen de steden
o MAAR gegevens niet perfect betrouwbaar
o De dimensionaliteit is onbekend




Voorbeeld 2: morscode

 Morscode: elk letter en cijfer heeft morsecode
o Sommige letters of cijfers moeilijker dan anderen vb. E: 1x kort = makkelijk
versus X: lang, kort, kort, lang = moeilijker
 Experimenten bij nieuwe recruten
o Pp’en links (2x zelfde signaal) duwen of rechts (2x
verschillend signaal)
o % fouten B en X (moeilijker): 64% fouten (heel veel)
o Indien ze eerst B en dan X laten horen: 84% fouten
(nog meer)
 Ruimtelijke voorstelling hiervan in 2 dimensies
o Aantal lange signalen stijgt naarmate je naar rechts
gaat
o Aantal korte signalen stijgt naarmate je naar links
gaat
o Hoeveel signalen + korte en lange signalen zijn de 2 dimensies

Voorbeeld 3: onderzoek Nancy Henley: a psychological study of the semantics
of animal terms

,  Er werden paren van dierennamen gegeven en voor elk paar vroegen ze wat de
gelijkenissen tussen de dieren waren
o Hiervoor 3 dimensies nodig; grootte van het dier, wild / tam dier en
vergelijking van dier tov de mens
o Deze 3 dingen blijken belangrijk te zijn in kennisstructuur van mensen over
dieren
 Links oplossing voor 12 meest frequent gegeven voorbeelden voor controle
proefpersonen
 Aan rechterkant resultaat voor patiënten alzheimer
o Zitten duidelijk verschillen in
o Besluit van onderzoekers; semantisch geheugen van patiënten met
Alzheimer is slechter aan het worden -> vb. positie beer
 Beer staat ergens totaal anders dan bij controle proefpersonen ->
‘als je dement wordt, wordt beer gezien als knuffelbeer’
 Hieruit besluit ze dat er iets mis is met hun geheugen
o ‘Het semantisch netwerk van patiënten valt uiteen maar er zitten toch nog
vaste clusters’

Voorbeeld 4: onderzoek Rips: inductive judgements about natural categories

 Onderzoek over vogels
o Aan pp’en vragen ‘stel dat ik op onbekend eiland
zit en blijkt dat bepaalde vogelsoort vb.
roodborstje allemaal ziek worden’ ‘hoe groot is de
kans dat de spreeuwen, papegaaien ook ziek
worden, …’
o Aangeven op 7 punten schaal
o Antwoorden voorspeld adhv afstand op zo een
multidimensionele scaleringsruimte


EEN EXPERIMENT: BIER


OPZET
 Proefpersonen zijn 44 studenten van de KULeuven
 Worden random toegewezen aan één van 2 conditie
o Conditie 1: krijgen pintje te drinken
o Conditie 2: krijgen non alcoholisch pintje te drinken
 Doen verbal fluency task voor 3 semantische categorieën
o Noem zoveel dieren op die je kent
o Noem zoveel fruit op dat je kent