Samenvatting Inleiding tot het recht deel 2: De Belgische staatsstructuur

Recht


Belgische staatsstructuur
Onze verschillende rechtsbronnen zijn afkomstig van de verschillende deelstructuren van onze staat.

 België = rechtsstaat:
- Overheid moet burgerrechten respecteren -> fundamentele rechten/vrijheden
(grondwet, Europese verklaring obv grondrechten)
Bv. vrijheid meningsuiting, vrijheid onderwijs, …
Democratisch tot stand gekomen wetgeving naleven
- Overheid moet burgers beschermen -> bescherming tegen agressie van buitenlandse
mogendheden, tegen aantasting vd rechten van haar burgers tegen medeburgers.
- Overheid moet zorgen voor onafhankelijke rechtscolleges die deze rechten beschermen
Bv. politie -> bewaard openbare orde, rust, veiligheid.
- Staatsinmenging -> 20ste eeuw staat moeit zich op sociaal, economisch, fiscaal vlak.
Ontwikkeling van onze welvaartstaat -> publieke diensten hebben opmars



 België = democratie:
- Democratie = participatie vd burgers in het staatsbestuur -> burgers hebben stem in
staatsbestuur
- No taxation without representation -> burgers betalen om bepaald beleid tot uitvoering
te brengen als ze mee kunnen beslissen wat daarmee gebeurd.
- Door te gaan kiezen voor volksvertegenwoordigers in parlement (= verkiezingen)

= PARLEMENTAIRE DEMOCRATIE

 Scheiding der machten: montesquieu

Rechtelijke macht -> recht interpreteren/recht toepassen
Conflict moet tss mensen opgelost worden. Het is
wetgevende
macht ->
onafhankelijke macht los van de WM en UM -> rechtbanken, …
maken
wijzigingen,
afschaffen
 Macht moet verdeeld zijn om dictatuur te voorkomen.
uitvoerende
 Montesquieu -> Macht moet macht ook stoppen.
macht ->  3 delen macht in staat houden elkaar in evenwicht
recht (doen)
uitvoeren

Uitvoerende macht = koning, ministers, staatssecretarissen -> kunnen
wetsvoorstellen indien

Wetgevende macht = moet wetsvoorstellen goedkeuren. Wet gemaakt in WM moet goedgekeurd
worden door koning

Rechtelijke macht = rechters worden benoemd door uitvoerende macht.

Koning behoort tot UM en WM

, Recht




 Belgie = federale staat:
1830 -> België ontstaan -> politieke constructie
- Federalisering: verlopen door staatshervormingen
1. 3 gemeenschappen + 3 gewesten
2. Hebben elk aparte bevoegdheden -> kunnen elkaar niet overlappen.
Bv. eind jaren 80. Onderwijs is en vlaamse materie geworden.



 België = monarchie:
- Koning als staatshoofd
- Koning heeft beperkte politieke macht: bekrachtigd wel de wetten, hoofd UM, lid van
WM
1. Politiek onbekwaam: handtekening koning heeft op politiek vlak geen waarde, er
moet altijd handtekening minister(s) naast staan.
2. Politiek onverantwoordelijk: draagt geen verantwoordelijkheid, ministers dragen
deze verantwoordelijkheid
3. Koning ALTIJD gedekt door zijn ministers
- Koninklijke onschendbaarheid = koning kan nooit voor rechtbank gezet worden

, Recht


POLITIEKE INSTELLINGEN IN FEDERAAL BELGIË
De federale overheid:

 Federale wetgevende macht
- 3 takken:
1. Kamer van volksvertegenwoordigers parlement
2. De senaat
3. Koning
- Het parlement = belangrijkste politieke instelling federaal vlak
Samenstelling kamer:
 150 Kamerleden -> rechtstreeks verkozen (federale verkiezingen)
 Federale verkiezingen = om de 5j, elke BELG, min. Leeftijd 18j -> actief kiesrecht
 Passief kiesrecht = onszelf verkiesbaar stellen (= eigen politieke ambities),
min.21j
Samenstelling senaat:
 60 senatoren -> 50 aangeduid door gemeenschaps-en gewest
gewestparlementen + 10 leden worden ‘uitgekozen’ door de 50 andere leden.

- Legislatuur (= zitting) = 5 jaar
- Kamerleden + senatoren:
 Parlementaire onverantwoordelijkheden = totale vrijheid meningsuiting,
parlementair mag eender wat zeggen zonder gerechtelijk vervolgt te worden.
 Parlementaire onschendbaarheid = parlementslid wordt nooit
aangehouden/vervolgd voor misdrijf (behalve betrapt op heterdaad)
Kamer kan onschendbaarheid opheffen als openbaar ministerie hierachter
vraagt.

Bevoegdheid kamer & senaat:
 Parlement:
 volheid van bevoegdheid = het bevoegd zijn voor alles wat niet
uitdrukkelijk aan een ander orgaan is toegewezen.
 Kamer:
 Wetgevende taak
 Wetgevende procedure -> nieuwe wet wordt geïntroduceerd in kamer,
wordt daar besproken, voorstellen wijziging, stemming betreffende wet
 Oefent controle uit op de federale regering.
 Senaat:
 Assemblée vd deelstaten = ontmoetingsplaats van gemeenschappen en
gewesten, vergadering tss deelstaten
 Adviserende & bemiddelende rol -> samenwerking noodzakelijk tss
federale overheid & deelstaten = ADVISERENDE ROL
Wnr belangenconflict is tss deelstaten en federale overheid =
BEMIDDELENDE ROL
 Wetgevende rol -> enkel bij staatshervorming, bij specifieke regelgeving,
procedure van in kamer gebeurd opnieuw in senaat.
Bv. Europese vordering moeten worden geïntegreerd in Belgische
wetgeving.