Samenvatting - werken met gezinnen

Werken met gezinnen en
jongeren
Les 1: kindbeelden en kijk op gezinnen
De paradox in opvoedingsadviezen doorheen de tijd:

“De veronderstelling dat ouderschap te lastig is om aan ouders over te
laten”

Opvoeding, enkele definities
= “Zorg, om uw kinderen goed op te voeden, voor een onderwijzer en een
juf; maar laat ze, zolang ze klein zijn, zwijgen in gezelschap. Want niets is
zo vervelend. Als luisteren naar andermans kind.”

1) Agentschap Opgroeien
 Op weg helpen naar volwassenheid
 Meerdere mensen
 Een liefdevol nest
 Opvangen en bevorderen van ontwikkeling en groei
2) Kok (orthopedagoog)
 In relatie staan van opvoeder-opvoeding
 Opvoeder die zich als persoon present stelt
 Klimaat scheppen om persoonlijkheidsgroei te bevorderen
 Situaties hanteren en optimale kansen bieden op
zelfontplooiing
3) EXPOO
 Interactie ouder kind en context
 Niet 1 manier
 Zelfsturend proces: kinderen nodigen hiertoe uit
 Gedeelde verantwoordelijkheid

Opvoeding en maatschappij
 Heersende visie bepaalt mee organisatie van hulp-en
dienstverlening
 Visies variëren naargelang, tijd, context (bv: cultuur) en plaats

Visie = manier van kijken – bepalend handelen en communiceren

Maatschappijbeeld = elke samenleving of cultuur heeft verschillende en
veranderende visies

Mensbeeld = visie op “mens zijn”

,Hulpverlenersperspectief = bepalend voor omgaan met anderen,
bepalend voor manier waarop MAW’er en cliënt benadert

Kijk op kinderen – ouders – opvoeding
Verband tussen kijk op ouders & kijk op kinderen?

 Kindbeelden staan NIET los van ouderbeelden
 Kind- en ouderbeelden staan NIET los van maatschappelijke context

Invloed van tijd, plaats en context op kindbeelden




Burgeroffensief en kinderbescherming – eind 19e -20e eeuw

 Industrialisering: veel armoede
 Burgeroffensief: burgerij (elite) wil samenleving (arbeidersklasse)
heropvoeden
 Staat grijp snel in: “kind in gevaar”, crèches als noodzakelijk kwaad
 Oprichting Nationaal Werk Kinderwelzijn (1919) bepaalt wat goed is,
moeders krijgen ‘opvoedadvies’
 Kinderbescherming als voorloper van kinderrechten: Wet
kinderarbeid (1889) & leerplicht 14j (1914) (jeugdbescherming
1912)
 Focus op hygiëne: slechte levensomstandigheden, ‘immoreel
gedrag’

Maatschappelijke evoluties 1960-1980

 Economische bloei maar ook crisis (oliecrisis ’70)
 Vrouwenstemrecht 1948 – belang kerngezin
 Vele technologische innovaties (radio, tv, huishoud)
 Lange periodes van vrede, vrijheid – blijheid

,  Begin van immigratie en diversiteit
 Werkloosheid – begin ‘gast’arbeiders
 Opvoeden als thema wint aan belang
 Overheid grijpt sterk in via uithuisplaatsing in instellingen jeugdhulp

Kinderrechten – 1989

 Kinderen zijn geen mini-volwassen, ze geven zelf betekenis aan hun
leven
 Kinderrechtenverdrag sinds 1989 is wereldwijd geldig
 Alle rechten zijn even belangrijk
 Alle rechten gelden voor iedereen van 0 tot 18 jaar
 Rechten hebben is nog niet ‘rechten zelf uitoefenen’ = geen
handelingsbekwaamheid

Indeling kinderrechten:

4 grote principes:

 Non-discriminatie (artikel 2)
 Belang van het kind (artikel 3)
 Recht op leven en ontwikkeling (artikel 6)
 Recht op inspraak, meningsuiting, participatie (artikel 12)

3 groepen rechten: DE 3 P’S

 Provisierechten
= instanties die kinderen helpen
 Protectierechten
= wet, bescherming (tegen geweld)
 Participatierechten
= kinderen aan het woord!

Kinderrechten en opvoeding:

 Expliciete aandacht voor ouders in het IVRK:
 Opvoeden is een gedeelde verantwoordelijkheid tussen ouders en
overheid
 Ouders hebben recht om in hun taak ondersteund te worden
 Belang van het kind staat centraal
 Kinderen evolueren en ontwikkelen, rekening houden met
veranderde vermogens van het kind
 Misvatting dat kinderrechten ‘anti-ouder’ rechten zijn!

, Maatschappelijk evoluties vanaf 1990

GLOBALISERING

 Enorme technologische innovatie (computer, internet, sociale media)
 Toenemende diversiteit (al dan niet getoleerd)
 Asiel en migratie
 Financiële crisissen
 Klimaatverandering
 Expertendiscours en grote opvoedingsonzekerheid => waarom?

Terug naar vandaag – 21ste eeuw

 Gezin = privéleven, staat grijpt minder letterlijk in
 Democratisering binnen het gezin: man/vrouw gelijkheid
 Ontzuiling, meer (morele) vrijheid maar ook meer keuzes…
 Meer diverse gezinsvormen
 Minder kinderen, maar bewust gepland
 Kinderrechten!
 Opvoedingsondersteuning gaat in dialoog met ouders + focus op
individuele verantwoordelijkheid ouders…

Kindbeelden vandaag
Dominant kindbeeld: het autonome, blije kind: kind zelfstandig en altijd
‘gelukkig’ opvoeden, maar is vaak tegenstrijdig…PARADOX!

Heel gevarieerde kindbeelden zijn tegelijk aanwezig, gekoppeld aan tijd,
plaats, cultuur en ontwikkeling vh kind

Gerelateerde kindbeelden vandaag:

 Het voorspelbare kind
 Preventiedenken (ingrijpen nog voor enig probleem zich stelt)
 Testen & labels kunnen helpen, maar ook beperken (wetenschap)
 Het kind als burger
 Niet alleen deel van een gezin, maar ook vd samenleving
 Kinderrechten! Mogen meepraten (weinig echte inspraak (bv:
rechtszaak, …)
 Kinderen ernstig nemen (niet evident)
 Het kind als risico
 ‘Kinderen in gevaar’: kwetsbaarheid van alle tijden
 Risicomaatschappij: kinderen te veel beschermen