Methoden, deel 1 – begrippenlijst
Begrip: Uitleg:
Vasthoudendheid We accepteren informatie als waar, omdat het altijd al zo geweest is of
(tenacity) omdat bijgeloof de informatie ondersteunt
Intuïtie We accepteren informatie als waar, omdat dit “juist aanvoelt”
Autoriteit We accepteren informatie als waar, omdat de informatie afkomstig is van
een expert rond dat onderwerp
Methode van geloof Blind vertrouwen in een autoriteitsfiguur waardoor we diens info accepteren
(onderdeel van zonder twijfel of toetsing
autoriteit)
Rationalisme Antwoorden zoeken door logisch te redeneren
Empirie Antwoorden zoeken door directe observatie of directe sensorische ervaring
Wetenschappelijke Manier om kennis te vergaren waarbij specifieke vragen geformuleerd
methode worden en er vervolgens systematisch naar antwoorden gezocht wordt
Inductie Op basis van enkele observaties wordt een algemene conclusie bereikt
Hypotheses Eén van de mogelijke verklaringen voor de observatie die je gaat evalueren
in een wetenschappelijke studie
Predicties Specifieke gebeurtenissen die we kunnen meten (toetsbaar, obv deductie)
vanuit de hypothese
Empirische cyclus Onderzoeksproces, manier waarop de wetenschappelijke methode
toegepast wordt om een interessante vraag te beantwoorden de
wetenschappelijke methode mee gebruiken om een antwoord te bieden op
een onderzoeksvraag
Hoofdstuk 1 – inleiding, kennis vergaren & de wetenschappelijke methode
Hoofdstuk 2 – hypothesen formuleren
Begrip: Uitleg:
Logische hypothese Hypothese moet een logische conclusie zijn van een logisch argument
Toetsbare hypothese Alle variabelen, gebeurtenissen en individuen betrokken in een hypothese
moeten geobserveerd en gemeten kunnen worden
Weerlegbare Het moet mogelijk zijn om onderzoeksresultaten te bekomen die
(falsiable) hypothese omgekeerd zijn aan de hypothese
Positieve hypothese De hypothese is “positief” geformuleerd gaat over het
bestaan/aanwezigheid van iets
Null hypothesis Grens over wanneer mogen we iets veralgemenen (induceren) vanuit onze
significance steekproef naar de populatie
testing /
significance
testing / statistical
inference
Statistical null Mogelijke situatie beschrijven waarbij er geen verband is in de
hypothesis
populatie
1
, Hoofdstuk 3 – variabelen definiëren & meten
Begrip: Uitleg:
Variabele Kenmerken of condities die veranderen voor
verschillende individuen of situaties (bv. empathie)
Onafhankelijke variabele / predictor (X) Doet de voorspelling over iets anders (oorzaak) of
voorspellende/verklarende variabele, wordt
gemanipuleerd vaak in condities
Afhankelijke variabele of outcome (Y) Waar het effect zich op manifesteert, variabele die
daadwerkelijk voorspeld wordt, variabele die gemeten
wordt
Concrete variabelen Makkelijk te definiëren, direct observeerbaar, eenvoudig
te meten
Abstracte variabelen Niet direct observeerbaar, complexer om te meten
variabelen
Constructen Hypothetische entiteiten, gebaseerd op theoriëen &
speculaties – latente zaken die we indirect gaan meten
(externe stimuli & extern gedrag)
Theorie Set stellingen over mechanismen onderliggend aan een
bepaald gedrag. Een theorie organiseert en integreert
verschillende observaties rond dit gedrag en de relatie
met andere variabelen. Een goede theorie genereert
predicties over het gedrag alle relaties tussen de
variabelen beschrijven + voorspellingen
Operationele definitie / Procedure om indirect variabelen te meten en definiëren
operationaliseren die niet direct meetbaar zijn. Specifieert een manier om
extern, observeerbaar gedrag te meten en gebruikt
vervolgens dit gedrag als definitie en meting van het
hypothetisch construct ENKEL VOOR LATENTE
CONSTRUCTEN
Operationaliseringen zijn niet hetzelfde als het
construct zelf
Correlatie Varieert tussen -1 (perfect negatieve relatie – ene
variabele hoog, andere laag) en +1 (perfecte positieve
relatie – ene variabele hoog, andere ook hoog)
Validiteit Controleren of de meting meet wat deze beoogt te
meten of dat er iets anders wordt gemeten
Indruksvaliditeit Lijkt het erop dat de meting meet wat het beoogt te
meten? subjectief
Concurrente validiteit Zijn de scores die we bekomen met de nieuwe meting
direct gerelateerd aan de scores doe we bekomen met
een gekende, reeds gevalideerde methode?
Predictieve validiteit Aangetoond wanneer de metingen van een construct
accuraat het gedrag voorspellen (op basis van een
theorie)
Construct validiteit Gedraagt onze meting zich zoals we verwachten dat het
construct zich gedraagt (op basis van wetenschappelijke
literatuur) nooit absoluut
Convergente validiteit 2 (of meer) verschillende metingen van hetzelfde
construct convergeren produceren sterk
gerelateerde/gecollereerde scores
Divergente validiteit Metingen van verschillende constructen (die evt dicht bij
2
, elkaar liggen) zijn toch weinig of niet gerelateerd aan
elkaar het construct dat we meten overlapt niet met
andere constructen
Betrouwbaarheid (reliability) (bijna) identieke resultaten oplevert wanneer ze
herhaaldelijk gebruikt wordt om hetzelfde individu onder
dezelfde condities/omstandigheden te meten
consistentie van de metingen
Betrouwbaarheid is een voorwaarde voor
validiteit
Opeenvolgende (succesive) In hoeverre geeft dezelfde meetprocedure dezelfde
metingen / parallel-forms-reliabilty resultaten bij dezelfde groep participanten op
verschillende tijdstippen?
Test-hertest
betrouwbaarheid/parallel-forms
reliability
Interbeoordelaarsovereenstemmin In hoeverre geeft dezelfde meetprocedure dezelfde
g / simultane metingen resultaten bij dezelfde groep participanten gemeten door
verschillende beoordelaars/proefleiders?
Interne consistentie In hoeverre is er consistentie tussen vragen/items uit
een test die samen 1 construct meten?
Split-half betrouwbaarheid Items in 2 delen splitsen en correlatie tussen de scores
op beide helften berekenen
Nauwkeurigheid / accuracy Mate waarin de meting voldoet aan de vastgelegde
standaard
Biased measurement / biased Een onnauwkeurigheid die voorspeld kan worden
assessment
Meten Procedure om individuen toe te wijzen aan categorieën
Nominale meetschaal Categorieën zijn kwalitatieve (geen kwantitatieve)
verschillen binnen de gemeten variabele
Enkel nagaan of individuen gelijk of verschillend
zijn (geen maat hierbij)
Ordinale meetschaal Categorieën hebben verschillende namen en zijn
georganiseerd in een geordende reeks
Laat enkel toe om na te gaan of individuen gelijk
zijn of verschillend én wat de richting in orde
praten over is iets MEER/MINDER (niets over
grootte)
Interval meetschaal Categorieën zijn sequentieel georganiseerd én alle
categorieën hebben dezelfde grootte
IETS IS ZOVEEL MEER DAN HET ANDERE
Geen absoluut nulpunt niet over verhoudingen
kunnen praten (dubbel zoveel, de helft van =
ONMOGELIJK)
Ratio meetschaal Idem als interval meetschaal, maar absoluut, niet-
arbitrair nulpunt
Meetmodaliteiten Welk extern gedrag is de beste index voor het
onderliggend construct
Zelfrapportage Ja/nee vraag, beoordelingsschaal, vragenlijst, etc.
Fysiologie Reacties van het lichaam als manifestaties van een
onderliggend construct
Gedragsmaten Constructen tonen zich vaak in gedrag dat
observaarbaar en meetbaar is (overt)
3
Begrip: Uitleg:
Vasthoudendheid We accepteren informatie als waar, omdat het altijd al zo geweest is of
(tenacity) omdat bijgeloof de informatie ondersteunt
Intuïtie We accepteren informatie als waar, omdat dit “juist aanvoelt”
Autoriteit We accepteren informatie als waar, omdat de informatie afkomstig is van
een expert rond dat onderwerp
Methode van geloof Blind vertrouwen in een autoriteitsfiguur waardoor we diens info accepteren
(onderdeel van zonder twijfel of toetsing
autoriteit)
Rationalisme Antwoorden zoeken door logisch te redeneren
Empirie Antwoorden zoeken door directe observatie of directe sensorische ervaring
Wetenschappelijke Manier om kennis te vergaren waarbij specifieke vragen geformuleerd
methode worden en er vervolgens systematisch naar antwoorden gezocht wordt
Inductie Op basis van enkele observaties wordt een algemene conclusie bereikt
Hypotheses Eén van de mogelijke verklaringen voor de observatie die je gaat evalueren
in een wetenschappelijke studie
Predicties Specifieke gebeurtenissen die we kunnen meten (toetsbaar, obv deductie)
vanuit de hypothese
Empirische cyclus Onderzoeksproces, manier waarop de wetenschappelijke methode
toegepast wordt om een interessante vraag te beantwoorden de
wetenschappelijke methode mee gebruiken om een antwoord te bieden op
een onderzoeksvraag
Hoofdstuk 1 – inleiding, kennis vergaren & de wetenschappelijke methode
Hoofdstuk 2 – hypothesen formuleren
Begrip: Uitleg:
Logische hypothese Hypothese moet een logische conclusie zijn van een logisch argument
Toetsbare hypothese Alle variabelen, gebeurtenissen en individuen betrokken in een hypothese
moeten geobserveerd en gemeten kunnen worden
Weerlegbare Het moet mogelijk zijn om onderzoeksresultaten te bekomen die
(falsiable) hypothese omgekeerd zijn aan de hypothese
Positieve hypothese De hypothese is “positief” geformuleerd gaat over het
bestaan/aanwezigheid van iets
Null hypothesis Grens over wanneer mogen we iets veralgemenen (induceren) vanuit onze
significance steekproef naar de populatie
testing /
significance
testing / statistical
inference
Statistical null Mogelijke situatie beschrijven waarbij er geen verband is in de
hypothesis
populatie
1
, Hoofdstuk 3 – variabelen definiëren & meten
Begrip: Uitleg:
Variabele Kenmerken of condities die veranderen voor
verschillende individuen of situaties (bv. empathie)
Onafhankelijke variabele / predictor (X) Doet de voorspelling over iets anders (oorzaak) of
voorspellende/verklarende variabele, wordt
gemanipuleerd vaak in condities
Afhankelijke variabele of outcome (Y) Waar het effect zich op manifesteert, variabele die
daadwerkelijk voorspeld wordt, variabele die gemeten
wordt
Concrete variabelen Makkelijk te definiëren, direct observeerbaar, eenvoudig
te meten
Abstracte variabelen Niet direct observeerbaar, complexer om te meten
variabelen
Constructen Hypothetische entiteiten, gebaseerd op theoriëen &
speculaties – latente zaken die we indirect gaan meten
(externe stimuli & extern gedrag)
Theorie Set stellingen over mechanismen onderliggend aan een
bepaald gedrag. Een theorie organiseert en integreert
verschillende observaties rond dit gedrag en de relatie
met andere variabelen. Een goede theorie genereert
predicties over het gedrag alle relaties tussen de
variabelen beschrijven + voorspellingen
Operationele definitie / Procedure om indirect variabelen te meten en definiëren
operationaliseren die niet direct meetbaar zijn. Specifieert een manier om
extern, observeerbaar gedrag te meten en gebruikt
vervolgens dit gedrag als definitie en meting van het
hypothetisch construct ENKEL VOOR LATENTE
CONSTRUCTEN
Operationaliseringen zijn niet hetzelfde als het
construct zelf
Correlatie Varieert tussen -1 (perfect negatieve relatie – ene
variabele hoog, andere laag) en +1 (perfecte positieve
relatie – ene variabele hoog, andere ook hoog)
Validiteit Controleren of de meting meet wat deze beoogt te
meten of dat er iets anders wordt gemeten
Indruksvaliditeit Lijkt het erop dat de meting meet wat het beoogt te
meten? subjectief
Concurrente validiteit Zijn de scores die we bekomen met de nieuwe meting
direct gerelateerd aan de scores doe we bekomen met
een gekende, reeds gevalideerde methode?
Predictieve validiteit Aangetoond wanneer de metingen van een construct
accuraat het gedrag voorspellen (op basis van een
theorie)
Construct validiteit Gedraagt onze meting zich zoals we verwachten dat het
construct zich gedraagt (op basis van wetenschappelijke
literatuur) nooit absoluut
Convergente validiteit 2 (of meer) verschillende metingen van hetzelfde
construct convergeren produceren sterk
gerelateerde/gecollereerde scores
Divergente validiteit Metingen van verschillende constructen (die evt dicht bij
2
, elkaar liggen) zijn toch weinig of niet gerelateerd aan
elkaar het construct dat we meten overlapt niet met
andere constructen
Betrouwbaarheid (reliability) (bijna) identieke resultaten oplevert wanneer ze
herhaaldelijk gebruikt wordt om hetzelfde individu onder
dezelfde condities/omstandigheden te meten
consistentie van de metingen
Betrouwbaarheid is een voorwaarde voor
validiteit
Opeenvolgende (succesive) In hoeverre geeft dezelfde meetprocedure dezelfde
metingen / parallel-forms-reliabilty resultaten bij dezelfde groep participanten op
verschillende tijdstippen?
Test-hertest
betrouwbaarheid/parallel-forms
reliability
Interbeoordelaarsovereenstemmin In hoeverre geeft dezelfde meetprocedure dezelfde
g / simultane metingen resultaten bij dezelfde groep participanten gemeten door
verschillende beoordelaars/proefleiders?
Interne consistentie In hoeverre is er consistentie tussen vragen/items uit
een test die samen 1 construct meten?
Split-half betrouwbaarheid Items in 2 delen splitsen en correlatie tussen de scores
op beide helften berekenen
Nauwkeurigheid / accuracy Mate waarin de meting voldoet aan de vastgelegde
standaard
Biased measurement / biased Een onnauwkeurigheid die voorspeld kan worden
assessment
Meten Procedure om individuen toe te wijzen aan categorieën
Nominale meetschaal Categorieën zijn kwalitatieve (geen kwantitatieve)
verschillen binnen de gemeten variabele
Enkel nagaan of individuen gelijk of verschillend
zijn (geen maat hierbij)
Ordinale meetschaal Categorieën hebben verschillende namen en zijn
georganiseerd in een geordende reeks
Laat enkel toe om na te gaan of individuen gelijk
zijn of verschillend én wat de richting in orde
praten over is iets MEER/MINDER (niets over
grootte)
Interval meetschaal Categorieën zijn sequentieel georganiseerd én alle
categorieën hebben dezelfde grootte
IETS IS ZOVEEL MEER DAN HET ANDERE
Geen absoluut nulpunt niet over verhoudingen
kunnen praten (dubbel zoveel, de helft van =
ONMOGELIJK)
Ratio meetschaal Idem als interval meetschaal, maar absoluut, niet-
arbitrair nulpunt
Meetmodaliteiten Welk extern gedrag is de beste index voor het
onderliggend construct
Zelfrapportage Ja/nee vraag, beoordelingsschaal, vragenlijst, etc.
Fysiologie Reacties van het lichaam als manifestaties van een
onderliggend construct
Gedragsmaten Constructen tonen zich vaak in gedrag dat
observaarbaar en meetbaar is (overt)
3
