SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT
INHOUDSOPGAVE
sociale zekerheidsrecht – inleiding ................................................................................................ 4
ontstaan sociale zekerheid ...............................................................................................................4
begrip sociale zekerheid ...................................................................................................................5
kenmerken .......................................................................................................................................6
onderscheid met sociale bijstand ......................................................................................................6
stelsels sociale zekerheid .................................................................................................................7
structuur ..........................................................................................................................................7
Toepassingsgebied ...........................................................................................................................9
territoriaal toepassingsgebied (het land waarvan de scoiale wetgeving van toepassing is) .................9
personeel toepassingsgebied ( de personen op wie de belgische sociale zekerheidswetgeving van
toepassing is) ............................................................................................................................. 12
financiering sociale zekerheid ......................................................................................................... 16
algemeen ................................................................................................................................... 16
stelsel werknemers ..................................................................................................................... 16
stelsel zelfstandigen ................................................................................................................... 16
stelsel ambtenaren ..................................................................................................................... 17
bijkomende financiering .............................................................................................................. 17
verplichtingen WG (voor WN) .......................................................................................................... 17
inschrijving als werkgever ............................................................................................................ 17
dimona aangifte .......................................................................................................................... 17
kwartaalaangifte (dmfa) .............................................................................................................. 18
betaling van de RSZ-bijdragen ...................................................................................................... 18
kruispuntbank sociale zekerheid ..................................................................................................... 19
professionele risico’s – arbeidsongevallen en beroepsziekten ......................................................19
inleiding ......................................................................................................................................... 19
historisch overzicht ..................................................................................................................... 19
personeel toepassingsgebied .......................................................................................................... 20
materieel toepassingsgebied .......................................................................................................... 20
arbeidsongeval ........................................................................................................................... 20
beroepsziekte ............................................................................................................................. 27
de fout van het slachtoffer ............................................................................................................... 28
schadevergoeding .......................................................................................................................... 29
algemeen ................................................................................................................................... 29
medische en aanverwante kosten ................................................................................................ 29
schadeloosstelling bij arbeidsongeschiktheid .............................................................................. 29
schadeloosstelling bij overlijden .................................................................................................. 33
burgerlijke aansprakelijkheid........................................................................................................... 34
procedure ...................................................................................................................................... 35
verzekeringsplicht ....................................................................................................................... 35
1
, aangifte ...................................................................................................................................... 35
andere verplichtingen bij arbeidsongevallen .................................................................................... 37
ziekte- en invaliditeitsverzekering ................................................................................................37
geneeskundige verzorging ............................................................................................................... 37
personeel toepassingsgebied ...................................................................................................... 37
toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................ 38
welke gezondheidszorgen worden terugbetaald ............................................................................ 39
hoeveel wordt terugbetaald ......................................................................................................... 40
bepaling van de terugbetalingstarieven ........................................................................................ 42
hoe is de tussenkomst geregeld? ................................................................................................. 43
arbeidsongeschiktheid en moederschap ......................................................................................... 43
personeel toepassingsgebied ...................................................................................................... 43
toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................ 44
bedrag van de arbeidsongeschiktheids- en invalidteitsuitkering ..................................................... 48
ter vergelijking: regeling voor zelfstandigen ...................................................................................... 49
werkloosheid (en arbeidsvoorziening) ..........................................................................................51
algemeen ....................................................................................................................................... 51
administratieve organisatie ............................................................................................................. 52
personeel toepassingsgebied .......................................................................................................... 53
toelaatbaarheidsvoorwaarden (stap 1) ............................................................................................ 53
toekenningsvoorwaarden (stap 2) .................................................................................................... 56
bedrag van de werkloosheidsuitkering ............................................................................................. 58
bijzondere categorieën ................................................................................................................... 59
werkloosheidsuitkering bij deeltijdse betrekking ........................................................................... 60
tijdelijke werkloosheid................................................................................................................. 60
procedure ...................................................................................................................................... 62
overbruggingsrecht voor zelfstandigen ............................................................................................. 63
SWT ............................................................................................................................................63
gezinsbijslag en groeipakket ........................................................................................................64
gezinsbijslag .................................................................................................................................. 64
algemeen ................................................................................................................................... 64
de vlaamse gezinsbijslag ............................................................................................................. 65
pensioenen .................................................................................................................................70
algemeen kader en pensioenpijlers ................................................................................................. 70
rustpensioen werknemers .............................................................................................................. 70
personeel toepassingsgebied ...................................................................................................... 70
toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................ 70
prestaties ................................................................................................................................... 72
loopbaan .................................................................................................................................... 73
administratieve organisatie en aanvang wettelijk rustpensioen ...................................................... 75
betaling rustpensioen ................................................................................................................. 75
overlevingspensioen ....................................................................................................................... 75
sociale bijstand ...........................................................................................................................76
2
, maatschappelijke integratie – leefloon ............................................................................................. 77
OCMW-dienstverlening ................................................................................................................... 80
inkomensgarantie voor ouderen (IGO) ............................................................................................. 81
tegemoetkomingen aan personen met een handicap ........................................................................ 81
individuele materiële bijstand PH ................................................................................................. 82
persoonlijk assistentiebudget PH ................................................................................................. 83
payroll en bijdrageberekening ......................................................................................................83
wat is payroll? ................................................................................................................................ 83
loonbrief & loon .............................................................................................................................. 84
de loonberekening: basisoverzicht .................................................................................................. 86
berekening socialezekerheidsbijdragen ........................................................................................... 86
op welke loon?............................................................................................................................ 86
soorten sociale bijdragen ............................................................................................................ 92
loonberekening: van brutoloon naar loonkost................................................................................... 94
loonberekening: van brutoloon naar nettoloon ................................................................................. 94
van brutoloon naar belastbaar loon.............................................................................................. 94
van belastbaar loon naar netto loon ............................................................................................. 96
loonberekening: wijziging nettoloon ............................................................................................... 100
loonberekening: oefeningen .......................................................................................................... 101
3
, SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT – INLEIDING
ONTSTAAN SOCIALE ZEKERHEID
Videofragment “geschiedenis van de belgische sociale zekerheid”
De coöperatie vooruit
- De Vooruit ontstond
vanuit de coöperatie Vooruit.
Volgende video toont het
ontstaan en de werking ervan
De overheid bekommerde
zich niet om de sociale
situatie van de arbeiders.
Vrijwillige verzekeringen:
arbeider kon zich aansluiten,
maar is uit eigen initiatief, je
moet een premie
betalen/lidgeld en dan krijg je
in ruil bescherming.
Er waren vroeger heel veel
arbeidsongevallen maar men
kreeg daar geen vergoeding
voor omdat men fout,
oorzakelijk verband moest
aantonen en dat was vaak
moeilijk.
Gefragmenteerd: er was nog
geen samenhangend geheeld.
Ziekte en
werkloosheidsverzekering
bleven in deze periode vrije
gesubsidieerde verzekeringen.
Besluitwet van 1944: algemene verplichte regeling voor iedereen met een arbeidsovereenkomst. Iedereen
met arbeidsovereenkomst werd beschermt in de 7 takken van de sociale zekerheid. = doorbraak. Net na
de tweede wereld oorlog door solidariteit is de wet ontstaan.
RSZ: Overkoepelende administratieve instelling, die sociale bijdragen ging ontvangen en herverdelen over
verschillende sectoren en takken van sociale zekerheid.
Wet op bestaansminimum = leefloon
→ Dit zorgde voor het creëren van een verzorgingsstaat: als er iets gebeurt met ons is er altijd wel iets van
vangnet
4
INHOUDSOPGAVE
sociale zekerheidsrecht – inleiding ................................................................................................ 4
ontstaan sociale zekerheid ...............................................................................................................4
begrip sociale zekerheid ...................................................................................................................5
kenmerken .......................................................................................................................................6
onderscheid met sociale bijstand ......................................................................................................6
stelsels sociale zekerheid .................................................................................................................7
structuur ..........................................................................................................................................7
Toepassingsgebied ...........................................................................................................................9
territoriaal toepassingsgebied (het land waarvan de scoiale wetgeving van toepassing is) .................9
personeel toepassingsgebied ( de personen op wie de belgische sociale zekerheidswetgeving van
toepassing is) ............................................................................................................................. 12
financiering sociale zekerheid ......................................................................................................... 16
algemeen ................................................................................................................................... 16
stelsel werknemers ..................................................................................................................... 16
stelsel zelfstandigen ................................................................................................................... 16
stelsel ambtenaren ..................................................................................................................... 17
bijkomende financiering .............................................................................................................. 17
verplichtingen WG (voor WN) .......................................................................................................... 17
inschrijving als werkgever ............................................................................................................ 17
dimona aangifte .......................................................................................................................... 17
kwartaalaangifte (dmfa) .............................................................................................................. 18
betaling van de RSZ-bijdragen ...................................................................................................... 18
kruispuntbank sociale zekerheid ..................................................................................................... 19
professionele risico’s – arbeidsongevallen en beroepsziekten ......................................................19
inleiding ......................................................................................................................................... 19
historisch overzicht ..................................................................................................................... 19
personeel toepassingsgebied .......................................................................................................... 20
materieel toepassingsgebied .......................................................................................................... 20
arbeidsongeval ........................................................................................................................... 20
beroepsziekte ............................................................................................................................. 27
de fout van het slachtoffer ............................................................................................................... 28
schadevergoeding .......................................................................................................................... 29
algemeen ................................................................................................................................... 29
medische en aanverwante kosten ................................................................................................ 29
schadeloosstelling bij arbeidsongeschiktheid .............................................................................. 29
schadeloosstelling bij overlijden .................................................................................................. 33
burgerlijke aansprakelijkheid........................................................................................................... 34
procedure ...................................................................................................................................... 35
verzekeringsplicht ....................................................................................................................... 35
1
, aangifte ...................................................................................................................................... 35
andere verplichtingen bij arbeidsongevallen .................................................................................... 37
ziekte- en invaliditeitsverzekering ................................................................................................37
geneeskundige verzorging ............................................................................................................... 37
personeel toepassingsgebied ...................................................................................................... 37
toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................ 38
welke gezondheidszorgen worden terugbetaald ............................................................................ 39
hoeveel wordt terugbetaald ......................................................................................................... 40
bepaling van de terugbetalingstarieven ........................................................................................ 42
hoe is de tussenkomst geregeld? ................................................................................................. 43
arbeidsongeschiktheid en moederschap ......................................................................................... 43
personeel toepassingsgebied ...................................................................................................... 43
toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................ 44
bedrag van de arbeidsongeschiktheids- en invalidteitsuitkering ..................................................... 48
ter vergelijking: regeling voor zelfstandigen ...................................................................................... 49
werkloosheid (en arbeidsvoorziening) ..........................................................................................51
algemeen ....................................................................................................................................... 51
administratieve organisatie ............................................................................................................. 52
personeel toepassingsgebied .......................................................................................................... 53
toelaatbaarheidsvoorwaarden (stap 1) ............................................................................................ 53
toekenningsvoorwaarden (stap 2) .................................................................................................... 56
bedrag van de werkloosheidsuitkering ............................................................................................. 58
bijzondere categorieën ................................................................................................................... 59
werkloosheidsuitkering bij deeltijdse betrekking ........................................................................... 60
tijdelijke werkloosheid................................................................................................................. 60
procedure ...................................................................................................................................... 62
overbruggingsrecht voor zelfstandigen ............................................................................................. 63
SWT ............................................................................................................................................63
gezinsbijslag en groeipakket ........................................................................................................64
gezinsbijslag .................................................................................................................................. 64
algemeen ................................................................................................................................... 64
de vlaamse gezinsbijslag ............................................................................................................. 65
pensioenen .................................................................................................................................70
algemeen kader en pensioenpijlers ................................................................................................. 70
rustpensioen werknemers .............................................................................................................. 70
personeel toepassingsgebied ...................................................................................................... 70
toekenningsvoorwaarden ............................................................................................................ 70
prestaties ................................................................................................................................... 72
loopbaan .................................................................................................................................... 73
administratieve organisatie en aanvang wettelijk rustpensioen ...................................................... 75
betaling rustpensioen ................................................................................................................. 75
overlevingspensioen ....................................................................................................................... 75
sociale bijstand ...........................................................................................................................76
2
, maatschappelijke integratie – leefloon ............................................................................................. 77
OCMW-dienstverlening ................................................................................................................... 80
inkomensgarantie voor ouderen (IGO) ............................................................................................. 81
tegemoetkomingen aan personen met een handicap ........................................................................ 81
individuele materiële bijstand PH ................................................................................................. 82
persoonlijk assistentiebudget PH ................................................................................................. 83
payroll en bijdrageberekening ......................................................................................................83
wat is payroll? ................................................................................................................................ 83
loonbrief & loon .............................................................................................................................. 84
de loonberekening: basisoverzicht .................................................................................................. 86
berekening socialezekerheidsbijdragen ........................................................................................... 86
op welke loon?............................................................................................................................ 86
soorten sociale bijdragen ............................................................................................................ 92
loonberekening: van brutoloon naar loonkost................................................................................... 94
loonberekening: van brutoloon naar nettoloon ................................................................................. 94
van brutoloon naar belastbaar loon.............................................................................................. 94
van belastbaar loon naar netto loon ............................................................................................. 96
loonberekening: wijziging nettoloon ............................................................................................... 100
loonberekening: oefeningen .......................................................................................................... 101
3
, SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT – INLEIDING
ONTSTAAN SOCIALE ZEKERHEID
Videofragment “geschiedenis van de belgische sociale zekerheid”
De coöperatie vooruit
- De Vooruit ontstond
vanuit de coöperatie Vooruit.
Volgende video toont het
ontstaan en de werking ervan
De overheid bekommerde
zich niet om de sociale
situatie van de arbeiders.
Vrijwillige verzekeringen:
arbeider kon zich aansluiten,
maar is uit eigen initiatief, je
moet een premie
betalen/lidgeld en dan krijg je
in ruil bescherming.
Er waren vroeger heel veel
arbeidsongevallen maar men
kreeg daar geen vergoeding
voor omdat men fout,
oorzakelijk verband moest
aantonen en dat was vaak
moeilijk.
Gefragmenteerd: er was nog
geen samenhangend geheeld.
Ziekte en
werkloosheidsverzekering
bleven in deze periode vrije
gesubsidieerde verzekeringen.
Besluitwet van 1944: algemene verplichte regeling voor iedereen met een arbeidsovereenkomst. Iedereen
met arbeidsovereenkomst werd beschermt in de 7 takken van de sociale zekerheid. = doorbraak. Net na
de tweede wereld oorlog door solidariteit is de wet ontstaan.
RSZ: Overkoepelende administratieve instelling, die sociale bijdragen ging ontvangen en herverdelen over
verschillende sectoren en takken van sociale zekerheid.
Wet op bestaansminimum = leefloon
→ Dit zorgde voor het creëren van een verzorgingsstaat: als er iets gebeurt met ons is er altijd wel iets van
vangnet
4
