JEUGDRECHT
1. HET INTERNATIONAAL VERDRAG VAN DE RECHTEN VAN HET KIND
(IVRK)
Het Internationaal Verdrag Voor de Rechten van het kind (IVRK), bepaalt via 54
artikelen de minimumeisen waaraan voldaan moet worden in de omgang met en
de zorg voor kinderen.
Het IVRK is een internationale overeenkomst die de specifieke rechten van
kinderen erkent, met name de burgerlijke, politieke, economische, sociale en
culturele. Het verdrag is juridisch bindend.
Alle landen die dit ondertekend hebben moeten dit dus ook zo uitvoeren, ze
hebben geen excuus om dit niet te de doen.
Een kinderrechtenreflex is een drijfveer om in ons denken en handelen
steeds rekening te houden met de rechten van kinderen en jongeren
IVRK zit bij het macroniveau
omdat er heel veel landen
hebben ingetekend en het
vastgelegde regels zijn, maar het
moet doorsijpelen naar
mesoniveau.
Focussen we genoeg op de rechten van kinderen en jongeren?
1
,1.1 Ontstaansgeschiedenis
• Door het verdrag te ratificeren,
bekrachtigen of goed te keuren (=
iedereen heeft zich ertoe verbonden dit
uit te voeren) verbinden landen zich
ertoe deze rechten te respecteren en te
aanvaarden
• Tot op vandaag ratificeerden 196 landen
het Verdrag.
• In België kreeg het verdrag begin 1992 “kracht van wet.”
Het revolutionaire van het Kinderrechtenverdrag schuilt in de erkenning van
kinderen als actieve “rechtssubjecten” met participatiemogelijkheden en de
competenties om hun eigen leven vorm te geven. Dus niet enkel over maar ook
met kinderen praten over hun rechten, competenties en mogelijkheden.
1.2 De inhoud van het verdrag
Het IVRK telt 54 artikelen.
Het is de eerste internationale tekst die kinderen expliciet als rechthebbenden
erkent.
Alle rechten in het kinderrechtenverdrag zijn met elkaar verbonden, afhankelijk
van elkaar en zijn alle even belangrijk. Ze vormen een ondeelbaar geheel.
Helaas kan niet in elke situatie participatie waargemaakt worden.
1.2.1 De 4 basisbeginselen
Dit wil niet zeggen dat dit de 4 belangrijkste rechten zijn, want dat zijn ze
allemaal, maar het betekent dat dit de basisrechten zijn.
1. Art. 2 Non-discriminatie
Het principe dat alle rechten van toepassing zijn op alle kinderen zonder enige
uitzondering.
De overheid moet kinderen tegen om het even welke vorm van discriminatie te
beschermen.
De overheid mag geen enkel recht schenden en moet positieve acties
ondernemen om alle rechten te bevorderen
2. Art. 3 Het belang van het kind
Alle acties met betrekking tot het kind dienen ten volle rekening te houden met
zijn of haar belang.
De Staat is verplicht adequate zorgen te verlenen wanneer ouders of andere
verantwoordelijken ter zake in gebreke blijven.
Er worden veel keuzes gemaakt voor kinderen door ouders of andere mensen
behalve het kind zelf. De vraag die we moeten stellen: is dit in het belang van
het kind
2
,In gebreke= als de staat moet beslissen omdat de ouders dit niet kunnen, maar
wel steeds in het belang van het kind
Stappenplan van het belang van het kind:
Belang van het kind:
• Eén van de belangrijkste maar ook meest complexe
• In samenhang met alle andere bepalingen van het Kinderrechtenverdrag
gezien moet worden.
• De afweging is nodig voor alle beslissingen, handelingen, gedragingen,
voorstellen, diensten, procedures en onthoudingen die in een land aan de
orde zijn.
• Op niveau van individuele kind beoordelen
• Voorbeeld in de medische wereld: Ouders zijn nog altijd vrij in de keuze
om het kind de te laten inenten tegen de mazelen
• Om belang van het kind te kunnen afwegen moeten we rekening houden met:
o Het recht van het kind om gehoord te worden
o Het recht van het kind om zijn mening te mogen geven en dat er
geluisterd wordt naar die mening.
o Het recht op participatie.
3. Art. 6 Leven en ontwikkeling
• Eerste levensjaren = de basis voor de fysieke en mentale gezondheid en voor
de persoonlijke en culturele identiteit van een kind
• Ouders hebben de eerste verantwoordelijkheid voor het verzorgen en
opvoeden van hun kind.
• De Staat is verplicht om ouders passend hulp en bijstand te bieden
• Voldoende investeren in de vaardigheden, mogelijkheden, middelen en
persoonlijke verbondenheid die ouders ten opzichte van hun kind hebben.
• In landen waar er oorlog is (zoals Oekraïne) is dit niet altijd vanzelfsprekend
3
, • Eerste 1000 dagen zijn belangrijk in de ontwikkeling van een kind
4. Art. 12 Stem van het kind
Het recht van het kind om zijn of haar mening te kennen te
geven en het recht op het feit dat met deze mening
rekening wordt gehouden in elke aangelegenheid of
procedure die het kind betreft.
• Recht om mee te praten, mee te denken en mee te
doen. Thuis, op school en in de wijk, maar ook in
juridische procedures.
• Om te weten wat werkelijk in het belang van het kind is, is het logisch om
naar hem of haar te luisteren.
• De mening van het kind moet passend worden gewogen, in overeenstemming
met de leeftijd en rijpheid van het kind
1.2.2 De 3 P’s: leidende principes
• Inhoudelijk worden de rechten gegroepeerd rondom de 3 P’s
• Protection (bescherming)
• Provision (voorziening)
• Participation (participatie)
Ze zijn evenwaardig en even belangrijk!
1. De Protectierechten (Bescherm-mij-recht)
Kinderen en jongeren zijn kwetsbaar en hebben bescherming nodig.
• Bescherming tegen kindermishandeling, uitbuiting, kinderarbeid,
discriminatie, geweld, seksueel geweld, recht op leven
2. De Provisierechten (Geef mij toegang rechten)
Er moeten specifieke instellingen of diensten aanwezig zijn om de kwaliteit van
leven te garanderen.
• Toegang tot: onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg,
3. Participatierechten (Laat mij meedoen rechten)
Hoeksteen is art. 12, kinderen en jongeren hebben het recht om hun mening
kenbaar te maken en beslissingen die hen aanbelangen
Deze rechten geven kinderen een eigen stem
Participatie staat ook in de Belgische grondwet:
“Elk kind heeft recht zijn mening te uiten in alle aangelegenheden die het
aangaan; met die mening wordt rekening gehouden in overeenstemming met
zijn leeftijd en zijn onderscheidingsvermogen.” (Artikel 22bis Grondwet)
• Nemen we kinderen en jongeren voldoende au serieux?
• “Als je later volwassen bent, zal je het begrijpen”
4
1. HET INTERNATIONAAL VERDRAG VAN DE RECHTEN VAN HET KIND
(IVRK)
Het Internationaal Verdrag Voor de Rechten van het kind (IVRK), bepaalt via 54
artikelen de minimumeisen waaraan voldaan moet worden in de omgang met en
de zorg voor kinderen.
Het IVRK is een internationale overeenkomst die de specifieke rechten van
kinderen erkent, met name de burgerlijke, politieke, economische, sociale en
culturele. Het verdrag is juridisch bindend.
Alle landen die dit ondertekend hebben moeten dit dus ook zo uitvoeren, ze
hebben geen excuus om dit niet te de doen.
Een kinderrechtenreflex is een drijfveer om in ons denken en handelen
steeds rekening te houden met de rechten van kinderen en jongeren
IVRK zit bij het macroniveau
omdat er heel veel landen
hebben ingetekend en het
vastgelegde regels zijn, maar het
moet doorsijpelen naar
mesoniveau.
Focussen we genoeg op de rechten van kinderen en jongeren?
1
,1.1 Ontstaansgeschiedenis
• Door het verdrag te ratificeren,
bekrachtigen of goed te keuren (=
iedereen heeft zich ertoe verbonden dit
uit te voeren) verbinden landen zich
ertoe deze rechten te respecteren en te
aanvaarden
• Tot op vandaag ratificeerden 196 landen
het Verdrag.
• In België kreeg het verdrag begin 1992 “kracht van wet.”
Het revolutionaire van het Kinderrechtenverdrag schuilt in de erkenning van
kinderen als actieve “rechtssubjecten” met participatiemogelijkheden en de
competenties om hun eigen leven vorm te geven. Dus niet enkel over maar ook
met kinderen praten over hun rechten, competenties en mogelijkheden.
1.2 De inhoud van het verdrag
Het IVRK telt 54 artikelen.
Het is de eerste internationale tekst die kinderen expliciet als rechthebbenden
erkent.
Alle rechten in het kinderrechtenverdrag zijn met elkaar verbonden, afhankelijk
van elkaar en zijn alle even belangrijk. Ze vormen een ondeelbaar geheel.
Helaas kan niet in elke situatie participatie waargemaakt worden.
1.2.1 De 4 basisbeginselen
Dit wil niet zeggen dat dit de 4 belangrijkste rechten zijn, want dat zijn ze
allemaal, maar het betekent dat dit de basisrechten zijn.
1. Art. 2 Non-discriminatie
Het principe dat alle rechten van toepassing zijn op alle kinderen zonder enige
uitzondering.
De overheid moet kinderen tegen om het even welke vorm van discriminatie te
beschermen.
De overheid mag geen enkel recht schenden en moet positieve acties
ondernemen om alle rechten te bevorderen
2. Art. 3 Het belang van het kind
Alle acties met betrekking tot het kind dienen ten volle rekening te houden met
zijn of haar belang.
De Staat is verplicht adequate zorgen te verlenen wanneer ouders of andere
verantwoordelijken ter zake in gebreke blijven.
Er worden veel keuzes gemaakt voor kinderen door ouders of andere mensen
behalve het kind zelf. De vraag die we moeten stellen: is dit in het belang van
het kind
2
,In gebreke= als de staat moet beslissen omdat de ouders dit niet kunnen, maar
wel steeds in het belang van het kind
Stappenplan van het belang van het kind:
Belang van het kind:
• Eén van de belangrijkste maar ook meest complexe
• In samenhang met alle andere bepalingen van het Kinderrechtenverdrag
gezien moet worden.
• De afweging is nodig voor alle beslissingen, handelingen, gedragingen,
voorstellen, diensten, procedures en onthoudingen die in een land aan de
orde zijn.
• Op niveau van individuele kind beoordelen
• Voorbeeld in de medische wereld: Ouders zijn nog altijd vrij in de keuze
om het kind de te laten inenten tegen de mazelen
• Om belang van het kind te kunnen afwegen moeten we rekening houden met:
o Het recht van het kind om gehoord te worden
o Het recht van het kind om zijn mening te mogen geven en dat er
geluisterd wordt naar die mening.
o Het recht op participatie.
3. Art. 6 Leven en ontwikkeling
• Eerste levensjaren = de basis voor de fysieke en mentale gezondheid en voor
de persoonlijke en culturele identiteit van een kind
• Ouders hebben de eerste verantwoordelijkheid voor het verzorgen en
opvoeden van hun kind.
• De Staat is verplicht om ouders passend hulp en bijstand te bieden
• Voldoende investeren in de vaardigheden, mogelijkheden, middelen en
persoonlijke verbondenheid die ouders ten opzichte van hun kind hebben.
• In landen waar er oorlog is (zoals Oekraïne) is dit niet altijd vanzelfsprekend
3
, • Eerste 1000 dagen zijn belangrijk in de ontwikkeling van een kind
4. Art. 12 Stem van het kind
Het recht van het kind om zijn of haar mening te kennen te
geven en het recht op het feit dat met deze mening
rekening wordt gehouden in elke aangelegenheid of
procedure die het kind betreft.
• Recht om mee te praten, mee te denken en mee te
doen. Thuis, op school en in de wijk, maar ook in
juridische procedures.
• Om te weten wat werkelijk in het belang van het kind is, is het logisch om
naar hem of haar te luisteren.
• De mening van het kind moet passend worden gewogen, in overeenstemming
met de leeftijd en rijpheid van het kind
1.2.2 De 3 P’s: leidende principes
• Inhoudelijk worden de rechten gegroepeerd rondom de 3 P’s
• Protection (bescherming)
• Provision (voorziening)
• Participation (participatie)
Ze zijn evenwaardig en even belangrijk!
1. De Protectierechten (Bescherm-mij-recht)
Kinderen en jongeren zijn kwetsbaar en hebben bescherming nodig.
• Bescherming tegen kindermishandeling, uitbuiting, kinderarbeid,
discriminatie, geweld, seksueel geweld, recht op leven
2. De Provisierechten (Geef mij toegang rechten)
Er moeten specifieke instellingen of diensten aanwezig zijn om de kwaliteit van
leven te garanderen.
• Toegang tot: onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg,
3. Participatierechten (Laat mij meedoen rechten)
Hoeksteen is art. 12, kinderen en jongeren hebben het recht om hun mening
kenbaar te maken en beslissingen die hen aanbelangen
Deze rechten geven kinderen een eigen stem
Participatie staat ook in de Belgische grondwet:
“Elk kind heeft recht zijn mening te uiten in alle aangelegenheden die het
aangaan; met die mening wordt rekening gehouden in overeenstemming met
zijn leeftijd en zijn onderscheidingsvermogen.” (Artikel 22bis Grondwet)
• Nemen we kinderen en jongeren voldoende au serieux?
• “Als je later volwassen bent, zal je het begrijpen”
4
