2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
1 De balansmethode, de start van dubbel boekhouden......................................................1
2 De boekhoudtechniek.................................................................................................... 13
3 De onderneming als btw-plichtige.................................................................................17
4 De aankoopcyclus.......................................................................................................... 19
5 De verkoopcyclus........................................................................................................... 25
6 Betalings- en inningscyclus............................................................................................ 29
7 Algemeen aanvaarde boekhoudprincipes......................................................................31
8 Achtergrond en wettelijk kader......................................................................................35
0
,2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
1 De balansmethode, de start van dubbel
boekhouden
1.1 Basisgelijkheid als fundament van dubbel
boekhouden
1.1.1 Wat is het doel van een boekhouding?
De ondernemingstransacties op een systematisch manier registreren
In dubbel boekhouden doen we dit op een speciale manier
Waar komen de middelen vandaan? (Bronnen van vermogen)
Geven de herkomst van het vermogen weer bv. aandeelhouders, derden
Hoe heeft de onderneming ze besteed? (Aanwendingen van vermogen)
Waaraan heeft de onderneming deze besteed bv. gebouw, voorraad, liquide, …
Een onderneming kan nooit meer middelen aanschaffen dan het vermogen
waarover ze bezit
Bij dubbel boekhouden worden deze op een systematische manier genoteerd
zodat het fundamenteel evenwicht bewaard blijft, dit noemen we de balans
De balans is een momentopname van de bronnen en aanwendingen van
vermogen.
De bronnen noteren we in de rechterzijde en noemen we passiva
De aanwendingen noteren we in de linkerzijde en noemen we activa
1.1.2 Het opmaken van de definitieve jaarrekening
Eindbalans: overzicht van alle aanwendingen en bronnen op het eind van het
boekjaar
Resultatenrekening: overzicht van opbrengsten en kosten om het resultaat
(winst/verlies) te bekomen (een periodegegeven, een dynamisch
informatiemiddel)
Resultaatverwerking: overzicht van de manier waarop het resultaat werd
bestemd (rapporteert hoe het resultaat verwerkt is)
De eindbalans
Wordt altijd opgesteld na de resultaatbestemming
Bevat geen informatie over de opbrengsten en de kosten (de lezer moet hiervoor
de resultatenrekening bekijken)
Geeft ook geen informatie over de manier waarop de winst/verlies bestemd was
(hiervoor moet je naar de resultaatverwerking)
Onderscheid activa
Het onderscheid van de soorten activa is gebaseerd op de snelheid waarmee de
bezittingen in geld kunnen worden omgezet. In het wettelijk schema worden de
activa steeds in stijgende graad van liquiditeit opgenomen
Vaste activa: deze zijn vastgehecht aan de onderneming, en worden meerdere
boekjaren gebruikt bv. machines, gebouwen
Vlottende activa: kunnen doorgaans sneller verkocht worden en verdwijnen
onmiddellijk bij gebruik. bv. voorraden, bankrekening, …
1
,2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
Onderscheid passiva
Eigen vermogen: het vermogen dat permanent ter beschikking van de
onderneming is. bv. inbreng
Vreemd vermogen: het vermogen dat de onderneming ter beschikking kreeg
maar dat op lange of korte termijn terugbetaald moet worden. bv. schuld aan
bank, leverancier of aandeelhouder
In het wettelijk schema worden passiva opgenomen in stijgende graad van
opvraagbaarheid.
1.1.3 Volgend boekjaar
Opening van het boekjaar
Bij de opening van het nieuwe boekjaar wordt de balans van het vorige boekjaar
overgenomen.
De kosten en opbrengsten bedragen steeds 0 EUR bij aanvang van een nieuw boekjaar
omdat het resultaat het vorig boekjaar werd verwerkt.
Verkoop handelsgoederen en aanpassing voorraad
Permanente voorraadregistratie
Elke aankoop van handelsgoederen wordt op de balans genoteerd bij de voorraad
handelsgoederen. (gewaardeerd aan aanschaffingswaarde)
Bij elke verkoop wordt de voorraad handelsgoederen op de balans verminderd.
(met de aanschaffingswaarde van de verkochte goederen)
Niet-permanente voorraadregistratie
Elke aankoop van handelsgoederen als kost registreren.
1.2 Besluit: balans, resultatenrekening en
resultaatverwerking
Het overzicht van de bronnen en de aanwendingen in de balans is belangrijk voor
de onderneming (en derden) omdat alle bezittingen, schulden en het eigen
vermogen hieruit afgelezen kunnen worden.
De balans is dus een statisch informatiemiddel (men leert de toestand op een
bepaald ogenblik kennen maar krijgt geen inzicht op de manier waarop deze
toestand is ontstaan)
Diverse ondernemingsgebeurtenissen hebben ofwel een impact op de balans
alleen ofwel op de balans en de resultatenrekening.
De resultatenrekening is een staat die de kosten en opbrengsten van de periode
weergeeft en waaruit een resultaat verkregen wordt dat minstens éénmaal per
jaar moet worden verwerkt (overbrengen naar de balans). Deze verwerking wordt
beschouwd als een vermogensvermeerdering of vermindering.
De kosten of opbrengsten beïnvloeden dus tijdelijk het eigen vermogen.
Eenmaa
l per
elementen uit
jaar
de balans
worden
Verrichtingen ze
elementen uit
“beste de
md”
resultatenreken
ing
2
,2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
1.3 De jaarrekening, een antwoord aan
informatievragers
1.3.1 Wat is een jaarrekening?
Om te voldoen aan de informatievragen van de verschillende stakeholders is een
onderneming verplicht om een keer per jaar (boekjaar) een rapport op te stellen
(de jaarrekening)
Een jaarrekening bestaat uit 3 belangrijke elementen: de balans, de
resultatenrekening en de toelichting. Deze documenten vormen 1 geheel en
hebben als bedoeling informatie te geven over de werking van de onderneming
aan de externe informatievragers.
De balans toont aan wat de bezittingen zijn van de onderneming naast haar
verplichtingen (schulden) en eigen middelen
In de resultatenrekening geeft de onderneming een overzicht van alle opbrengsten
en kosten die ze het afgelopen jaar heeft gemaakt. Met het gekregen vermogen
heeft de onderneming verschillende transacties gedaan met als doel het eigen
vermogen te doen stijgen. De belangrijke uitkomst is dan ook het resultaat van het
boekjaar (winst/verlies)
In de toelichting wordt meer informatie gegeven over verschillende elementen in
de balans en de resultatenrekening. Ook de rechten en verplichtingen die niet in
de balans voorkomen worden weergegeven in de toelichting zodat de
informatievragers op de hoogte gebracht kunnen worden over transacties die het
vermogen of het resultaat in de toekomst aanzienlijk kunnen beïnvloeden.
Wordt minstens eenmaal per jaar opgemaakt volgens een wettelijk stramien.
Voor elementen van de balans worden steeds 2 opeenvolgende jaren getoond om
een goed beeld te krijgen van de begin- en de eindtoestand.
De elementen van de balans noemen we de rubrieken. De inhoud en volgorde
werd wettelijk bepaald.
Onderstaand schema geeft een logisch overzicht van de flow die start met de
transacties van een onderneming om uiteindelijk een jaarrekening te maken.
Aandeelhouders
jaarrekening Leveranciers
...
transacties boekhouding
btw aangifte
overheidsinstanties
aangifte
vennootschapsbelasti
ng
3
, 2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
Als besluit kan je stellen dat de jaarrekening opgesteld wordt om de stakeholders van de
onderneming te informeren. Vaak moeten zij beslissingen nemen en moeten ze daarom
voldoende geïnformeerd worden over de financiële toestand van de onderneming.
4
1 De balansmethode, de start van dubbel boekhouden......................................................1
2 De boekhoudtechniek.................................................................................................... 13
3 De onderneming als btw-plichtige.................................................................................17
4 De aankoopcyclus.......................................................................................................... 19
5 De verkoopcyclus........................................................................................................... 25
6 Betalings- en inningscyclus............................................................................................ 29
7 Algemeen aanvaarde boekhoudprincipes......................................................................31
8 Achtergrond en wettelijk kader......................................................................................35
0
,2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
1 De balansmethode, de start van dubbel
boekhouden
1.1 Basisgelijkheid als fundament van dubbel
boekhouden
1.1.1 Wat is het doel van een boekhouding?
De ondernemingstransacties op een systematisch manier registreren
In dubbel boekhouden doen we dit op een speciale manier
Waar komen de middelen vandaan? (Bronnen van vermogen)
Geven de herkomst van het vermogen weer bv. aandeelhouders, derden
Hoe heeft de onderneming ze besteed? (Aanwendingen van vermogen)
Waaraan heeft de onderneming deze besteed bv. gebouw, voorraad, liquide, …
Een onderneming kan nooit meer middelen aanschaffen dan het vermogen
waarover ze bezit
Bij dubbel boekhouden worden deze op een systematische manier genoteerd
zodat het fundamenteel evenwicht bewaard blijft, dit noemen we de balans
De balans is een momentopname van de bronnen en aanwendingen van
vermogen.
De bronnen noteren we in de rechterzijde en noemen we passiva
De aanwendingen noteren we in de linkerzijde en noemen we activa
1.1.2 Het opmaken van de definitieve jaarrekening
Eindbalans: overzicht van alle aanwendingen en bronnen op het eind van het
boekjaar
Resultatenrekening: overzicht van opbrengsten en kosten om het resultaat
(winst/verlies) te bekomen (een periodegegeven, een dynamisch
informatiemiddel)
Resultaatverwerking: overzicht van de manier waarop het resultaat werd
bestemd (rapporteert hoe het resultaat verwerkt is)
De eindbalans
Wordt altijd opgesteld na de resultaatbestemming
Bevat geen informatie over de opbrengsten en de kosten (de lezer moet hiervoor
de resultatenrekening bekijken)
Geeft ook geen informatie over de manier waarop de winst/verlies bestemd was
(hiervoor moet je naar de resultaatverwerking)
Onderscheid activa
Het onderscheid van de soorten activa is gebaseerd op de snelheid waarmee de
bezittingen in geld kunnen worden omgezet. In het wettelijk schema worden de
activa steeds in stijgende graad van liquiditeit opgenomen
Vaste activa: deze zijn vastgehecht aan de onderneming, en worden meerdere
boekjaren gebruikt bv. machines, gebouwen
Vlottende activa: kunnen doorgaans sneller verkocht worden en verdwijnen
onmiddellijk bij gebruik. bv. voorraden, bankrekening, …
1
,2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
Onderscheid passiva
Eigen vermogen: het vermogen dat permanent ter beschikking van de
onderneming is. bv. inbreng
Vreemd vermogen: het vermogen dat de onderneming ter beschikking kreeg
maar dat op lange of korte termijn terugbetaald moet worden. bv. schuld aan
bank, leverancier of aandeelhouder
In het wettelijk schema worden passiva opgenomen in stijgende graad van
opvraagbaarheid.
1.1.3 Volgend boekjaar
Opening van het boekjaar
Bij de opening van het nieuwe boekjaar wordt de balans van het vorige boekjaar
overgenomen.
De kosten en opbrengsten bedragen steeds 0 EUR bij aanvang van een nieuw boekjaar
omdat het resultaat het vorig boekjaar werd verwerkt.
Verkoop handelsgoederen en aanpassing voorraad
Permanente voorraadregistratie
Elke aankoop van handelsgoederen wordt op de balans genoteerd bij de voorraad
handelsgoederen. (gewaardeerd aan aanschaffingswaarde)
Bij elke verkoop wordt de voorraad handelsgoederen op de balans verminderd.
(met de aanschaffingswaarde van de verkochte goederen)
Niet-permanente voorraadregistratie
Elke aankoop van handelsgoederen als kost registreren.
1.2 Besluit: balans, resultatenrekening en
resultaatverwerking
Het overzicht van de bronnen en de aanwendingen in de balans is belangrijk voor
de onderneming (en derden) omdat alle bezittingen, schulden en het eigen
vermogen hieruit afgelezen kunnen worden.
De balans is dus een statisch informatiemiddel (men leert de toestand op een
bepaald ogenblik kennen maar krijgt geen inzicht op de manier waarop deze
toestand is ontstaan)
Diverse ondernemingsgebeurtenissen hebben ofwel een impact op de balans
alleen ofwel op de balans en de resultatenrekening.
De resultatenrekening is een staat die de kosten en opbrengsten van de periode
weergeeft en waaruit een resultaat verkregen wordt dat minstens éénmaal per
jaar moet worden verwerkt (overbrengen naar de balans). Deze verwerking wordt
beschouwd als een vermogensvermeerdering of vermindering.
De kosten of opbrengsten beïnvloeden dus tijdelijk het eigen vermogen.
Eenmaa
l per
elementen uit
jaar
de balans
worden
Verrichtingen ze
elementen uit
“beste de
md”
resultatenreken
ing
2
,2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
1.3 De jaarrekening, een antwoord aan
informatievragers
1.3.1 Wat is een jaarrekening?
Om te voldoen aan de informatievragen van de verschillende stakeholders is een
onderneming verplicht om een keer per jaar (boekjaar) een rapport op te stellen
(de jaarrekening)
Een jaarrekening bestaat uit 3 belangrijke elementen: de balans, de
resultatenrekening en de toelichting. Deze documenten vormen 1 geheel en
hebben als bedoeling informatie te geven over de werking van de onderneming
aan de externe informatievragers.
De balans toont aan wat de bezittingen zijn van de onderneming naast haar
verplichtingen (schulden) en eigen middelen
In de resultatenrekening geeft de onderneming een overzicht van alle opbrengsten
en kosten die ze het afgelopen jaar heeft gemaakt. Met het gekregen vermogen
heeft de onderneming verschillende transacties gedaan met als doel het eigen
vermogen te doen stijgen. De belangrijke uitkomst is dan ook het resultaat van het
boekjaar (winst/verlies)
In de toelichting wordt meer informatie gegeven over verschillende elementen in
de balans en de resultatenrekening. Ook de rechten en verplichtingen die niet in
de balans voorkomen worden weergegeven in de toelichting zodat de
informatievragers op de hoogte gebracht kunnen worden over transacties die het
vermogen of het resultaat in de toekomst aanzienlijk kunnen beïnvloeden.
Wordt minstens eenmaal per jaar opgemaakt volgens een wettelijk stramien.
Voor elementen van de balans worden steeds 2 opeenvolgende jaren getoond om
een goed beeld te krijgen van de begin- en de eindtoestand.
De elementen van de balans noemen we de rubrieken. De inhoud en volgorde
werd wettelijk bepaald.
Onderstaand schema geeft een logisch overzicht van de flow die start met de
transacties van een onderneming om uiteindelijk een jaarrekening te maken.
Aandeelhouders
jaarrekening Leveranciers
...
transacties boekhouding
btw aangifte
overheidsinstanties
aangifte
vennootschapsbelasti
ng
3
, 2025-2026 unoconv_2529449773.docx semester 1
Als besluit kan je stellen dat de jaarrekening opgesteld wordt om de stakeholders van de
onderneming te informeren. Vaak moeten zij beslissingen nemen en moeten ze daarom
voldoende geïnformeerd worden over de financiële toestand van de onderneming.
4
