samenvatting beginselen van fiscaal recht

2025-2026 unoconv_542724391.docx semester 1


1 Wat zijn belastingen?........................................................................................... 1
2 Begrip en kenmerken van de belasting...............................................................1
3 Situering van het belastingrecht.........................................................................3
4 Noodzakelijk karakter van belastingen................................................................3
5 De functies van de belasting............................................................................... 4
6 Wie mag belasting heffen?.................................................................................. 6
7 Grondwettelijke beginselen................................................................................. 7
8 Beginselen en kenmerken die voorvloeien uit de aard van de belastingen en het
recht in het algemeen.......................................................................................... 11
9 De indeling van de belastingen.........................................................................18
10 De administratieve inrichting (FOD financiën).................................................19
11 De bronnen van fiscaliteit................................................................................ 19
12 Hiërarchie van bronnen................................................................................... 21

,2025-2026 unoconv_542724391.docx semester 1




1 Wat zijn belastingen?
 Belastingen kunnen we beschouwen als persoonlijke bijdragen aan
gemeenschappelijke uitgaven
 De ontwikkeling van de belastingheffing hangt nauw samen met de
maatschappelijke evolutie in een samenleving

1.1 2 soorten belasting
1.1.1 Directe belastingen
Wordt geheven op:
 Winsten van bedrijven (vennootschapsbelasting)
 Inkomsten uit arbeid (personenbelasting)
 Uit kapitaal (voorheffing interesten obligaties)

1.1.2 Indirecte belastingen
De BTW en accijnzen maken goederen duurder

1.2 Het doel van een belasting
1) Bepaalde gemeenschappelijke uitgaven te kunnen financieren
2) Economische en sociale politiek voeren

1.3 Draagkrachtbeginsel
In België is het belastingstelsel gebaseerd op het draagkrachtbeginsel. D.w.z. de
sterkste schouders dragen de zwaarste lasten, hoge inkomens zullen procentueel
meer betalen dan de lage inkomens.
Een goed belastingstelsel moet worden gekenmerkt door eenvoudige en
duidelijke regels, een duidelijke heffingsgrondslag (belastbare basis). Deze houdt
rekening met de draagkracht en dient met weinig kosten te kunnen worden
geïnd.
 Eenvoudige en Duidelijke regels staan garant voor rechtszekerheid, en
verminderen de inningskost (minder geding).
 Een duidelijke heffingsgrondslag moet garant staan voor een
rechtvaardige belasting wat de kans op fraude verkleint.
 De inning moet gebeuren door een efficiënte belastingadministratie


2 Begrip en kenmerken van de belasting
2.1 Het begrip belasting (definitie)
De belasting is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door de
overheid wordt opgelegd met het oog op het verzamelen van financiële
middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en
zover die bijdrage bij wet of decreet als belasting wordt erkend.




1

, 2025-2026 unoconv_542724391.docx semester 1


2.2 Kenmerken van een belasting
2.2.1 Het financieel doel
 Dekken van de overheidsuitgaven
 Ter financiering van diensten van openbaar nut
d.w.z. tegenover een belasting staat nooit een rechtstreekse en individuele
tegenprestatie. Als een heffing bestemd is om een door de overheid verstrekte
dienst rechtstreeks te laten vergoeden door degene die de dienst heeft genoten
spreekt men niet over een belasting maar wel een retributie.

2.2.2 Het dwingend karakter
 Eenzijdig door de overheid opgelegd volgens bepaalde rechtsregels die
afdwingbaar zijn
 Bij niet naleving van de wettelijke verplichtingen → sanctie
o Administratieve sanctie
o Strafrechtelijke sanctie
o Una via – principe: het houd in dat de inbreuken op de fiscale
wetgeving voortaan uitsluitend ofwel via de administratieve of via
de strafrechtelijke weg kunnen worden vervolgd
Enkel als aan beide bovenstaande kenmerken voldaan is kan men van een
belasting spreken.

2.3 Overheidsinkomsten die geen belasting zijn
 Inkomsten uit vervreemding/verpachting (inkomgelden musea, …)
 Verplichte betalingen aan de overheid zonder financieel doel
(strafrechtelijke boete, …)
 Retributies

2.4 Retributie versus bijzondere vormen van belastingen
2.4.1 Retributie
Retributies zijn geen belastingen. Een retributie is een vergoeding voor een
geïndividualiseerde dienstverlening vanwege de overheid. De rechtstreekse
tegenprestatie en het daaraan verbonden voordeel van de gebruiker zijn
substantiële kenmerken van de retributie.
 Parkeerretributies
 Havenrechten voor het gebruik van havenfaciliteiten
 Tolgelden voor het gebruik van bruggen, tunnels en autowegen
2.4.2 Verhaal- of repartitiebelasting
Bepaalde uitgaven die door de belastingheffende overheid in het algemeen
belang verricht worden en bijgevolg aan allen ten goede kunnen komen,
niettemin op een benaderende wijze van bepaalde personen worden
teruggevorderd op grond van het onweerlegbaar vermoeden dat zij er het
meeste voordeel uit halen.



2