DUIDELIJKE SAMENVATTING- Stadscriminaliteit en lokaal veiligheidsbeleid

Gerechtelijk recht

Hoofdstuk 1

2 KLEUREN GEBRUIEN IN CODEX VOOR OPENBAAR & NIET OPENBAAR = nummer van het
artikel

INFO

- Alles handboek = te kennen (behalve het laatste hoofdstuk = beginselen van administratief
procesrecht)
- Franse termen
o 1 vraag in het frans
- Examen
o Open vraag = basiskennis
o Meerkeuzenvragen = 3 soorten
 Basiskennis
 Moeilijkere vragen
- Geen opmnamen van de lessen

MATERIEEL VS FORMEEL RECHT


o Formeel recht
 Gaat over procedures
 BV er zetelen 3 rechter
 Een formele wet = kan ook materieel zijn ALS ze algemen bindend is
o Bv begrotingswet = is een formele wet die NIET materieel is omdat het niet algemeen
bindend is
o Materiëel recht
 Gaat over de inhoud van een formele wet (= want het formeel recht beschrijf het proces van
hoe je de regels (wat) uit het materieel recht kan afdwingen)
 Is ALGEMEEN bindend = geldt dus voor iedereen (of voor een hele groep)
 Bv door het rood rijden is verboden


OPENBARE ORDE OF NIET (kleuren geven)
o Openbare orde art 6 BW
o Als je er niet van mag afwijken = dwingend recht
o Dit zie je vaak aan woorden zoals:
 ‘niettegenstaande enig andersluidend geding’ = wilt zeggen dat ook al bestaan er
andere bepalingen die iets anders zeggen = dat deze regel toch geldt
(niettegenstaande = blijft geldig)
 Niettigheid als er van afgeweken wordt / sanctie van niettigheid
o Niet openbare orde
o ‘behoudens anders luidend geding’ (behoudens = tenzij)
o ‘tenzij de wet anders bepaald’


JURISDICTIONELE RECHTSHANDELING

o Is de essentie van het gerechtelijk recht = gaat over wat een rechter doet
 Wat doet een rechter? = een rechtsgeschil beslechten

1

,  Gerechtelijk recht = is formeel recht = regels die aangeven hoe een proces moet verlopen

o Rechterlijke macht – organiek / functioneel
 Onderscheid maken tussen functionele en organieke zin:

 A) Rechterlijke macht in functionele betekenis:
 De functie = beslechten van rechtsgeschillen (de macht die rechters krijgen om recht te
spreken)
 Dus alle instanties die uitspraak doen over rechtsgeschillen
 !!! zijn niet enkel de hoven en rechtbanken in organieke zin
 Ook andere instellingen zoals bv administratieve colleges, raad van staten, …
kunnen een geschil beslechten
 BV raad van staten = is niet norganiek maar wel functioneel
 DUS een jurisdictionele rechtshandeling = is een beslissing waarbij een rechtsgeschil
wordt beslecht
 B) Rechterlijke macht in organieke betekenis:
o Organiek = rechterlijke macht als orgaan van de staatsmachten
 Je hebt dus 3 staatsmachten
 = wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht
 En de rechtelijke macht is organiek = zijn dus de instellingen die
verantwoordelijk zijn voor het spreken van recht
 Het gaat dus niet over wat ze doen (recht spreken)
 Maar WEL over WIE het doet/ wie recht spreekt
 En in België zijn dit dus hoven en rechtbanken die beschreven zijn in art 40
GW


o Alle instanties van de rechtelijke macht = zijn de rechtelijke macht in organieke zin
 Staat in art 40 GW
 Piramide = is de rechtleijke macht in organieke zin
 Organiek = is LOS van wat ze doen !!!
 Hoven en rechtbanken doen ook andere zaken dan het beslechten van
rechtsgeschillen
 Wat dan nog?
= oneigelijke/ willige rechtspraak
= dit is een rechtelijke beslissing waarbij er geen geschil beslecht
wordt
 Bv een adoptie
 Hier beslecht de rechtbank geen rechtsgeschil mee
 Dan oefent de rechterlijke macht in organieke betekenis een
administratieve functie uit

o Waar we nu op focussen = is de functionele zin
 Functioneel = zijn hoven en rechtbanken die behoren tot de organieke zin maar ook
andere zaken doen
 En er zijn ook instanties die functioneel zijn MAAR niet behoren tot de organieke zin

2

,o Rechtsmacht – organiek / functioneel  samenvatting
 Rechtsmacht in functionele betekenis:
 De macht van rechters om recht te spreken
 Gaat dus over alle soorten rechters !!! niet alleen over de rechterlijke macht in organieke
zin
 Rechtsmacht in organieke betekenis = is een synoniem van rechterlijke macht in organieke zin

o Jurisdictionele rechtshandeling
 Beslechten van een rechtsgeschil
 De regels hiervan = dat is de kern van het gerechtelijk recht

De 4 criteria om te bepalen of iets wel of geen jurisdictionele rechtshandeling is:

 1) Kennisnemen van een geschil
 Geschil = zijn tegenstrijdige aanspraken van rechtssubjecten
 Aanpraken gaan over het subjectief recht
 Subjecttief recht wordt door iemand anders niet gerespecteert bij een
geschil
 Bv iemand huurt huis en betaalt huur niet
 Is niet hetzelfde als een geding
 Geding = is een procedure die geldt voor de rechter
 En dit behandeld een geschil
 NIET elk geschil zorgt voor een geding!!! (bv ruzie kind ouder zorgt
niet altijd voor een geding)
 Oneigenlijke of willige rechtspraak (= administratief)
 Rechters houden zich soms ook bezig met dingen die niks te maken
hebben met een rechtsgeschil!!
 = dit zijn oneigenlijke of willige rechtspraak
 In een proces zijn er 3 fasen + 2 scharniermomenten
 1e scharniermomenten = eerste hoorzitting
 Rechter bekrachtigt het akkoord van bv de data die de
partijen afspreken
 Maar rechter beslecht hiermee geen rechtsgeschil
 Praktisch gevolg hiervan = hier kan je geen hoger beroep
aantekenen (enkel tegen een beslising van een rechter als die
een geschil beslechtigt)

 Hoe krijgt een rechter kennis van een geschil?
 Een paar regels:
 De kennisname van het geschil = is nooit ambshalve (proprio motu)
 Het zijn de partijen die een geschil bij de rechter aanhangig maken
 Beschikkingsbeginsel!!! art 6 en 1138, 2 Ger.w
 Partijen bepalen de grenzen van het geschil
 Bv: sportveld = heeft grenzen en hiervinnen spelen ze een spel
 Deze grenzen zijn het beschikkingsbeginsel
 En deze worden bepaald door de partijen
 Welke grenzen zijn dit?
 1. Of er een proces is of niet
 2. Tegen wie
 3. Waarover
 Gevolg = rechter doet geen uitspraak ultra petita
 Ultra petita = rechter kan niet meer toekennen/ uitspreken dan dat er
gevorderd is
 Belangrijk artikel = art 1138, 2 Ger.W.
 Infra petita = kan WEL (dus minder uitspreken dan gevorderd)

3

,  Rechter is verplicht om een beslissing te nemen
 WANT wij hebben een verbod op eigenrichting
 Je mag dus niet het recht in eigen handen nemen als je subjectief recht
geschaad is
 Een rechter moet dit doen
 DUS rechter heeft daarom een verbod op rechtsweigering (art. 5 Ger.W – zie ook
art. 1140.4°) = Art 5 Ger.w

 2) Rechtsgeschil

 Er moet een juridische link zijn voordat de rechter zich kan uitspreken over iets
 Je kan bv geen advies vragen aan een rechter = het moet echt gaan over een rechtsgeschil

 DUS wat voor soort geschil? = een rechtsgeschil
 Rechters kijken dus enkel naar geschillen die juridisch relevant zijn
 Juridisch relevant = gaat de toepassing van objectief of subjectief recht
 Subjectief recht = als huiseigenaar heeft die persoon recht op
dat huis = is dus een recht dat iemand heeft
 Objectief recht = is eerder ‘de wet’ in het algemeen (verschil
law en right)

 Rechter = is “Bouche de la loi”
 Rechter past dus enkel de wet toe en niks meer
 Maakt dus zelf geen nieuwe rechten

 Een rechtsgeschil kan gaan over 3 dingen (of de combinatie ervan):
 1) Rechtsfeiten sensu lato
 Een geschil kan gaan over feiten
 MAAR een gewoon feit = is niet genoeg
 Het moet een rechtsfeit sensu lato zijn
= zijn feiten met juridische gevolgen
 Binnen sensu lato zijn er 2 soorten:
 Sensu stricto = zijn feiten/ gebeurtenissen die
juridische gevolgen hebben
 Zijn dus feiten die vanzelf gebeuren zonder
dat iemand daar iets speciaals voor doet
 Bv 18 worden, sterven, geboorte
 Rechtshandelingen = zijn handelingen die
rechtsubjecten bewust doen om een bepaald
rechtsgevolg te krijgen (bv een contract
ondertekenen of trouwen)

 2) Toepasselijke recht
 Hierbij moet eerst gekeken worden of een bepaald artikel van
toepassing is bij die situatie
 Gaat dus over de regels die gelden voor een specifieke situatie
 3) Rechtsgevolgen
 Als er discussie is over een rechtsgevolg
 Dus als er een geschil is over hoe een specifieke wet moet toegepast
worden in die situatie
 Dus discussie over hoe een wet geïnterpreteerd moet worden + wat
de concrete gevolgen hiervan zijn

 Materieelrechtelijke basis


4