Samenvatting – langdurige ondersteuning
Hoofdstuk 1: herstelgericht werken
Herstel = Herstel is een persoonlijk en uniek proces waarin iemand de draad weer oppakt en zijn
leven opnieuw inhoud en richting geeft
Ø Herstel is een zeer persoonlijk en uniek proces waarin iemands opvattingen, waarden,
gevoelens, doelen en rollen veranderen. Het leidt tot een leven met meer voldoening,
waarin hoop een plaats heeft en men kan geven en nemen ondanks de beperkingen die met
de aandoening gepaard gaan.
Ø 2 belangrijke aspecten die belangrijk zijn binnen de definiëring: empowerment en het
herwinnen van burgerschap.
Ø Een discontinu, individueel verschillend, persoonlijk en langdurig proces.
o Het discontinue karakter = verwijst naar de perioden van geheel of gedeeltelijk
herstel en naar de perioden van terugval die elkaar continu afwisselen.
o Het individuele karakter = verwijst naar de individuele verschillen van elk
herstelproces.
o Het persoonlijke karakter = verwijst naar de houding, de waarden, de doelen, de
vaardigheden en de rollen van cliënten die doorheen het proces veranderen en het
langdurige
o Tijdrovende karakter = herstel kost tijd, het is een langdurige en vaak levenslang
proces
De werkbare elementen waarnaar in die definitie verwezen worden, zijn:
Het hernieuwen van de hoop en de betekenis in iemands leven
Het overwinnen van stigma en andere bronnen van mogelijke trauma’s die te associëren zijn
met ernstige psychische aandoeningen
Het nemen van meer controle over het eigen leven
Voor wie?
Gericht op mensen met allerlei diagnoses die door hun beperkingen niet volwaardig mee kunnen
doen aan de samenleving.
1. De 4 aspecten van herstel ondersteunde zorg en hersteldoelen
1
,Deze 4 aspecten van herstel zijn altijd allemaal in een herstelproces aanwezig en geven
aanleiding tot zeer verschillende hersteldoelen.
Hoofddoel: herstel van de kwaliteit van leven.
De cliënt en het eigen herstelproces zijn ten allen tijde leidend. Dit maakt echter een
proactieve houding bij professionals niet onmogelijk. In
Klinisch herstel
= gericht op het verminderen van symptomen. De cliënt geneest door die interventies van zijn ziekte
of stoornis.
♦ Acute behandelingen binnen revaliderende sector
♦ Bij de verschillende doelgroepen proberen professionals door de inventarisatie en
verkenning van klachten en symptomen een diagnose te stellen.
♦ de zorgverleners maken een prognose op. in overleg met de cliënt bepalen ze de
behandelindicatie(s) en starten ze een therapie op die erop gericht is om de symptomen te
verminderen of te laten verdwijnen, in de hoop dat de cliënt volledig geneest zonder
‘restverschijnselen’.
Dit aspect van herstellen vinden we terug op acute afdelingen/ acute veranderingen in het
toestandsbeeld. We denken aan medicatie om symptomen te verminderen of specifieke oefeningen
om uitgevallen functies en symptomen te trainen of verlichten.
bv: Jan, een 35-jarige man, heeft te maken met ernstige depressie en angstaanvallen. Hij ervaart dagelijks
somberheid, slaapstoornissen en suïcidale gedachten. Na diagnostiek en behandeling met antidepressiva en
wekelijkse cognitieve gedragstherapie, neemt de intensiteit van zijn depressieve symptomen geleidelijk af. Na
zes maanden behandeling ervaart hij minder angst en voelt hij zich emotioneel stabieler, wat zijn vermogen
om dagelijkse activiteiten uit te voeren verbetert. Herstel: Jan’s symptomen zijn verminderd en zijn geestelijke
gezondheid is gestabiliseerd.
Functioneel herstel
= gaat om het verbeteren van het lichamelijk, psychisch en sociaal cultureel functioneren.
♦ cliënt wordt in staat gesteld de voor hem relevante rollen weer op te nemen.
♦ De interventies zijn gericht op het herstellen van de functies die door de aandoening beperkt
of zelfs verloren zijn gegaan.
♦ Therapie kan die vermindering in functies niet wegwerken.
de cliënt kan zijn functies verbeteren door trainingen of andere vormen van
activiteiten uit te voeren.
Functioneel herstel is gericht op het verhogen van het functioneringsniveau. In de somatische
geneeskunde komt die vorm van herstel overeen met revalidatie.
Bv: Fatima, een 28-jarige vrouw, was voorheen werkzaam als administratief medewerker, maar moest stoppen
met werken vanwege een burn-out en depressieve klachten. Na een periode van behandeling en het volgen
2
,van een re-integratietraject, krijgt zij begeleiding bij het ontwikkelen van strategieën om haar werk geleidelijk
aan te hervatten. Ze leert omgaan met stress en het behouden van balans tussen werk en privé. Na drie
maanden werkt Fatima weer 20 uur per week zonder terugval. Herstel: Fatima herneemt haar werk en
dagelijkse activiteiten
Maatschappelijk herstel
= wezenlijk verbonden met het verbeteren van de maatschappelijke positie van de cliënt, ondanks
zijn zorgvraag.
♦ het herwinnen van sociale posities die voor de cliënt belangrijk zijn, over huisvesting, werk
en participeren in een vriendengroep.
♦ deze vorm van herstel is afhankelijk van de inzet van personen en organisaties buiten de
zorg.
Het vereist een nauwkeurig uitgekiend re-integratietraject en plaatsen (wonen, arbeid,
dagbesteding) waar dat mogelijk wordt gemaakt. Het veronderstelt ook een
maatschappij die ervoor openstaat dat elk individu sociale rollen opneemt en op die
manier actief deelneemt aan de samenleving.
Vb: Tom, een 45-jarige man, heeft schizofrenie en heeft de afgelopen jaren in isolatie geleefd. Hij is vervreemd
geraakt van zijn familie en vrienden en neemt niet meer deel aan sociale activiteiten. Met hulp van een sociaal
werker en een herstelcoach begint Tom stap voor stap weer deel te nemen aan activiteiten in zijn buurt, zoals
vrijwilligerswerk en het bijwonen van bijeenkomsten. Ook herstelt hij langzaam het contact met zijn familie.
Herstel: Tom vindt zijn plek in de samenleving terug en bouwt nieuwe sociale relaties op
Vb:Marie verloor haar echtgenoot door een onverwacht ongeluk. Ze heeft moeite om weer aan het werk te
gaan, zich te verbinden met anderen en zich een plek te vinden in haar sociale omgeving. Ze neemt deel aan
een rouwverwerkingsgroep waar ze leert om haar verlies te accepteren en te integreren in haar leven. Ze
besluit na enkele maanden om vrijwilligerswerk te gaan doen in een rouwcentrum, waar ze anderen kan
ondersteunen die door een soortgelijke ervaring gaan. Herstel: Door deel te nemen aan het maatschappelijk
leven via vrijwilligerswerk, vindt Marie een nieuwe rol en betekenis in haar leven na het verlies van haar
partner. > nieuwe rol
Persoonlijk herstel
3
, = zichzelf terug te vinden ondanks de beperkingen en de nare ervaringen van een psychisch
probleem of psychiatrische episode.
♦ voor elk individu een uniek en individueel proces
♦ het ontwikkelen van een nieuw, positief gevoel van eigenwaarde, om (opnieuw) zin te
vinden in het leven, om motivatie te zoeken en te onderhouden, om de draad terug op te
nemen, om hoop op herstel te creëren en de eigen levenservaringen een plaats te geven.
♦ Cliënten leren de negatieve invloed van hun aandoening verkleinen, ervaren dat ze als
persoon meer betekenen dan hun aandoening.
Werken aan persoonlijk herstel veronderstelt een geschikte sociale en culturele context, maar is het
minst door “doelgerichte interventies” te beïnvloeden.
Het is vaak een individueel proces om uit te zoeken wat iemand betekenis en levenszin,
energie en hoop geeft. Zeker na de ervaringen van een acute fase van symptomen.
Bv: Anna, een 22-jarige vrouw, worstelde jarenlang met een eetstoornis en voelde zich constant onzeker over
haar lichaam. Hoewel ze fysiek hersteld is en haar gewicht gestabiliseerd is, voelt ze zich emotioneel nog
steeds kwetsbaar. Door gesprekken met een hersteltherapeut en deelname aan een zelfhulpgroep leert ze
haar eigenwaarde los te zien van haar uiterlijk. Ze begint doelen te stellen op het gebied van persoonlijke
ontwikkeling, zoals het volgen van een opleiding en het opbouwen van gezonde relaties. Herstel: Anna vindt
een nieuwe zingeving in haar leven en ontwikkelt een positief zelfbeeld
2. herstel en zelfregulatie binnen de langdurige zorg
4
Hoofdstuk 1: herstelgericht werken
Herstel = Herstel is een persoonlijk en uniek proces waarin iemand de draad weer oppakt en zijn
leven opnieuw inhoud en richting geeft
Ø Herstel is een zeer persoonlijk en uniek proces waarin iemands opvattingen, waarden,
gevoelens, doelen en rollen veranderen. Het leidt tot een leven met meer voldoening,
waarin hoop een plaats heeft en men kan geven en nemen ondanks de beperkingen die met
de aandoening gepaard gaan.
Ø 2 belangrijke aspecten die belangrijk zijn binnen de definiëring: empowerment en het
herwinnen van burgerschap.
Ø Een discontinu, individueel verschillend, persoonlijk en langdurig proces.
o Het discontinue karakter = verwijst naar de perioden van geheel of gedeeltelijk
herstel en naar de perioden van terugval die elkaar continu afwisselen.
o Het individuele karakter = verwijst naar de individuele verschillen van elk
herstelproces.
o Het persoonlijke karakter = verwijst naar de houding, de waarden, de doelen, de
vaardigheden en de rollen van cliënten die doorheen het proces veranderen en het
langdurige
o Tijdrovende karakter = herstel kost tijd, het is een langdurige en vaak levenslang
proces
De werkbare elementen waarnaar in die definitie verwezen worden, zijn:
Het hernieuwen van de hoop en de betekenis in iemands leven
Het overwinnen van stigma en andere bronnen van mogelijke trauma’s die te associëren zijn
met ernstige psychische aandoeningen
Het nemen van meer controle over het eigen leven
Voor wie?
Gericht op mensen met allerlei diagnoses die door hun beperkingen niet volwaardig mee kunnen
doen aan de samenleving.
1. De 4 aspecten van herstel ondersteunde zorg en hersteldoelen
1
,Deze 4 aspecten van herstel zijn altijd allemaal in een herstelproces aanwezig en geven
aanleiding tot zeer verschillende hersteldoelen.
Hoofddoel: herstel van de kwaliteit van leven.
De cliënt en het eigen herstelproces zijn ten allen tijde leidend. Dit maakt echter een
proactieve houding bij professionals niet onmogelijk. In
Klinisch herstel
= gericht op het verminderen van symptomen. De cliënt geneest door die interventies van zijn ziekte
of stoornis.
♦ Acute behandelingen binnen revaliderende sector
♦ Bij de verschillende doelgroepen proberen professionals door de inventarisatie en
verkenning van klachten en symptomen een diagnose te stellen.
♦ de zorgverleners maken een prognose op. in overleg met de cliënt bepalen ze de
behandelindicatie(s) en starten ze een therapie op die erop gericht is om de symptomen te
verminderen of te laten verdwijnen, in de hoop dat de cliënt volledig geneest zonder
‘restverschijnselen’.
Dit aspect van herstellen vinden we terug op acute afdelingen/ acute veranderingen in het
toestandsbeeld. We denken aan medicatie om symptomen te verminderen of specifieke oefeningen
om uitgevallen functies en symptomen te trainen of verlichten.
bv: Jan, een 35-jarige man, heeft te maken met ernstige depressie en angstaanvallen. Hij ervaart dagelijks
somberheid, slaapstoornissen en suïcidale gedachten. Na diagnostiek en behandeling met antidepressiva en
wekelijkse cognitieve gedragstherapie, neemt de intensiteit van zijn depressieve symptomen geleidelijk af. Na
zes maanden behandeling ervaart hij minder angst en voelt hij zich emotioneel stabieler, wat zijn vermogen
om dagelijkse activiteiten uit te voeren verbetert. Herstel: Jan’s symptomen zijn verminderd en zijn geestelijke
gezondheid is gestabiliseerd.
Functioneel herstel
= gaat om het verbeteren van het lichamelijk, psychisch en sociaal cultureel functioneren.
♦ cliënt wordt in staat gesteld de voor hem relevante rollen weer op te nemen.
♦ De interventies zijn gericht op het herstellen van de functies die door de aandoening beperkt
of zelfs verloren zijn gegaan.
♦ Therapie kan die vermindering in functies niet wegwerken.
de cliënt kan zijn functies verbeteren door trainingen of andere vormen van
activiteiten uit te voeren.
Functioneel herstel is gericht op het verhogen van het functioneringsniveau. In de somatische
geneeskunde komt die vorm van herstel overeen met revalidatie.
Bv: Fatima, een 28-jarige vrouw, was voorheen werkzaam als administratief medewerker, maar moest stoppen
met werken vanwege een burn-out en depressieve klachten. Na een periode van behandeling en het volgen
2
,van een re-integratietraject, krijgt zij begeleiding bij het ontwikkelen van strategieën om haar werk geleidelijk
aan te hervatten. Ze leert omgaan met stress en het behouden van balans tussen werk en privé. Na drie
maanden werkt Fatima weer 20 uur per week zonder terugval. Herstel: Fatima herneemt haar werk en
dagelijkse activiteiten
Maatschappelijk herstel
= wezenlijk verbonden met het verbeteren van de maatschappelijke positie van de cliënt, ondanks
zijn zorgvraag.
♦ het herwinnen van sociale posities die voor de cliënt belangrijk zijn, over huisvesting, werk
en participeren in een vriendengroep.
♦ deze vorm van herstel is afhankelijk van de inzet van personen en organisaties buiten de
zorg.
Het vereist een nauwkeurig uitgekiend re-integratietraject en plaatsen (wonen, arbeid,
dagbesteding) waar dat mogelijk wordt gemaakt. Het veronderstelt ook een
maatschappij die ervoor openstaat dat elk individu sociale rollen opneemt en op die
manier actief deelneemt aan de samenleving.
Vb: Tom, een 45-jarige man, heeft schizofrenie en heeft de afgelopen jaren in isolatie geleefd. Hij is vervreemd
geraakt van zijn familie en vrienden en neemt niet meer deel aan sociale activiteiten. Met hulp van een sociaal
werker en een herstelcoach begint Tom stap voor stap weer deel te nemen aan activiteiten in zijn buurt, zoals
vrijwilligerswerk en het bijwonen van bijeenkomsten. Ook herstelt hij langzaam het contact met zijn familie.
Herstel: Tom vindt zijn plek in de samenleving terug en bouwt nieuwe sociale relaties op
Vb:Marie verloor haar echtgenoot door een onverwacht ongeluk. Ze heeft moeite om weer aan het werk te
gaan, zich te verbinden met anderen en zich een plek te vinden in haar sociale omgeving. Ze neemt deel aan
een rouwverwerkingsgroep waar ze leert om haar verlies te accepteren en te integreren in haar leven. Ze
besluit na enkele maanden om vrijwilligerswerk te gaan doen in een rouwcentrum, waar ze anderen kan
ondersteunen die door een soortgelijke ervaring gaan. Herstel: Door deel te nemen aan het maatschappelijk
leven via vrijwilligerswerk, vindt Marie een nieuwe rol en betekenis in haar leven na het verlies van haar
partner. > nieuwe rol
Persoonlijk herstel
3
, = zichzelf terug te vinden ondanks de beperkingen en de nare ervaringen van een psychisch
probleem of psychiatrische episode.
♦ voor elk individu een uniek en individueel proces
♦ het ontwikkelen van een nieuw, positief gevoel van eigenwaarde, om (opnieuw) zin te
vinden in het leven, om motivatie te zoeken en te onderhouden, om de draad terug op te
nemen, om hoop op herstel te creëren en de eigen levenservaringen een plaats te geven.
♦ Cliënten leren de negatieve invloed van hun aandoening verkleinen, ervaren dat ze als
persoon meer betekenen dan hun aandoening.
Werken aan persoonlijk herstel veronderstelt een geschikte sociale en culturele context, maar is het
minst door “doelgerichte interventies” te beïnvloeden.
Het is vaak een individueel proces om uit te zoeken wat iemand betekenis en levenszin,
energie en hoop geeft. Zeker na de ervaringen van een acute fase van symptomen.
Bv: Anna, een 22-jarige vrouw, worstelde jarenlang met een eetstoornis en voelde zich constant onzeker over
haar lichaam. Hoewel ze fysiek hersteld is en haar gewicht gestabiliseerd is, voelt ze zich emotioneel nog
steeds kwetsbaar. Door gesprekken met een hersteltherapeut en deelname aan een zelfhulpgroep leert ze
haar eigenwaarde los te zien van haar uiterlijk. Ze begint doelen te stellen op het gebied van persoonlijke
ontwikkeling, zoals het volgen van een opleiding en het opbouwen van gezonde relaties. Herstel: Anna vindt
een nieuwe zingeving in haar leven en ontwikkelt een positief zelfbeeld
2. herstel en zelfregulatie binnen de langdurige zorg
4
