Samenvatting Goederenrecht - RE1 HoGent

Goederenrecht


INLEIDING

Goederenrecht = regels over:

 De rechten
o = zakelijke rechten
 De personen kunnen hebben
o = rechtssubjecten
 Op goederen
o Rechtsobjecten die vatbaar zijn voor toe-eigening

Vruchtgebruik = het recht op gebruik en genot van een goed waarvan iemand anders de
(blote) eigenaar is
Mede-eigendom = situatie waarin meerdere personen samen eigenaar zijn van een(zelfde)
goed
Opstalrecht = het recht om op andermans grond bouwwerken op te richten en er eigenaar
van te zijn

THEMA 1: INLEIDING: BEGRIPPEN, SOORTEN GOEDEREN EN ZAKELIJKE
RECHTEN
1. SITUERING

 Goederenrecht: begrip

Goederenrecht: regels over de rechten die personen kunnen hebben op goederen




Zakelijke rechten – rechtssubjecten – rechtsobjecten

Rechtssubject Rechtsobject

Personen die rechten en plichten kan Zaak/voorwerp waarover rechtssubjecten
hebben rechten kunnen uitoefenen

Heeft ‘rechtspersoonlijkheid’ Is ‘willoos’

Kan een wil uitdrukken en Voorbeelden: een huis, een auto, een
rechtshandelingen stellen (vorderings)recht (bv recht op betaling van
een som geld)
2 soorten:

- Natuurlijke personen
- Rechtspersonen




1

, Goederenrecht

 Goederenrecht: situering
o Goederenrecht: onderdeel van het vermogensrecht = recht tot regeling van
vermogensrechten of patrimoniale rechten
 = in geld waardeerbare rechten, dus met een economische waarde en
vatbaar voor verhandeling
o Soorten vermogensrechten
 Zakelijke rechten
 Vorderingsrechten
 Intellectuele rechten

Zakelijke rechten Vorderingsrechten

Geven rechtssubject rechtstreeks recht op Geven rechtssubject recht op prestatie van
een rechtsobject (of geldwaarde ervan) een ander rechtssubject

Recht = zeggenschap/macht/bevoegdheid Prestatie = iets (niet) doen of iets geven
over het goed (of recht op geldwaarde
ervan) Gaat over de verhouding tussen
rechtssubjecten (daarom ook: persoonlijke
Vereist geen tussenkomst/handeling van rechten)
een ander rechtssubject
= verbintenissenrecht
Gaat over de rechtstreekse verhouding
(relatie/band) tussen rechtssubject en
rechtsobject

= goederenrecht

Voorbeeld: onderscheid zakelijke recht vs vorderingsrecht

EIGENAAR:
- zakelijk recht ≠ eigendomsrecht
- rechtstreeks recht op goed zelf, zonder tussenkomst van een andere persoon
= recht om huis te gebruiken, het genot ervan te hebben en erover te beschikken
HUURDER:
- persoonlijk recht of vorderingsrecht = huurrecht
- geen rechtstreeks recht op goed zelf
- wel recht ten aanzien van ander persoon (met betrekking tot het goed)
= recht om van de verhuurder het gebruik van de woning te eisen, mits betaling
huurprijs




2

, Goederenrecht


1.1. SOORTEN ZAKELIJKE RECHTEN



Zakelijke hoofdrechten Zakelijke zekerheidsrechten

(zelfstandige zakelijke rechten) (accessoire zakelijke rechten)

Betreffen het goed zelf Betreffen geldwaarde van het goed

Verlenen recht (zeggenschap) over goed Verlenen recht op geldwaarde van het goed
zelf
Zijn afhankelijk van andere
Zijn zelfstandige rechten = bestaan op rechtsverhouding = accessorium/bijzaak
zichtzelf, zonder band met andere van een schuldvordering
rechtsverhouding
Waarborgen deze schuldvordering en
Met variabele draagwijdte ifv soort zakelijk geven zo ‘zekerheid’ van nakoming ervan
hoofdrecht
Bieden voorrang op andere SE’s in
1. Eigendomsrecht = meest volkomen ‘samenloopsituaties’
zakelijke recht (ruime zeggenschap)
art. 33, tweede lid BW Met variabele draagwijdte ifv soort zakelijk
2. Mede-eigendom = variant zekerheidsrecht
eigendomsrecht met eigen 1. Voorrechten
kenmerken art. 33, tweede lid BW 2. Pand
3. Zakelijke gebruiksrechten = zakelijke 3. Hypotheek
rechten met minder omvangrijke 4. Retentierecht
zeggenschap: vruchtgebruik,
opstalrecht, erfpacht, Art. 3.3, vierde lid BW
erfdienstbaarheden art. 3.3, derde
lid BW

Voorbeeld:




3

, Goederenrecht


1.2. RECHTSBRONNEN

 1804: oud BW
o Versnipperende wetgeving
o Verouderde wetgeving (ontworpen voor landbouwsamenleving)
 2021: boek 3 ‘Goederen’ (nieuw) BW
o Integratie wetgeving op 1 plaats
o Herstructurering
o Modernisering
 2026 en verder
o Koop: Boek 5 BW + Boek 7 BW
 Vandaag: Boek 5 BW + oud BW
o Zakelijke zekerheden: Boek 3 BW + Boek 9 BW
 Vandaag: Boek 3 BW + Hyp.W. + Pandwet

1.3. BELANG GOEDERENRECHT

 Belang van goederenrecht voor de (rechts)praktijk
o Verband met maatschappelijke welvaart
 Bepaalt omvang vermogen
 belangrijk voor eigen levenskwaliteit
 Bepaalt kredietwaardigheid
 belangrijk voor de economie
o Belangrijk onderdeel goederenrecht = publiciteitssysteem
 Systeem waaruit blijkt wie welke zakelijke rechten heeft op welke
goederen
 Nuttig in veel opzichten: medecontractanten, SE’s, investeerders,
overheid…
 België: onderscheid RG – OG
 OG: uitgewerkt publiciteitssysteem – worden bijgehouden bij de
overheid
 RG: bezit geldt als eigendomstitel

2. INDELING VAN GOEDEREN

 Algemeen
o Juridische basis: art. 3.38-3.49 BW (Titel 2. Boek 3 BW)
o Waarom indelen?
 Elke categorie goederen heeft eigen juridisch statuut
o Soorten indelingen: goederen kunnen worden ingedeeld volgens:
 Toe-eigeningsmogelijkheid (bv ‘verborgen goederen’)
 Gebruik: verbruikbare vs niet-verbruikbare goederen
 Aard:
 Lichamelijke vs onlichamelijke
 Roerend vs onroerend




4