GOEDERENRECHT
INLEIDING. HET GOEDERENRECHT GESITUEERD BINNEN HET VERMOGENSRECHT.........4
HOOFDSTUK 1. DE LEER VAN DE INDELING VAN DE GOEDEREN..........................................6
Afdeling 1. De goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid......................................6
Goederen in en buiten de handel..............................................................................................6
Gemene voorwerpen (res communes)......................................................................................6
Goederen zonder eigenaar.......................................................................................................6
Gevonden goederen.................................................................................................................. 8
Afdeling 2. De goederen volgens hun gebruik..................................................................................8
Vervangbare en niet-vervangbare goederen.............................................................................8
Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen.............................................................................8
Soortgoederen (genera) en bepaalde goederen (species)........................................................9
Afdeling 3. Roerende en onroerende goederen................................................................................9
Onroerende goederen...............................................................................................................9
Roerende goederen................................................................................................................ 10
Oefeningen.............................................................................................................................. 11
Afdeling 4. De publieke goederen...................................................................................................11
Het openbaar domein.............................................................................................................. 11
Het privaat domein.................................................................................................................. 13
HOOFDSTUK 2. DE ZAKELIJKE HOOFDRECHTEN...................................................................14
Afdeling 1. Het eigendomsrecht.....................................................................................................14
Vorderingen tot bescherming van het eigendomsrecht...........................................................15
Bewijs van eigendom.............................................................................................................. 16
Begrenzing van het eigendomsrecht van een grond...............................................................17
Het ontstaan van eigendom: de oorspronkelijke wijzen van eigendomsverkrijging..................17
De beperkingen van het eigendomsrecht................................................................................31
Het mede-eigendomsrecht......................................................................................................35
Afdeling 2. Vruchtgebruik............................................................................................................... 41
Begrip en belang..................................................................................................................... 41
Een bijzonder recht van vruchtgebruik: het recht van bewoning..............................................41
Kenmerken van het vruchtgebruik...........................................................................................42
Het voorwerp van het vruchtgebruik........................................................................................42
Vestigen van een vruchtgebruik..............................................................................................43
Modaliteiten van het vruchtgebruik..........................................................................................45
De rechten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar........................................................45
De plichten van de vruchtgebruik en de blote eigenaar...........................................................48
Tenietgaan van het vruchtgebruik...........................................................................................49
Gevolgen van het tenietgaan van het vruchtgebruik................................................................49
Erfpacht 51
Begrip en belang..................................................................................................................... 51
Kenmerken.............................................................................................................................. 51
Verkrijging van het erfpachtrecht.............................................................................................52
Rechten en plichten van partijen.............................................................................................53
Tenietgaan van het erfpachtrecht............................................................................................54
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................56
Recht van opstal............................................................................................................................. 57
Begrip...................................................................................................................................... 57
Belang..................................................................................................................................... 57
Kenmerken.............................................................................................................................. 57
Verkrijging van een opstalrecht...............................................................................................58
, Rechten en plichten van partijen.............................................................................................59
Tenietgaan van het opstalrecht...............................................................................................60
Gevolgen van tenietgaan........................................................................................................ 61
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................62
Erfdienstbaarheden........................................................................................................................ 65
Begrip...................................................................................................................................... 65
Kenmerken en indelingen........................................................................................................66
Erfdienstbaarheden door het menselijke handelen..................................................................66
Tenietgaan.............................................................................................................................. 70
Wettelijke erfdienstbaarheden........................................................................................................71
Wettelijke erfdienstbaarheden van openbaar nut....................................................................71
Wettelijk erfdienstbaarheden van privaat nut...........................................................................71
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................71
HOOFDSTUK IV. ZAKELIJKE ZEKERHEDEN.............................................................................77
Voorrechten.................................................................................................................................... 79
Begrip...................................................................................................................................... 79
Totstandkoming....................................................................................................................... 79
Uitoefening.............................................................................................................................. 82
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................83
Hypotheek..................................................................................................................................... 86
Begrip...................................................................................................................................... 86
Totstandkoming....................................................................................................................... 86
Uitoefening.............................................................................................................................. 87
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................87
Pand 88
Begrip...................................................................................................................................... 88
Totstandkoming....................................................................................................................... 88
Uitoefening.............................................................................................................................. 88
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................89
Retentierecht.................................................................................................................................. 90
Begrip...................................................................................................................................... 90
Totstandkoming....................................................................................................................... 90
Uitoefening.............................................................................................................................. 90
HOOFDSTUK V. PUBLICITEIT.....................................................................................................91
Roerende goederen....................................................................................................................... 92
Overdracht van roerende goederen........................................................................................92
Onroerende goederen.................................................................................................................... 93
Overschrijving op het kantoor rechtszekerheid........................................................................93
Inschrijving.............................................................................................................................. 93
Kantmelding............................................................................................................................ 94
HOOFDSTUK VI. ZAKELIJKE RECHTEN: GEMEENSCHAPPELIJKE PRINCIPES....................95
Algemene regels inzake zakelijke rechten......................................................................................95
Algemene regels inzake het voorwerp van zakelijke rechten..........................................................95
Voorbereidende examenvragen..............................................................................................96
,Examen
- Schriftelijk
- Alleen open vragen (redenering verduidelijken – tonen dat je een argumentatie
kan opbouwen)
˃ 17 punten van de 20 punten
˃ Van belang naar de lessen te komen
˃ Voor de les handboek lezen
- Er worden vier teksten ter beschikking gesteld - leesteksten
˃ Persoonlijk doornemen
˃ Onderlijnen en markeren mag, niet erop schrijven
˃ Leesteksten meebrengen naar examen
˃ Begrijpend lezen, hier worden vragen uit gesteld – filosofisch (durf
denken..)
˃ Persoonlijk standpunt
˃ 3 punten van de 20 punten
-
, INLEIDING. HET GOEDERENRECHT GESITUEERD BINNEN HET
VERMOGENSRECHT
Wat is het goederenrecht?
Het goederenrecht is een onderdeel van het vermogensrecht (= het pakket recht, de
regels in verband tot patrimoniale (=op geld waardeerbare zaken) subjectieve
rechten).
Binnen het vermogensrecht valt de studie van drie verschillende soorten rechten:
Vorderingsrechten (cfr. verbintenissenrecht)
Bieden een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander
rechtssubject
Het gaat over rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten
Prestatie = iets (niet) te doen, iets te geven of iets te garanderen (art.
5.46, lid 2 BW)
Intellectuele rechten
Geven de titularis een tijdelijk en exclusief exploitatierecht op een
originele creatie van de menselijke geest
Zakelijke rechten (goederenrecht)
Geven aan een rechtssubject een rechtstreekse zeggenschap over een
bepaald goed
˃ Gradaties is het zeggenschap: sommigen hebben veel macht over
een goed, anderen slechts weinig
Rechtstreekse verhouding mens-zaak
Zakelijke hoofdrechten
˃ Eigendomsrecht = meest volkomen zakelijk recht
˃ Mede-eigendomsrecht1 = variant van het eigendomsrecht,
meerdere personen hebben eigendomsrechten samen op
eenzelfde goed
˃ Zakelijke gebruiksrechten2 = zakelijke rechten met minder
omvangrijke zeggenschap
˃ Zakelijke zekerheden3 = bijkomende zakelijke rechten, deze zijn
een accessorium van een schuldvordering die ze gaan waarborgen
Numerus clausus-beginsel: er zijn een beperkt aantal zakelijke rechten
in het leven geroepen door de wetgever (art. 3.3, lid 1 BW) ,
rechtssubjecten kunnen in contracten geen bijkomende zakelijke rechten
regelen.
De modernisering van het goederenrecht
Het goederenrecht is recent grondig hervormd met de invoering van Boek 3 BW
(ingang op 1 september 2021), de wetgeving is niet revolutionair veranderd → evolutie
door rechtspraak is toegepast.
Het belang van het goederenrecht
Een goede juridische regeling van de toekenning van zakelijke rechten is van uiterst
belang voor de welvaart van de maatschappij, het eigendomsrecht is een grondrecht.
We hebben een publiciteitssysteem, hoe we bepalen wat van wie is. Hierdoor weten
we snel met zekerheid wie welk vermogen heeft (nuttig voor medecontractant en
overheid).
1
Bijvoorbeeld het appartementsrecht
2
Bijvoorbeeld de erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht en opstalrecht
3
Bijvoorbeeld de bijzondere voorrechten, pand, hypotheek en retentierecht
INLEIDING. HET GOEDERENRECHT GESITUEERD BINNEN HET VERMOGENSRECHT.........4
HOOFDSTUK 1. DE LEER VAN DE INDELING VAN DE GOEDEREN..........................................6
Afdeling 1. De goederen volgens de graad van toe-eigeningsmogelijkheid......................................6
Goederen in en buiten de handel..............................................................................................6
Gemene voorwerpen (res communes)......................................................................................6
Goederen zonder eigenaar.......................................................................................................6
Gevonden goederen.................................................................................................................. 8
Afdeling 2. De goederen volgens hun gebruik..................................................................................8
Vervangbare en niet-vervangbare goederen.............................................................................8
Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen.............................................................................8
Soortgoederen (genera) en bepaalde goederen (species)........................................................9
Afdeling 3. Roerende en onroerende goederen................................................................................9
Onroerende goederen...............................................................................................................9
Roerende goederen................................................................................................................ 10
Oefeningen.............................................................................................................................. 11
Afdeling 4. De publieke goederen...................................................................................................11
Het openbaar domein.............................................................................................................. 11
Het privaat domein.................................................................................................................. 13
HOOFDSTUK 2. DE ZAKELIJKE HOOFDRECHTEN...................................................................14
Afdeling 1. Het eigendomsrecht.....................................................................................................14
Vorderingen tot bescherming van het eigendomsrecht...........................................................15
Bewijs van eigendom.............................................................................................................. 16
Begrenzing van het eigendomsrecht van een grond...............................................................17
Het ontstaan van eigendom: de oorspronkelijke wijzen van eigendomsverkrijging..................17
De beperkingen van het eigendomsrecht................................................................................31
Het mede-eigendomsrecht......................................................................................................35
Afdeling 2. Vruchtgebruik............................................................................................................... 41
Begrip en belang..................................................................................................................... 41
Een bijzonder recht van vruchtgebruik: het recht van bewoning..............................................41
Kenmerken van het vruchtgebruik...........................................................................................42
Het voorwerp van het vruchtgebruik........................................................................................42
Vestigen van een vruchtgebruik..............................................................................................43
Modaliteiten van het vruchtgebruik..........................................................................................45
De rechten van de vruchtgebruiker en de blote eigenaar........................................................45
De plichten van de vruchtgebruik en de blote eigenaar...........................................................48
Tenietgaan van het vruchtgebruik...........................................................................................49
Gevolgen van het tenietgaan van het vruchtgebruik................................................................49
Erfpacht 51
Begrip en belang..................................................................................................................... 51
Kenmerken.............................................................................................................................. 51
Verkrijging van het erfpachtrecht.............................................................................................52
Rechten en plichten van partijen.............................................................................................53
Tenietgaan van het erfpachtrecht............................................................................................54
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................56
Recht van opstal............................................................................................................................. 57
Begrip...................................................................................................................................... 57
Belang..................................................................................................................................... 57
Kenmerken.............................................................................................................................. 57
Verkrijging van een opstalrecht...............................................................................................58
, Rechten en plichten van partijen.............................................................................................59
Tenietgaan van het opstalrecht...............................................................................................60
Gevolgen van tenietgaan........................................................................................................ 61
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................62
Erfdienstbaarheden........................................................................................................................ 65
Begrip...................................................................................................................................... 65
Kenmerken en indelingen........................................................................................................66
Erfdienstbaarheden door het menselijke handelen..................................................................66
Tenietgaan.............................................................................................................................. 70
Wettelijke erfdienstbaarheden........................................................................................................71
Wettelijke erfdienstbaarheden van openbaar nut....................................................................71
Wettelijk erfdienstbaarheden van privaat nut...........................................................................71
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................71
HOOFDSTUK IV. ZAKELIJKE ZEKERHEDEN.............................................................................77
Voorrechten.................................................................................................................................... 79
Begrip...................................................................................................................................... 79
Totstandkoming....................................................................................................................... 79
Uitoefening.............................................................................................................................. 82
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................83
Hypotheek..................................................................................................................................... 86
Begrip...................................................................................................................................... 86
Totstandkoming....................................................................................................................... 86
Uitoefening.............................................................................................................................. 87
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................87
Pand 88
Begrip...................................................................................................................................... 88
Totstandkoming....................................................................................................................... 88
Uitoefening.............................................................................................................................. 88
Voorbeeldvragen EXAMEN.....................................................................................................89
Retentierecht.................................................................................................................................. 90
Begrip...................................................................................................................................... 90
Totstandkoming....................................................................................................................... 90
Uitoefening.............................................................................................................................. 90
HOOFDSTUK V. PUBLICITEIT.....................................................................................................91
Roerende goederen....................................................................................................................... 92
Overdracht van roerende goederen........................................................................................92
Onroerende goederen.................................................................................................................... 93
Overschrijving op het kantoor rechtszekerheid........................................................................93
Inschrijving.............................................................................................................................. 93
Kantmelding............................................................................................................................ 94
HOOFDSTUK VI. ZAKELIJKE RECHTEN: GEMEENSCHAPPELIJKE PRINCIPES....................95
Algemene regels inzake zakelijke rechten......................................................................................95
Algemene regels inzake het voorwerp van zakelijke rechten..........................................................95
Voorbereidende examenvragen..............................................................................................96
,Examen
- Schriftelijk
- Alleen open vragen (redenering verduidelijken – tonen dat je een argumentatie
kan opbouwen)
˃ 17 punten van de 20 punten
˃ Van belang naar de lessen te komen
˃ Voor de les handboek lezen
- Er worden vier teksten ter beschikking gesteld - leesteksten
˃ Persoonlijk doornemen
˃ Onderlijnen en markeren mag, niet erop schrijven
˃ Leesteksten meebrengen naar examen
˃ Begrijpend lezen, hier worden vragen uit gesteld – filosofisch (durf
denken..)
˃ Persoonlijk standpunt
˃ 3 punten van de 20 punten
-
, INLEIDING. HET GOEDERENRECHT GESITUEERD BINNEN HET
VERMOGENSRECHT
Wat is het goederenrecht?
Het goederenrecht is een onderdeel van het vermogensrecht (= het pakket recht, de
regels in verband tot patrimoniale (=op geld waardeerbare zaken) subjectieve
rechten).
Binnen het vermogensrecht valt de studie van drie verschillende soorten rechten:
Vorderingsrechten (cfr. verbintenissenrecht)
Bieden een rechtssubject een recht op een prestatie van een ander
rechtssubject
Het gaat over rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten
Prestatie = iets (niet) te doen, iets te geven of iets te garanderen (art.
5.46, lid 2 BW)
Intellectuele rechten
Geven de titularis een tijdelijk en exclusief exploitatierecht op een
originele creatie van de menselijke geest
Zakelijke rechten (goederenrecht)
Geven aan een rechtssubject een rechtstreekse zeggenschap over een
bepaald goed
˃ Gradaties is het zeggenschap: sommigen hebben veel macht over
een goed, anderen slechts weinig
Rechtstreekse verhouding mens-zaak
Zakelijke hoofdrechten
˃ Eigendomsrecht = meest volkomen zakelijk recht
˃ Mede-eigendomsrecht1 = variant van het eigendomsrecht,
meerdere personen hebben eigendomsrechten samen op
eenzelfde goed
˃ Zakelijke gebruiksrechten2 = zakelijke rechten met minder
omvangrijke zeggenschap
˃ Zakelijke zekerheden3 = bijkomende zakelijke rechten, deze zijn
een accessorium van een schuldvordering die ze gaan waarborgen
Numerus clausus-beginsel: er zijn een beperkt aantal zakelijke rechten
in het leven geroepen door de wetgever (art. 3.3, lid 1 BW) ,
rechtssubjecten kunnen in contracten geen bijkomende zakelijke rechten
regelen.
De modernisering van het goederenrecht
Het goederenrecht is recent grondig hervormd met de invoering van Boek 3 BW
(ingang op 1 september 2021), de wetgeving is niet revolutionair veranderd → evolutie
door rechtspraak is toegepast.
Het belang van het goederenrecht
Een goede juridische regeling van de toekenning van zakelijke rechten is van uiterst
belang voor de welvaart van de maatschappij, het eigendomsrecht is een grondrecht.
We hebben een publiciteitssysteem, hoe we bepalen wat van wie is. Hierdoor weten
we snel met zekerheid wie welk vermogen heeft (nuttig voor medecontractant en
overheid).
1
Bijvoorbeeld het appartementsrecht
2
Bijvoorbeeld de erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht en opstalrecht
3
Bijvoorbeeld de bijzondere voorrechten, pand, hypotheek en retentierecht
