Uiteenzettin
g
Aspecten van T2-leren door de
ogen van het NT2-onderwijs
, Inhoudsopgave
1. Uiteenzetting 2
2. Literatuurlijst 5
Bijlagen 7
1. Vier mindmaps 7
1.1 Mindmap functionele taalvaardigheid 7
1.2 Mindmap taalcontact 8
1.3 Mindmap ABCD-model 9
1.4 Mindmap zelfstandig leren 10
1
, 1. Aspecten van T2-leren door de ogen van het NT2-onderwijs
Vrijwel ieder mens leert in zijn leven een tweede taal. Waar men vroeger nog startte met
tweedetaalverwerving op de middelbare school, wordt tegenwoordig al op de basisschool
een tweede taal onderwezen. Dit is volgens Penning de Vries (2008) verstandig, want het
aangeboren taalvermogen werkt op latere leeftijd minder goed. Doordat men vanaf de
pubertijd minder gevoelig is voor taalaanbod gaan de factoren: motivatie, inzet, intelligentie
en taalaanleg een grote rol spelen bij het leren van een taal (Van Boxtel, 2007).
Nieuwkomers kunnen dus veel moeite hebben met het leren van de Nederlandse taal.
Daarnaast is het leren van de taal voor nieuwkomers een extra taak, naast alle andere
verplichtingen, zoals zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij (Van Boxtel, 2007).
Aan NT2-docenten de plicht om de cursist met zijn/haar taken te begeleiden, maar hoe kan
een NT2-docent dit op een efficiënte manier doen?
Niet alleen de cursisten zelf maar ook de NT2-docent is verantwoordelijk voor hun
leerresultaten. De docent stippelt een programma voor de cursisten uit, dat tot succes zou
moeten leiden (Wind, z.d.). Dit programma of deze lessenserie zal doordacht moeten zijn en
verband moeten houden met de theoretische inzichten van de NT2-didactiek om tot
succesvol leren te komen.
Het is belangrijk dat een NT2 les is opgebouwd vanuit de vaardigheden: lezen en luisteren.
Taalverwerving van een tweede taal verloopt immers altijd via de vaardigheden: lezen en
luisteren naar spreken en schrijven. Dit houdt in dat aan de productie van een woord of zin
altijd begrip vooraf gaat. Leerstof moet eerst receptief worden aangeboden, voordat de
cursist dit kan (re)produceren (Wind, z.d.). Deze vorm van taalverwerving staat bekend als
het ABCD-model. Dit is een oefeningentypologie van Neuner en beschrijft de ideale opbouw
van oefeningen in vier fasen (ABCD) in het taalonderwijs. ‘’De fasen zijn opgebouwd van
receptief, via reproductief naar productief. De oefeningen worden opgebouwd van gesloten
naar open en van voorspelbare naar onvoorspelbare oefeningen’’ (Taalaanzee, z.d.). In fase
A staat het aanbieden van taalmiddelen in teksten centraal, denk hierbij aan: liedjes,
gedichten of bijvoorbeeld fragmenten uit een krant. De vaardigheden luisteren en lezen
worden hiermee geoefend. In de B-fase worden de taalmiddelen uit de A-fase ingeslepen,
zoals woorden en routines. De oefeningen in de B-fase zijn sterk gestuurd (Bazalt, z.d.).
Vervolgens wordt er in de C-fase gecommuniceerd in gestuurde oefeningen, aan de hand
van taalmiddelen die in de vorige fasen zijn opgedaan. Tot slot brengt men in de D-fase
‘levensechte’ communicatie tot stand waarbij er sprake is van vrije productie (Bossers,
Kuiken & Vermeer, 2018).
Een NT2-docent biedt cursisten dus handvaten aan de hand van doordachte,
gestructureerde en activerende lessen, opgebouwd volgens het ABCD-model en traint zoveel
mogelijk verschillende vaardigheden.
Aangezien oudere cursisten meer moeite hebben met het leren van een tweede taal (Van
Boxtel, 2008) is het van belang dat cursisten niet alleen tijdens de NT2 lessen, maar ook
daarbuiten aan de slag gaan met de Nederlandse taal. Veel taalcontact met
moedertaalsprekers is belangrijk om de Nederlandse taal onder de knie te krijgen. Het vraagt
zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen, daarnaast spelen de persoonlijkheid en sociale
vaardigheden van een cursist een rol bij taalcontact met moedertaalsprekers. Sommige
2
g
Aspecten van T2-leren door de
ogen van het NT2-onderwijs
, Inhoudsopgave
1. Uiteenzetting 2
2. Literatuurlijst 5
Bijlagen 7
1. Vier mindmaps 7
1.1 Mindmap functionele taalvaardigheid 7
1.2 Mindmap taalcontact 8
1.3 Mindmap ABCD-model 9
1.4 Mindmap zelfstandig leren 10
1
, 1. Aspecten van T2-leren door de ogen van het NT2-onderwijs
Vrijwel ieder mens leert in zijn leven een tweede taal. Waar men vroeger nog startte met
tweedetaalverwerving op de middelbare school, wordt tegenwoordig al op de basisschool
een tweede taal onderwezen. Dit is volgens Penning de Vries (2008) verstandig, want het
aangeboren taalvermogen werkt op latere leeftijd minder goed. Doordat men vanaf de
pubertijd minder gevoelig is voor taalaanbod gaan de factoren: motivatie, inzet, intelligentie
en taalaanleg een grote rol spelen bij het leren van een taal (Van Boxtel, 2007).
Nieuwkomers kunnen dus veel moeite hebben met het leren van de Nederlandse taal.
Daarnaast is het leren van de taal voor nieuwkomers een extra taak, naast alle andere
verplichtingen, zoals zelfstandig kunnen functioneren in de maatschappij (Van Boxtel, 2007).
Aan NT2-docenten de plicht om de cursist met zijn/haar taken te begeleiden, maar hoe kan
een NT2-docent dit op een efficiënte manier doen?
Niet alleen de cursisten zelf maar ook de NT2-docent is verantwoordelijk voor hun
leerresultaten. De docent stippelt een programma voor de cursisten uit, dat tot succes zou
moeten leiden (Wind, z.d.). Dit programma of deze lessenserie zal doordacht moeten zijn en
verband moeten houden met de theoretische inzichten van de NT2-didactiek om tot
succesvol leren te komen.
Het is belangrijk dat een NT2 les is opgebouwd vanuit de vaardigheden: lezen en luisteren.
Taalverwerving van een tweede taal verloopt immers altijd via de vaardigheden: lezen en
luisteren naar spreken en schrijven. Dit houdt in dat aan de productie van een woord of zin
altijd begrip vooraf gaat. Leerstof moet eerst receptief worden aangeboden, voordat de
cursist dit kan (re)produceren (Wind, z.d.). Deze vorm van taalverwerving staat bekend als
het ABCD-model. Dit is een oefeningentypologie van Neuner en beschrijft de ideale opbouw
van oefeningen in vier fasen (ABCD) in het taalonderwijs. ‘’De fasen zijn opgebouwd van
receptief, via reproductief naar productief. De oefeningen worden opgebouwd van gesloten
naar open en van voorspelbare naar onvoorspelbare oefeningen’’ (Taalaanzee, z.d.). In fase
A staat het aanbieden van taalmiddelen in teksten centraal, denk hierbij aan: liedjes,
gedichten of bijvoorbeeld fragmenten uit een krant. De vaardigheden luisteren en lezen
worden hiermee geoefend. In de B-fase worden de taalmiddelen uit de A-fase ingeslepen,
zoals woorden en routines. De oefeningen in de B-fase zijn sterk gestuurd (Bazalt, z.d.).
Vervolgens wordt er in de C-fase gecommuniceerd in gestuurde oefeningen, aan de hand
van taalmiddelen die in de vorige fasen zijn opgedaan. Tot slot brengt men in de D-fase
‘levensechte’ communicatie tot stand waarbij er sprake is van vrije productie (Bossers,
Kuiken & Vermeer, 2018).
Een NT2-docent biedt cursisten dus handvaten aan de hand van doordachte,
gestructureerde en activerende lessen, opgebouwd volgens het ABCD-model en traint zoveel
mogelijk verschillende vaardigheden.
Aangezien oudere cursisten meer moeite hebben met het leren van een tweede taal (Van
Boxtel, 2008) is het van belang dat cursisten niet alleen tijdens de NT2 lessen, maar ook
daarbuiten aan de slag gaan met de Nederlandse taal. Veel taalcontact met
moedertaalsprekers is belangrijk om de Nederlandse taal onder de knie te krijgen. Het vraagt
zelfvertrouwen en doorzettingsvermogen, daarnaast spelen de persoonlijkheid en sociale
vaardigheden van een cursist een rol bij taalcontact met moedertaalsprekers. Sommige
2
