didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
H1: EDUCATIES
DE WERELD IN JE KLAS
= Kinderen leren hun eigen leefwereld vergelijken en verbinden met die van
kids elders in de wereld.
→ Dit gebeurt via het principe van “spiegels en ramen”:
- Spiegels: kinderen herkennen zichzelf in verhalen of beelden.
- Ramen: kinderen kijken naar andere leefwerelden en leren nieuwe
perspectieven kennen.
Doel: begrip, respect, empathie en verbondenheid ontwikkelen met kinderen
wereldwijd.
STAP 1: EIGEN ERVARINGEN BINNEN EEN THEMA UITWISSELEN
- Start vanuit een herkenbaar thema (bv. naar school gaan, wassen, eten).
- Kinderen delen eigen ervaringen en ontdekken gelijkenissen én
verschillen.
- Ze leren dat dezelfde ervaringen verschillende betekenissen of gevoelens
kunnen oproepen.
Dit stimuleert respect, solidariteit en inlevingsvermogen.
STAP 2: EIGEN ERVARINGEN UITBREIDEN
- Breid de ervaringen uit met zorgvuldig gekozen beeldmateriaal, verhalen
en didactisch materiaal (bv. van Studio Globo).
- Kinderen leren zich inleven in leeftijdsgenoten wereldwijd (vanaf ca. 5
jaar).
- Gebruik open vragen om gevoelens en behoeften te herkennen.
Belangrijke aandachtspunten
1. Benadruk overeenkomsten: eten, spelen, naar school gaan… → zorgt voor
verbondenheid.
2. Toon pos én neg kanten: kinderen leren dat meningen en ervaringen
kunnen verschillen.
3. Doorbreek clichés: gebruik actuele, realistische beelden van het
dagelijkse leven.
4. Bevorder inleving: via echte verhalen over concrete kinderen.
5. Concretiseer: wie is het kind, waar woont het, hoe oud is het?
6. Gebruik neutrale taal: vermijd koloniale termen of verkleinwoorden.
7. Maak onderscheid tussen continent en land: bv. Afrika ≠ één land.
8. Wees eerlijk over fantasie: maak duidelijk wat echt en wat verzonnen is.
STAP 3: OPBOUW VAN VERBONDENHEID
- Verbondenheid groeit door herhaling en continuïteit.
- Hetzelfde kind of thema keert meermaals terug doorheen het schooljaar.
1
,didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
- Kinderen herkennen gelijkaardige gevoelens, noden en acties.
Zo ontstaat nieuwsgierigheid en echte betrokkenheid bij andere
kinderen wereldwijd.
STAP 4: ENGAGEMENT EN WAARDE-OPVOEDING
- Samen reflecteren over wat de kinderen waardevol vonden.
- Vertalen van inzichten naar waarden, kennis of concrete acties (bv. zuinig
omgaan met water).
- Herinnering behouden via symbolen of pictogrammen in de klas.
Kinderen leren waarden bewust beleven en verantwoord handelen.
BURGERSCHAP EN KINDERRECHTEN
1. WAT IS BURGERSCHAP?
= de samenleving kennen (kenniscomponent) + er actief aan deelnemen
(participatiecomponent).
De school is een mini-samenleving en dus de ideale plek om deze
vaardigheden te oefenen.
Leerlingen leren:
een mening vormen en beargumenteren;
respectvol omgaan met anderen;
deelnemen aan beslissingen en activiteiten;
verantwoordelijkheid opnemen voor milieu, samenleving en elkaar.
Doel: leerlingen groeien uit tot kritische, geïnformeerde en democratische
burgers die mensen- en kinderrechten respecteren.
2. TWEE COMPONENTEN VAN BURGERSCHAP
1. Kennis
Leerlingen verwerven inzicht in:
de werking van onze democratische rechtsstaat (verkiezingen, stemrecht,
rechten/plichten);
democratische principes (vrijheid, gelijkheid, solidariteit);
kinderrechten als opstap naar wereldburgerschap:
2. Actieve participatie
Burgerschap gaat verder dan kennis. Leerlingen leren in actie treden
3. Oefenen in inspraak en verantwoordelijkheid binnen een veilige
leeromgeving.
3. HOE BURGERSCHAPSCOMPETENTIES OEFENEN IN DE KLAS?
Leerkrachten ondersteunen leerlingen niet enkel inhoudelijk, maar ook op vlak
van vaardigheden en groepsdynamiek cyclus van burgerschap@school
is hier grote hulp bij.
4. DE CYCLUS VAN BURGERSCHAP@SCHOOL
2
,didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
Voorbeeld: “Feest je mee?”
Context: De klas viert dat alle leerlingen het
alfabet geleerd hebben → een letterfeest.
Stappen in de praktijk:
1. Duiden: uitleg over het doel en de
betekenis van het feest.
2. Ideeën verzamelen: leerlingen brengen feestobjecten van thuis mee →
vormen categorieën (eten, muziek, versiering …).
3. Ideeën kiezen: anonieme stemming (ideeën “in de oven” of “in de frigo”).
4. Reflecteren: bespreken gevoelens en meningen rond gemaakte keuzes.
5. Uitwerken: samen criteria bepalen (voor iedereen leuk, goedkoop, met
letters te maken).
6. Resultaat: lettervlaggetjes en lettercake.
Zo oefenen leerlingen inspraak, samenwerking, reflectie en
verantwoordelijkheid, de kern van burgerschap.
FINANCIËLE EN ECONOMISCHE EDUCATIE
1. WAT BETEKENT HET?
Financiële educatie = leren omgaan met geldzaken.
Economische educatie = inzicht krijgen in hoe mensen, bedrijven en landen
omgaan met welvaart, productie en handel.
OESO-definitie: Financiële educatie is het proces waarbij mensen hun kennis
over financiële producten, concepten en risico’s verbeteren en vaardigheden
ontwikkelen om bewuste financiële beslissingen te nemen die hun financieel
welzijn bevorderen.
2. WAAROM IS FINANCIËLE EDUCATIE BELANGRIJK?
1. Maatschappelijke veranderingen
2. Nood aan financiële geletterdheid
3. Doel van financiële educatie
WAAROM FINANCIËLE EDUCATIE OP SCHOOL?
Niet elk kind leert thuis omgaan met geld → school moet deze
basiscompetentie aanreiken.
Het Vlaamse onderwijs erkent het belang van economische en financiële
competentie als sleutelcompetentie (decreet 2018).
Leerlingen moeten voorbereid worden op een snel veranderende
maatschappij met complexe economische relaties.
4. FINANCIËLE EDUCATIE IN HET LAGER ONDERWIJS
Context: domein ‘Maatschappij’
Kinderen leren over economische verschijnselen in hun eigen leefwereld
én in een mondiale context.
3
, didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
Kennismaking met internationale samenwerkingsverbanden zoals de
Europese Unie.
Doel: Kinderen krijgen inzicht in economie, maar leren ook kritisch en sociaal
bewust denken over ongelijkheid en samenwerking wereldwijd.
5. HOE FINANCIËLE EDUCATIE IN DE KLAS BRENGEN?
1. Kies thema’s met een sociaal-economische insteek
o bv. arbeid, productie, handel, consumentengedrag.
2. Gebruik educatieve spellen
o bv. Budg€tpret (3de–4de leerjaar): spelenderwijs leren budgetteren.
3. Organiseer klasprojecten
o Bv; winkeltje oprichten;
4. Koppel aan actualiteit
o bv. Week van het Geld → bespreek geldzaken, sparen, lenen,
budgetteren.
GEZONDHEIDSEDUCATIE
Definitie: Gezondheidseducatie is het proces waarin leerlingen kennis,
vaardigheden en attitudes verwerven om gezond gedrag te begrijpen, te
bevorderen en te behouden.
Het doel is het verbeteren van de gezondheid en het welzijn van kinderen.
1. BELANGRIJKE THEMA’S BINNEN GEZONDHEIDSEDUCATIE
- Gezonde voeding = Kennismaken met voedingsstoffen, evenwichtige
maaltijden, etiketten leren lezen
- Lichaamsbeweging = Belang van beweging voor lichaam en geest,
actieve levensstijl stimuleren
- Persoonlijke hygiëne = Handen wassen, tanden poetsen, proper
blijven, ziektepreventie
- Geestelijke gezondheid = Emoties herkennen, stress verminderen,
veerkracht opbouwen, empathie tonen
- Veiligheid en risicobewustzijn = Veilig gedrag en omgaan met
gevaren
2. LEEFTIJDSGERICHTE AANPAK
3–6 jaar (kleuters)
Hygiëne en zelfzorg: handen wassen, tanden poetsen, proper blijven.
Gezonde voeding: kennismaken met groenten, fruit, water, basisregels
gezond eten.
Lichaamsbeweging: actief spel, buiten spelen, veilig bewegen.
6–8 jaar (eerste graad lager)
Voeding: voedingsgroepen, porties, gezonde vs. ongezonde keuzes.
4
H1: EDUCATIES
DE WERELD IN JE KLAS
= Kinderen leren hun eigen leefwereld vergelijken en verbinden met die van
kids elders in de wereld.
→ Dit gebeurt via het principe van “spiegels en ramen”:
- Spiegels: kinderen herkennen zichzelf in verhalen of beelden.
- Ramen: kinderen kijken naar andere leefwerelden en leren nieuwe
perspectieven kennen.
Doel: begrip, respect, empathie en verbondenheid ontwikkelen met kinderen
wereldwijd.
STAP 1: EIGEN ERVARINGEN BINNEN EEN THEMA UITWISSELEN
- Start vanuit een herkenbaar thema (bv. naar school gaan, wassen, eten).
- Kinderen delen eigen ervaringen en ontdekken gelijkenissen én
verschillen.
- Ze leren dat dezelfde ervaringen verschillende betekenissen of gevoelens
kunnen oproepen.
Dit stimuleert respect, solidariteit en inlevingsvermogen.
STAP 2: EIGEN ERVARINGEN UITBREIDEN
- Breid de ervaringen uit met zorgvuldig gekozen beeldmateriaal, verhalen
en didactisch materiaal (bv. van Studio Globo).
- Kinderen leren zich inleven in leeftijdsgenoten wereldwijd (vanaf ca. 5
jaar).
- Gebruik open vragen om gevoelens en behoeften te herkennen.
Belangrijke aandachtspunten
1. Benadruk overeenkomsten: eten, spelen, naar school gaan… → zorgt voor
verbondenheid.
2. Toon pos én neg kanten: kinderen leren dat meningen en ervaringen
kunnen verschillen.
3. Doorbreek clichés: gebruik actuele, realistische beelden van het
dagelijkse leven.
4. Bevorder inleving: via echte verhalen over concrete kinderen.
5. Concretiseer: wie is het kind, waar woont het, hoe oud is het?
6. Gebruik neutrale taal: vermijd koloniale termen of verkleinwoorden.
7. Maak onderscheid tussen continent en land: bv. Afrika ≠ één land.
8. Wees eerlijk over fantasie: maak duidelijk wat echt en wat verzonnen is.
STAP 3: OPBOUW VAN VERBONDENHEID
- Verbondenheid groeit door herhaling en continuïteit.
- Hetzelfde kind of thema keert meermaals terug doorheen het schooljaar.
1
,didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
- Kinderen herkennen gelijkaardige gevoelens, noden en acties.
Zo ontstaat nieuwsgierigheid en echte betrokkenheid bij andere
kinderen wereldwijd.
STAP 4: ENGAGEMENT EN WAARDE-OPVOEDING
- Samen reflecteren over wat de kinderen waardevol vonden.
- Vertalen van inzichten naar waarden, kennis of concrete acties (bv. zuinig
omgaan met water).
- Herinnering behouden via symbolen of pictogrammen in de klas.
Kinderen leren waarden bewust beleven en verantwoord handelen.
BURGERSCHAP EN KINDERRECHTEN
1. WAT IS BURGERSCHAP?
= de samenleving kennen (kenniscomponent) + er actief aan deelnemen
(participatiecomponent).
De school is een mini-samenleving en dus de ideale plek om deze
vaardigheden te oefenen.
Leerlingen leren:
een mening vormen en beargumenteren;
respectvol omgaan met anderen;
deelnemen aan beslissingen en activiteiten;
verantwoordelijkheid opnemen voor milieu, samenleving en elkaar.
Doel: leerlingen groeien uit tot kritische, geïnformeerde en democratische
burgers die mensen- en kinderrechten respecteren.
2. TWEE COMPONENTEN VAN BURGERSCHAP
1. Kennis
Leerlingen verwerven inzicht in:
de werking van onze democratische rechtsstaat (verkiezingen, stemrecht,
rechten/plichten);
democratische principes (vrijheid, gelijkheid, solidariteit);
kinderrechten als opstap naar wereldburgerschap:
2. Actieve participatie
Burgerschap gaat verder dan kennis. Leerlingen leren in actie treden
3. Oefenen in inspraak en verantwoordelijkheid binnen een veilige
leeromgeving.
3. HOE BURGERSCHAPSCOMPETENTIES OEFENEN IN DE KLAS?
Leerkrachten ondersteunen leerlingen niet enkel inhoudelijk, maar ook op vlak
van vaardigheden en groepsdynamiek cyclus van burgerschap@school
is hier grote hulp bij.
4. DE CYCLUS VAN BURGERSCHAP@SCHOOL
2
,didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
Voorbeeld: “Feest je mee?”
Context: De klas viert dat alle leerlingen het
alfabet geleerd hebben → een letterfeest.
Stappen in de praktijk:
1. Duiden: uitleg over het doel en de
betekenis van het feest.
2. Ideeën verzamelen: leerlingen brengen feestobjecten van thuis mee →
vormen categorieën (eten, muziek, versiering …).
3. Ideeën kiezen: anonieme stemming (ideeën “in de oven” of “in de frigo”).
4. Reflecteren: bespreken gevoelens en meningen rond gemaakte keuzes.
5. Uitwerken: samen criteria bepalen (voor iedereen leuk, goedkoop, met
letters te maken).
6. Resultaat: lettervlaggetjes en lettercake.
Zo oefenen leerlingen inspraak, samenwerking, reflectie en
verantwoordelijkheid, de kern van burgerschap.
FINANCIËLE EN ECONOMISCHE EDUCATIE
1. WAT BETEKENT HET?
Financiële educatie = leren omgaan met geldzaken.
Economische educatie = inzicht krijgen in hoe mensen, bedrijven en landen
omgaan met welvaart, productie en handel.
OESO-definitie: Financiële educatie is het proces waarbij mensen hun kennis
over financiële producten, concepten en risico’s verbeteren en vaardigheden
ontwikkelen om bewuste financiële beslissingen te nemen die hun financieel
welzijn bevorderen.
2. WAAROM IS FINANCIËLE EDUCATIE BELANGRIJK?
1. Maatschappelijke veranderingen
2. Nood aan financiële geletterdheid
3. Doel van financiële educatie
WAAROM FINANCIËLE EDUCATIE OP SCHOOL?
Niet elk kind leert thuis omgaan met geld → school moet deze
basiscompetentie aanreiken.
Het Vlaamse onderwijs erkent het belang van economische en financiële
competentie als sleutelcompetentie (decreet 2018).
Leerlingen moeten voorbereid worden op een snel veranderende
maatschappij met complexe economische relaties.
4. FINANCIËLE EDUCATIE IN HET LAGER ONDERWIJS
Context: domein ‘Maatschappij’
Kinderen leren over economische verschijnselen in hun eigen leefwereld
én in een mondiale context.
3
, didactiek wereldoriëntatie en thematisch werken
Kennismaking met internationale samenwerkingsverbanden zoals de
Europese Unie.
Doel: Kinderen krijgen inzicht in economie, maar leren ook kritisch en sociaal
bewust denken over ongelijkheid en samenwerking wereldwijd.
5. HOE FINANCIËLE EDUCATIE IN DE KLAS BRENGEN?
1. Kies thema’s met een sociaal-economische insteek
o bv. arbeid, productie, handel, consumentengedrag.
2. Gebruik educatieve spellen
o bv. Budg€tpret (3de–4de leerjaar): spelenderwijs leren budgetteren.
3. Organiseer klasprojecten
o Bv; winkeltje oprichten;
4. Koppel aan actualiteit
o bv. Week van het Geld → bespreek geldzaken, sparen, lenen,
budgetteren.
GEZONDHEIDSEDUCATIE
Definitie: Gezondheidseducatie is het proces waarin leerlingen kennis,
vaardigheden en attitudes verwerven om gezond gedrag te begrijpen, te
bevorderen en te behouden.
Het doel is het verbeteren van de gezondheid en het welzijn van kinderen.
1. BELANGRIJKE THEMA’S BINNEN GEZONDHEIDSEDUCATIE
- Gezonde voeding = Kennismaken met voedingsstoffen, evenwichtige
maaltijden, etiketten leren lezen
- Lichaamsbeweging = Belang van beweging voor lichaam en geest,
actieve levensstijl stimuleren
- Persoonlijke hygiëne = Handen wassen, tanden poetsen, proper
blijven, ziektepreventie
- Geestelijke gezondheid = Emoties herkennen, stress verminderen,
veerkracht opbouwen, empathie tonen
- Veiligheid en risicobewustzijn = Veilig gedrag en omgaan met
gevaren
2. LEEFTIJDSGERICHTE AANPAK
3–6 jaar (kleuters)
Hygiëne en zelfzorg: handen wassen, tanden poetsen, proper blijven.
Gezonde voeding: kennismaken met groenten, fruit, water, basisregels
gezond eten.
Lichaamsbeweging: actief spel, buiten spelen, veilig bewegen.
6–8 jaar (eerste graad lager)
Voeding: voedingsgroepen, porties, gezonde vs. ongezonde keuzes.
4
