VOEDING – DE JONG
HC 1: AFWIJKENDE BMI EN HORMONALE AANDOENINGEN
MATERNALE VOEDINGSSTATUS
PARAMETERS OM VOEDINGSSTATUS TE BEOORDELEN:
- Lichaamsgewicht
gewicht (kg)
BMI (body mass index) =
lengte ( m ) x lengte (m)
- Middelomtrek
Abdominale vetmassa:
Groter risico op diabetes,
dyslipedemie ,hypertensie en hart- en
vaatziekten
risico is groter dan BMI aangeeft
EOSS (edmonton obesity staging system)
- Nutritionele intake
Adequate voedingsintake=
Inname van alle essentiële voedingsstoffen in de juiste hoeveelheid (volgens aanbevolen
dagelijkse hoeveelheid)
Calorie-inname conform behoefte = noodzakelijk voor het instand houden van
lichaamsfuncties
Voedingsaanbevelingen voor en tijdens de zwangerschap voeding moeder en kind 1
NUTRITIONAL PROGRAMMING
= “metabolic programming” of “developmental origins of health and disease” (DOHaD)
= hoe voeding en andere omgevingsfactoren tijdens kritieke periodes van vroege ontwikkeling langdurige
effecten kunnen hebben op de gezondheid en het metabolisme van een individu.
- Kritieke periodes: prenatale periode en de eerste paar levensjaren
- Epigenetisch mechanisme: beïnvloeding van de expressie van de genen, zonder de DNA-sequentie zelf te
veranderen vb: dna-methylering en histonmodificaties
Vroege embryonale periode = meest kritische periode voor epigenoom (verantwoordelijk voor het aan- en
uitzetten van genen in een cel, en wordt dan ook het besturingssysteem van ons DNA genoemd)
Na bevruchting: zygoot ondergaat de-methylatie, de novo-methylatie
Epigenetisch pratronen worden verwijderd en opnieuw tot stand gebracht
Proces van de- en re-methylatie wordt makkelijk beïnvloed door omgevingsfactoren, zoals voeding.
Foute epigenetische markeringen => permanente de-regulatie van de genexpressie
Om DNA te kunnen methyleren => nood aan methylgroepdonoren uit voeding. De vier belangrijkste zijn: folaat,
methionine, choline en betaine.
,Meternale dieet tijdens zw => invloed op epigenoom kind en permanente veranderingen in
DNAmethylatiepatroon veroorzaken.
Suboptimale foetale voeding = ondervoeding + overvoeding
Veranderen normale groeipatronen bij het kind
PP: versnelde groei
Later verhoogd risico op: obesitas, metabole dysfunctie, insulinegevoeligheid, DM2, cardiovasculaire
aandoeningen, nefrologische aandoeningen
OVER- EN VOEDING
ONDERVOEDING/ MALNUTRITIE
= tekort aan voedingsstoffen (energie, eiwitten)
BMI < 18,5 = ondergewicht
Snel gewichtsverlies > BMI
- Ondervoeding kan ook voorkomen bij hogere BMI
- Onbedoeld gewichtsverlies: >5% lichaamsgewicht in de laatste maand of >10% van
het lichaamsgewicht in de laatste 6 maanden
Oorzaken: ziekte, stress, maag- en darmproblemen, allergie, eetstoornis,…
Gevolgen moeder:
GEVOLGEN KIND:
Blootstelling aan ernstige energiebeperking verhoogt het risico op voeding gerelateerde chronische ziekten bij
het kind:
- Insulineresistentie
- Hypertensie
- Cardiovasculaire ziekten
- Obesitas
Periode waarin de ondervoeding optreedt is van belang:
, - Begin zw => hypertensie (hoge bd) op (jong) volwassen leeftijd
- Einde zw => obesitas + insulineresistentie op (jong) volwassen leeftijd
Blootstelling aan eiwitbeperking verhoogt het risico op voeding gerelateerde chronische ziekten bij het kind:
- Endocriene en metabolische afwijkingen
- IUGR
- Botafwijkingen
Aminozuren zijn van vitaal belang als substraten voor cellulaire eiwitten, hormonen en andere
signaalmoleculen.
OVERVOEDING
PRECONCEPTIONEEL OVERGEWICHT
Prevalentie: evolutie overgewicht en obesitas VOOR de zwangerschap, >1/3 vrouwen begint zwangerschap
met verhoogd gewicht!!!
Oorzaken: direct: energie-opname > energie-vebruik
- Genetisch of erfelijk
- Omgevingsfactoren
- Stoornis in regeling van voedselopname en energieverbuik
Gevolgen moeder; preconceptioneel overgewicht en obesitas zijn geassocieerd met:
- Verminderde vruchtbaarheid
- Verhoogd risico op hypertensie -> pre-eclampsie
- Diabetes:
Verhoogd risico op macrosomie
Negatieve invloed op glucose- en lipidemetabolisme van het kind
Verhoogd risico op hypertensie bij het kind
- Risico van vroeggeboorte – IUGR
- BVproblemen:
Vertraagd op gang komen van melkproductie
Aanlegproblemen, ...
Gestationele diabetes = meest voorkomende complicatie tijdens zwangerschap tgv obesitas
Gevolgen kind; verband tussen hoge preconceptionele BMI en verhoogde risico bij pasgeborene op:
- Prematuriteit, dysmaturiteit en macrosomie
- Abdominale of gegeneraliseerde obesitas in de kindertijd, in de adolescentie en in de volwassenheid
- Gerelateerde metabole stoornissen
Insulineresistentie
Hypertensie
Hyperfagie
- Astma bij gepredisponeerde kinderen
Andere factoren met een negatieve invloed op energiebalans van kind + risico op adipositas (andere naam
obesitas) verhogen:
- Hogere insulineniveaus
HC 1: AFWIJKENDE BMI EN HORMONALE AANDOENINGEN
MATERNALE VOEDINGSSTATUS
PARAMETERS OM VOEDINGSSTATUS TE BEOORDELEN:
- Lichaamsgewicht
gewicht (kg)
BMI (body mass index) =
lengte ( m ) x lengte (m)
- Middelomtrek
Abdominale vetmassa:
Groter risico op diabetes,
dyslipedemie ,hypertensie en hart- en
vaatziekten
risico is groter dan BMI aangeeft
EOSS (edmonton obesity staging system)
- Nutritionele intake
Adequate voedingsintake=
Inname van alle essentiële voedingsstoffen in de juiste hoeveelheid (volgens aanbevolen
dagelijkse hoeveelheid)
Calorie-inname conform behoefte = noodzakelijk voor het instand houden van
lichaamsfuncties
Voedingsaanbevelingen voor en tijdens de zwangerschap voeding moeder en kind 1
NUTRITIONAL PROGRAMMING
= “metabolic programming” of “developmental origins of health and disease” (DOHaD)
= hoe voeding en andere omgevingsfactoren tijdens kritieke periodes van vroege ontwikkeling langdurige
effecten kunnen hebben op de gezondheid en het metabolisme van een individu.
- Kritieke periodes: prenatale periode en de eerste paar levensjaren
- Epigenetisch mechanisme: beïnvloeding van de expressie van de genen, zonder de DNA-sequentie zelf te
veranderen vb: dna-methylering en histonmodificaties
Vroege embryonale periode = meest kritische periode voor epigenoom (verantwoordelijk voor het aan- en
uitzetten van genen in een cel, en wordt dan ook het besturingssysteem van ons DNA genoemd)
Na bevruchting: zygoot ondergaat de-methylatie, de novo-methylatie
Epigenetisch pratronen worden verwijderd en opnieuw tot stand gebracht
Proces van de- en re-methylatie wordt makkelijk beïnvloed door omgevingsfactoren, zoals voeding.
Foute epigenetische markeringen => permanente de-regulatie van de genexpressie
Om DNA te kunnen methyleren => nood aan methylgroepdonoren uit voeding. De vier belangrijkste zijn: folaat,
methionine, choline en betaine.
,Meternale dieet tijdens zw => invloed op epigenoom kind en permanente veranderingen in
DNAmethylatiepatroon veroorzaken.
Suboptimale foetale voeding = ondervoeding + overvoeding
Veranderen normale groeipatronen bij het kind
PP: versnelde groei
Later verhoogd risico op: obesitas, metabole dysfunctie, insulinegevoeligheid, DM2, cardiovasculaire
aandoeningen, nefrologische aandoeningen
OVER- EN VOEDING
ONDERVOEDING/ MALNUTRITIE
= tekort aan voedingsstoffen (energie, eiwitten)
BMI < 18,5 = ondergewicht
Snel gewichtsverlies > BMI
- Ondervoeding kan ook voorkomen bij hogere BMI
- Onbedoeld gewichtsverlies: >5% lichaamsgewicht in de laatste maand of >10% van
het lichaamsgewicht in de laatste 6 maanden
Oorzaken: ziekte, stress, maag- en darmproblemen, allergie, eetstoornis,…
Gevolgen moeder:
GEVOLGEN KIND:
Blootstelling aan ernstige energiebeperking verhoogt het risico op voeding gerelateerde chronische ziekten bij
het kind:
- Insulineresistentie
- Hypertensie
- Cardiovasculaire ziekten
- Obesitas
Periode waarin de ondervoeding optreedt is van belang:
, - Begin zw => hypertensie (hoge bd) op (jong) volwassen leeftijd
- Einde zw => obesitas + insulineresistentie op (jong) volwassen leeftijd
Blootstelling aan eiwitbeperking verhoogt het risico op voeding gerelateerde chronische ziekten bij het kind:
- Endocriene en metabolische afwijkingen
- IUGR
- Botafwijkingen
Aminozuren zijn van vitaal belang als substraten voor cellulaire eiwitten, hormonen en andere
signaalmoleculen.
OVERVOEDING
PRECONCEPTIONEEL OVERGEWICHT
Prevalentie: evolutie overgewicht en obesitas VOOR de zwangerschap, >1/3 vrouwen begint zwangerschap
met verhoogd gewicht!!!
Oorzaken: direct: energie-opname > energie-vebruik
- Genetisch of erfelijk
- Omgevingsfactoren
- Stoornis in regeling van voedselopname en energieverbuik
Gevolgen moeder; preconceptioneel overgewicht en obesitas zijn geassocieerd met:
- Verminderde vruchtbaarheid
- Verhoogd risico op hypertensie -> pre-eclampsie
- Diabetes:
Verhoogd risico op macrosomie
Negatieve invloed op glucose- en lipidemetabolisme van het kind
Verhoogd risico op hypertensie bij het kind
- Risico van vroeggeboorte – IUGR
- BVproblemen:
Vertraagd op gang komen van melkproductie
Aanlegproblemen, ...
Gestationele diabetes = meest voorkomende complicatie tijdens zwangerschap tgv obesitas
Gevolgen kind; verband tussen hoge preconceptionele BMI en verhoogde risico bij pasgeborene op:
- Prematuriteit, dysmaturiteit en macrosomie
- Abdominale of gegeneraliseerde obesitas in de kindertijd, in de adolescentie en in de volwassenheid
- Gerelateerde metabole stoornissen
Insulineresistentie
Hypertensie
Hyperfagie
- Astma bij gepredisponeerde kinderen
Andere factoren met een negatieve invloed op energiebalans van kind + risico op adipositas (andere naam
obesitas) verhogen:
- Hogere insulineniveaus
