H01: Inleiding
1. Beeldvorming van ouderen in de samenleving
1.1. Bejaard of oud?
- Vanaf 65 begint men de titel bejaard te dragen.
- De maatschappij neemt vanaf die leeftijd mensen in bescherming (via pensionering, …)
De groep bejaarden heeft 2 belangrijke kenmerken in zich:
- Hun leeftijd
- Het feit dat ze op de werkvloer niet meer welkom zijn
1.2. Ouder worden in de maatschappij
Ouder worden = nutteloos voor de maatschappij
Onze maatschappij is er gericht op de toekomst en heeft een dynamisch profiel, ouderen bezitten tevens nog een
lagere scholingsgraad, dit gebrek aan kennis compenseren ze wel met hun levenswijsheid.
In het buitenland en bij andere culturen worden ouderen wel als waardevol en wijs aanzien.
1.3. Arbeid als waarde
In onze samenleving kennen we een overwaardering van betaalde arbeid:
- Tijdsbesteding
- Sociaal contact
- Inkomen
- Sociale status en prestige
De mens wordt gewaardeerd voor het soort werk hij doet (arts vs vuilnisman). Pas als de mens productief is, is hij nuttig
voor de maatschappij.
Verder bestaan er een tal van vooroordelen tegen over oudere werknemers: grotere ziekterisico, geringe leercapaciteit,
geringe productiviteit, … terwijl dit nooit wetenschappelijk bewezen is.
1.4. Accentuering van idealen
We merken een lichaams- en jeugdigheidcultus op, belangrijke waarden daarbij zijn:
- Jong zijn
- Mooi zijn
- Slank zijn
- Vitaal zijn
- Rimpelloos zijn
1.5. Besluit
De maatschappelijke waarden maken het moeilijk om je eigen verouderen te aanvaarden en het ouder worden positief
te bekijken. Ouderen gaan zich vaak naar dat negatieve beeld gedragen.
,Doch kan te negatieve beeldvorming doorbroken worden door preventief te werken en ouderen bewuster laten worden
van hun invloed, macht als groep om zo de samenleving tot nieuwe inzichten te brengen.
We kunnen besluiten dat de diversiteit in de heterogene groep van ouderen immens groot is. De oudere of bejaarde
bestaat dus niet.
2. Demografische tendensen
2.1. Bevolkingspiramide
- Wijkt af van de driehoek
- De groep ouderen worden steeds groter
- 1 op 3 is 60 jaar en ouder
- Binnen de groep ouderen merken we dubbele vergrijzing
Ontgroening = het afnemen van het aandeel van jongeren in een bevolking door het stijgen van de gemiddelde leeftijd.
Vergrijzing = aangeven dat het aandeel van ouderen in de bevolking stijft en daardoor een stijging van de gemiddelde
leeftijd veroorzaakt.
2.2. Oorzaken van de bevolkingswijziging
2.2.1. Daling geboortecijfer
- Positieve kijk op ouderschap, ouders willen kind zo goed mogelijk opvoeden met welvaart
- Ouders willen zelf welvaart en kinderen staat dat in de weg
- Men kan geboorten meer controleren (anticonceptie, abortus, …)
- Later huwen
- Emancipatie van de vrouw (2de inkomen, carrière, …)
- Veranderen waarden en normen in de maatschappij (5 kinderen is nu heel veel)
Voor een correcte balans zou 2, 1 kind wenselijk zijn.
2.2.2. De levensverwachting
= gemiddeld aantal levensjaren die te verwachten zijn vanaf een bepaalde tijd.
Vrouwen: 82 jaar mannen: 75 jaar
, Er is een duidelijk verschil tussen mannen en vrouwen, verklaring:
- Leefwijze: roken, drinken
- Werkomstandigheden
- Cultureel bepaalde geslachtsrollen
- Biologische verschillen
2.3. Betekenis veroudering
In de toekomst zullen we te kampen hebben met een grote groep ouderen:
- In de groep tussen 60 en 69 jaar is 69% volledig zelfredzaam
- Ouder dan 90 jaar is nog 6% redzaam
Dit heeft zeker gevolgen voor de volgende sectoren:
- Recreatie
- Toerisme
- Pensioen
- Mobiliteit
Er moet aandacht geschonken worden aan:
- Preventie (informatie)
- Huisvestiging (ouder wordende mens komt alleen te staan)
- Demente bejaarden
- Extra-murale zorg (mantelzorg, thuisverpleging)
3. Gerontologie en geriatrie
3.1. Gerontologie
= gerontologie is die tak in de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van veranderingen die optreden bij
het ouder worden.
Doelen:
- Oorzaken zoeken van ouder worden
- Onderzoek en beschrijven van veranderingen in gedrag, die in verband staan met leeftijd
Gerontologie omvat:
- De verouderingsverschijnselen van de cel
- Demografie en psychologie (wijziging gedrag)
- Maatschappelijke, economische en politieke aspecten van het ouder worden
3.2. Geriatrie
= geriatrie is de tak van de algemene geneeskunde, belangstelling voor preventie, klinische, revaliderende en sociale
aspecten van ziekte bij ouderen.
Eigenschappen:
- Dynamisch
- Multidisciplinair
- Multifactorieel
1. Beeldvorming van ouderen in de samenleving
1.1. Bejaard of oud?
- Vanaf 65 begint men de titel bejaard te dragen.
- De maatschappij neemt vanaf die leeftijd mensen in bescherming (via pensionering, …)
De groep bejaarden heeft 2 belangrijke kenmerken in zich:
- Hun leeftijd
- Het feit dat ze op de werkvloer niet meer welkom zijn
1.2. Ouder worden in de maatschappij
Ouder worden = nutteloos voor de maatschappij
Onze maatschappij is er gericht op de toekomst en heeft een dynamisch profiel, ouderen bezitten tevens nog een
lagere scholingsgraad, dit gebrek aan kennis compenseren ze wel met hun levenswijsheid.
In het buitenland en bij andere culturen worden ouderen wel als waardevol en wijs aanzien.
1.3. Arbeid als waarde
In onze samenleving kennen we een overwaardering van betaalde arbeid:
- Tijdsbesteding
- Sociaal contact
- Inkomen
- Sociale status en prestige
De mens wordt gewaardeerd voor het soort werk hij doet (arts vs vuilnisman). Pas als de mens productief is, is hij nuttig
voor de maatschappij.
Verder bestaan er een tal van vooroordelen tegen over oudere werknemers: grotere ziekterisico, geringe leercapaciteit,
geringe productiviteit, … terwijl dit nooit wetenschappelijk bewezen is.
1.4. Accentuering van idealen
We merken een lichaams- en jeugdigheidcultus op, belangrijke waarden daarbij zijn:
- Jong zijn
- Mooi zijn
- Slank zijn
- Vitaal zijn
- Rimpelloos zijn
1.5. Besluit
De maatschappelijke waarden maken het moeilijk om je eigen verouderen te aanvaarden en het ouder worden positief
te bekijken. Ouderen gaan zich vaak naar dat negatieve beeld gedragen.
,Doch kan te negatieve beeldvorming doorbroken worden door preventief te werken en ouderen bewuster laten worden
van hun invloed, macht als groep om zo de samenleving tot nieuwe inzichten te brengen.
We kunnen besluiten dat de diversiteit in de heterogene groep van ouderen immens groot is. De oudere of bejaarde
bestaat dus niet.
2. Demografische tendensen
2.1. Bevolkingspiramide
- Wijkt af van de driehoek
- De groep ouderen worden steeds groter
- 1 op 3 is 60 jaar en ouder
- Binnen de groep ouderen merken we dubbele vergrijzing
Ontgroening = het afnemen van het aandeel van jongeren in een bevolking door het stijgen van de gemiddelde leeftijd.
Vergrijzing = aangeven dat het aandeel van ouderen in de bevolking stijft en daardoor een stijging van de gemiddelde
leeftijd veroorzaakt.
2.2. Oorzaken van de bevolkingswijziging
2.2.1. Daling geboortecijfer
- Positieve kijk op ouderschap, ouders willen kind zo goed mogelijk opvoeden met welvaart
- Ouders willen zelf welvaart en kinderen staat dat in de weg
- Men kan geboorten meer controleren (anticonceptie, abortus, …)
- Later huwen
- Emancipatie van de vrouw (2de inkomen, carrière, …)
- Veranderen waarden en normen in de maatschappij (5 kinderen is nu heel veel)
Voor een correcte balans zou 2, 1 kind wenselijk zijn.
2.2.2. De levensverwachting
= gemiddeld aantal levensjaren die te verwachten zijn vanaf een bepaalde tijd.
Vrouwen: 82 jaar mannen: 75 jaar
, Er is een duidelijk verschil tussen mannen en vrouwen, verklaring:
- Leefwijze: roken, drinken
- Werkomstandigheden
- Cultureel bepaalde geslachtsrollen
- Biologische verschillen
2.3. Betekenis veroudering
In de toekomst zullen we te kampen hebben met een grote groep ouderen:
- In de groep tussen 60 en 69 jaar is 69% volledig zelfredzaam
- Ouder dan 90 jaar is nog 6% redzaam
Dit heeft zeker gevolgen voor de volgende sectoren:
- Recreatie
- Toerisme
- Pensioen
- Mobiliteit
Er moet aandacht geschonken worden aan:
- Preventie (informatie)
- Huisvestiging (ouder wordende mens komt alleen te staan)
- Demente bejaarden
- Extra-murale zorg (mantelzorg, thuisverpleging)
3. Gerontologie en geriatrie
3.1. Gerontologie
= gerontologie is die tak in de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van veranderingen die optreden bij
het ouder worden.
Doelen:
- Oorzaken zoeken van ouder worden
- Onderzoek en beschrijven van veranderingen in gedrag, die in verband staan met leeftijd
Gerontologie omvat:
- De verouderingsverschijnselen van de cel
- Demografie en psychologie (wijziging gedrag)
- Maatschappelijke, economische en politieke aspecten van het ouder worden
3.2. Geriatrie
= geriatrie is de tak van de algemene geneeskunde, belangstelling voor preventie, klinische, revaliderende en sociale
aspecten van ziekte bij ouderen.
Eigenschappen:
- Dynamisch
- Multidisciplinair
- Multifactorieel
