3. kennis uit de ervaring
Empirisme= zintuigelijke waarnemingen of onmiddellijke ervaringen zijn de bron van
kennis
We hebben geen aangeboren kennis
3.1 complexe ideeën
John Locke
Tabula rasa= mens is bij geboorte een onbeschreven blad
Kindertijd -> indrukken (impressies) leren kennen door alles herhaaldelijk
ervaren
Indrukken die direct opdoen: weerspiegeld in onze geest
Na tijd: idee vormt in onze geest
Idee= verstandelijke afbeelding van een zintuigelijke indruk
Enkelvoudige ideeën= direct (wit, warm, zoet, zacht,..)
Samengestelde ideeën= enkelvoudige ideeën samengesteld (huis, melk,
appelsap,…)
Reflectie-idee= gericht op onze denkprocessen. Een bepaalde gevoel die je
krijgt (werking van onze geest
Complexe ideeën= combinatie enkelvoudige/samengestelde ideeën +
reflectie-idee
Kwalitatieve manier naar werkelijkheid kijken -> onderscheid twee kwaliteiten
Primaire kwaliteiten= meetbare kwaliteiten (vorm, grootte, gewicht,…)
Onafhankelijk aan waarnemer
Toont dat we via zintuigen bij een objectieve waarheid kunnen
komen
Secundaire kwaliteiten= gevolg van interactie (kleur, smaak, geur,…)
Afhankelijk van waarnemer
Toont dat onze waarneming ons vaak bedriegt
Probleem: hoe ga je van losse ideeën naar een bestaand ding?
Materiële substantie= Er moet iets onzichtbaar zijn dat al die
eigenschappen bij elkaar houdt
Alles wat we weten -> komt via zintuigen binnen. Die losse
eigenschappen kan je waarnemen en meten, MAAR wat maak de
lossen eigenschappen nu 1 ding?
3.2 zijn is waargenomen worden (esse est percipi)
George Berkley
Werkelijkheid komt ALLEEN voort uit onze waarneming
Waarneming: geen bewijsmateriaal dat werkelijkheid bestaat
Zoektocht een drager van primaire eigenschappen
Voorbeeld sneeuwbal
Locke: rond -> primaire eigenschap
Berkley: kan smelten -> geen primaire eigenschap meer
Sneeuwbal bestaat enkel in waarneming
Locke <-> Berkley
B: conclusie -> alles bestaat enkel door de waarneming
Materiële substanties bestaat niet
Esse est percipi= wanneer er geen waarnemer is, bestaat er ook geen
werkelijkheid
Alles is een idee + werkelijkheid bestaat enkel in de geest
Kennis over de wereld volgens Berkley
Verstand dat redeneringen maakt en oorzaken afleidt uit effecten +
verschijningen
Empirisme= zintuigelijke waarnemingen of onmiddellijke ervaringen zijn de bron van
kennis
We hebben geen aangeboren kennis
3.1 complexe ideeën
John Locke
Tabula rasa= mens is bij geboorte een onbeschreven blad
Kindertijd -> indrukken (impressies) leren kennen door alles herhaaldelijk
ervaren
Indrukken die direct opdoen: weerspiegeld in onze geest
Na tijd: idee vormt in onze geest
Idee= verstandelijke afbeelding van een zintuigelijke indruk
Enkelvoudige ideeën= direct (wit, warm, zoet, zacht,..)
Samengestelde ideeën= enkelvoudige ideeën samengesteld (huis, melk,
appelsap,…)
Reflectie-idee= gericht op onze denkprocessen. Een bepaalde gevoel die je
krijgt (werking van onze geest
Complexe ideeën= combinatie enkelvoudige/samengestelde ideeën +
reflectie-idee
Kwalitatieve manier naar werkelijkheid kijken -> onderscheid twee kwaliteiten
Primaire kwaliteiten= meetbare kwaliteiten (vorm, grootte, gewicht,…)
Onafhankelijk aan waarnemer
Toont dat we via zintuigen bij een objectieve waarheid kunnen
komen
Secundaire kwaliteiten= gevolg van interactie (kleur, smaak, geur,…)
Afhankelijk van waarnemer
Toont dat onze waarneming ons vaak bedriegt
Probleem: hoe ga je van losse ideeën naar een bestaand ding?
Materiële substantie= Er moet iets onzichtbaar zijn dat al die
eigenschappen bij elkaar houdt
Alles wat we weten -> komt via zintuigen binnen. Die losse
eigenschappen kan je waarnemen en meten, MAAR wat maak de
lossen eigenschappen nu 1 ding?
3.2 zijn is waargenomen worden (esse est percipi)
George Berkley
Werkelijkheid komt ALLEEN voort uit onze waarneming
Waarneming: geen bewijsmateriaal dat werkelijkheid bestaat
Zoektocht een drager van primaire eigenschappen
Voorbeeld sneeuwbal
Locke: rond -> primaire eigenschap
Berkley: kan smelten -> geen primaire eigenschap meer
Sneeuwbal bestaat enkel in waarneming
Locke <-> Berkley
B: conclusie -> alles bestaat enkel door de waarneming
Materiële substanties bestaat niet
Esse est percipi= wanneer er geen waarnemer is, bestaat er ook geen
werkelijkheid
Alles is een idee + werkelijkheid bestaat enkel in de geest
Kennis over de wereld volgens Berkley
Verstand dat redeneringen maakt en oorzaken afleidt uit effecten +
verschijningen
